ايتالىق, «سىبايلاس جەمقورلىق جوق ەل – ٶركەندەۋشٸ ەل» («STور- قىلمىسپەن» بٸرٸكتٸرٸلگەن), «ۇلى دالا ەلٸ», «ارداگەرلەردٸ ارداقتايىق», «كەدەرگٸسٸز كەلەشەك», «باقىتتى بالالىق شاق» («باقىتتى وتباسىمەن» بٸرٸكتٸرٸلگەن) «ايقىن تاريف», «اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋ», «سەتتٸ قادام», «جاستار وتانعا», «بٸز بٸرگەمٸز» سىندى پارتييالىق جوبالار حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك əلجۋاز توپتارىنا كٷندەلٸكتٸ قامقورلىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى قوعامدىق تٷسٸنٸك قالىپتاستىرۋعا باعىتتالىپ, ماڭىزدى ٸس-شارالار اتقارىپ كەلەدٸ.
ٶتكەن تاريحقا كٶز سالساق قازاقستاننىڭ ساياسي تاريحي تولقىنىندا «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ تاريحى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسٸمٸمەن تىعىز بايلانىستى. ونىڭ تٸكەلەي باسشىلىعىمەن پارتييا ەلدٸڭ جەتەكشٸ ساياسي كٷشٸنە اينالدى, اۋقىمدى دەموكراتييالىق رەفورمالاردى ٸسكە اسىرۋعا قاتىستى, قازاقستاندىقتاردىڭ قۇرمەتٸ مەن بەدەلٸنە يە بولدى. ەلباسى ن.ە. نازارباەۆ «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ باستى يدەيالىق رۋح بەرۋشٸسٸ بولدى.
سوناۋ 1998 جىلى 21 قازان ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا «پرەزيدەنتكە ٷمٸتكەر نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتى قولداۋدىڭ قوعامدىق شتابى» تٸركەلدٸ. بۇل قوزعالىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ دەموكراتييالىق رەفورمالارىن قولدايتىن قوعامنىڭ كەڭ بٶلٸگٸ پٸكٸرلەستەر مەن جاقتاستاردىڭ باسىن بٸرٸكتٸرە بٸلدٸ. شتاب سايلاۋ ناۋقانى كەزٸندە بەلسەندٸ بولىپ جەنە ساياسي پارتييالارمەن, قوزعالىستارمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس جاسادى.
مٸنە, دەل وسى كەزەڭدە قوعامدىق قوزعالىستى ساياسي پارتيياعا اينالدىرۋ مەسەلەسٸ تۋىندادى:
- 1999 جىلى 19 قاڭتار ايىندا جينالىستا قوعامدىق شتابتى «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتيياسىنا اينالدىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
- 1999 جىلدىڭ 12 اقپانىندا پارتييا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس تٸركەلدٸ.
- پارتييا مۇراعاتىندا 1999 جىلعى 22 اقپاندا نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتيياسىنا مٷشەلٸگٸنٸڭ ەسەپ كارتوچكاسى ساقتاۋلى.
- 1999 جىلى 1 ناۋرىز ايىندا پارتييانىڭ I قۇرىلتاي سەزٸ بولىپ ٶتتٸ, ونىڭ جۇمىسىنا 385 دەلەگات پەن ارنايى شاقىرىلعان 117 قوناق قاتىستى. I سەز دەلەگاتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتى «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتيياسى قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى ەتٸپ سايلاۋ تۋرالى تاريحي قاۋلى قابىلدادى. ساياسي كەڭەستٸڭ, ورتالىق رەۆيزييا كوميسسيياسىنىڭ قۇرامى بەكٸتٸلدٸ جەنە پارتييا جارعىسى قابىلداندى.
- 2006 جىلى 22 جەلتوقسان ايىندا «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتيياسىنىڭ كەزەكتەن تىس ح سەزٸ بولىپ ٶتتٸ. سەزدٸڭ 346 دەلەگاتى پارتييانىڭ – «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پارتيياسى دەگەن جاڭا اتاۋىن بٸراۋىزدان بەكٸتتٸ. وسىلايشا, ەلدەگٸ جەتەكشٸ ساياسي كٷش «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پارتيياسى» دەپ اتالىپ, «وتاننىڭ» كٷشٸ مەن سەنٸمدٸلٸگٸن, «اساردىڭ» جاستىعى مەن ەنەرگيياسىن, ازاماتتىق جەنە اگرارلىق پارتييالاردىڭ ەڭبەكسٷيگٸشتٸگٸن بويىنا جينادى.
«Nur Otan» پارتيياسىنىڭ تاريحىندا سەزدەر پارتييا فورۋمدارى رەتٸندە ماڭىزدى رٶل اتقاردى, وندا پارتييا مەن ەلدٸڭ قوعامدىق ٶمٸرٸندەگٸ ٶزەكتٸ مəسەلەلەر تالقىلاندى. پارتييانىڭ تابىستارى مەن ماڭىزدى شەشٸمدەرٸ سەزدەردٸڭ جۇمىسىندا ايقىندالدى. سوندىقتان ولاردىڭ شاقىرىلىمى پارتييا تاريحىنىڭ جاڭا تاراۋلارىن, ياعني «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن نىعايۋىنىڭ كەزەڭدەرٸن انىقتاعان بەلەس بولدى.
پارتييا قۇرىلعانىنان بەرٸ ونىڭ يدەولوگيياسى ەكٸ ماڭىزدى مەسەلەگە نەگٸزدەلدٸ.
بٸرٸنشٸدەن, حالىقتىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸنٸڭ مٷددەلەرٸ تەڭدٸگٸن ساقتايتىن جەنە ەرتٷرلٸ قوعامدىق توپتار مٷددەلەرٸنٸڭ سانالۋان باعىتىن ەسكەرەتٸن كونسەنسۋس رەتٸندە تسەنتريزم (ورتالىق) يدەولوگيياسىنا سٷيەنۋ. مۇنداي يدەولوگييالىق ۇستانىم پارتيياعا جالپىحالىقتىق كٷش رەتٸندە حالىقتىڭ ٶزەكتٸ مۇڭ-مۇقتاجىن كٶتەرۋ مٷمكٸندٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, پارتيياعا حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن كٶتەرۋ, قوعام مەن مەملەكەتتٸ دامىتۋ, ۇلتتىق مٷددەلەردٸ قاناعاتتاندىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ايقىن ماقسات پەن ٶزگەرٸستەر تەتٸكتەرٸن كٶرسەتەتٸن ٶزٸنٸڭ تٶراعاسى ن.ە. نازارباەۆتىڭ دٷنيەتانىمدىق فيلوسوفيياسى مەن ونىڭ مەملەكەتتٸك باعىت-باعدارىنا سٷيەنۋ. بۇل پارتييانى كرەاتيۆتٸ جەنە ححٸ عاسىردىڭ كٶشباسشى پارتيياسى ەتۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
«Nur Otan» پارتيياسىنىڭ يدەولوگييالىق ۇستانىمى ەدەتتە پارتييا باعدارلاماسىندا بەكٸتٸلەدٸ, ول ۇيىم قىزمەتٸنٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاعا ارنالعان نەگٸزگٸ باعىتتارىن ايقىنداعان ٶزەكتٸ ستراتەگييالىق قۇجات بولىپ تابىلادى. سəيكەسٸنشە, پارتييا يدەولوگيياسى ونىڭ كەلەشەكتەگٸ دامۋى اياسىندا قاراستىرىلىپ, وعان ارنايى ماڭىزدىلىق بەرٸلمەدٸ. سوندىقتان دا 2013 جىلى پارتييا ٶزٸنٸڭ باعدارلامالىق قۇجاتتارى دەڭگەيٸنٸڭ ارا جٸگٸن اجىراتۋ جەنە پارتييانىڭ يدەولوگييالىق قاعيداتتارىن جەكە قۇجات ارقىلى بٶلٸپ كٶرسەتۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلدادى.
«Nur Otan» پارتيياسىنىڭ 2013 جىلعى 18 قاراشاداعى XV سەزٸندە پارتييا دوكتريناسى قابىلداندى, ول ححٸ عاسىردا ماڭىزدى ميسسييالاردى جەنە پارتييا قورعايتىن جەنە ٶزٸنٸڭ باسىم مٸندەتتەرٸ مەن فۋنكتسييالارىن ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە باسشىلىققا الاتىن قاعيداتتاردى ايقىنداعان نەگٸزگٸ قۇجات بولىپ تابىلادى.
«Nur Otan» پارتيياسىنىڭ تاريحىنداعى ەرەكشە بەتتەر رەتٸندە قازاقستان پرەزيدەنتٸ مەن پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا ٶتكەن ناۋقانداردى ايتۋعا بولادى. 1999 جىلدان باستاپ پرەزيدەنتتٸك سايلاۋ ناۋقاندارىنا قاتىسا وتىرىپ, «Nur Otan» پارتيياسى ەلەكتورالدىق كٷرەسكە قاتىسۋدىڭ مول تەجٸريبەسٸن جيناقتادى. سايلاۋشىلار اراسىندا ستراتەگييا مەن جۇمىس تاكتيكاسىن ساۋاتتى قۇرا وتىرىپ, پارتييا وسى سايلاۋلاردىڭ تابىستى بولۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوستى.
سونىمەن قاتار, «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قازاقستاننىڭ پارتييالىق-ساياسي كەڭٸستٸگٸنە ەنگٸزگەن ەرەكشە جاڭالىعى 2019 جىلى ٶتكٸزگەن پرايمەريز. بيلەۋشٸ پارتييا پوست-كەڭەستٸك مەملەكەتتەر اراسىندا العاش رەت پارتييالىق پرايمەريز ٶتكٸزدٸ, وعان 10000 جۋىق پارتييا بەلسەندٸلەرٸ بەلسەنە قاتىستى.
قازٸرگٸ تاڭدا بيلەۋشٸ پارتييانىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى انىقتالعان: 17 ٶڭٸرلٸك جەنە 248 ايماقتىق فيليالى ورتالىق اپپاراتقا باعىنىشتى, 6000 جۋىق باستاۋىش پارتييا ۇيىمدارى بەلسەندٸ قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ. ەلدەگٸ بارلىق ەلەۋمەتتٸك توپتاردان, ۇلتتاردان, حالىقتىڭ جاس ەرەكشەلٸكتەرٸنەن قۇرالعان پارتييا مٷشەلەرٸنٸڭ سانى 795 مىڭ قازاقستاندىقتاردى قۇرايدى.
قورىتا ايقاندا 1999 جىلى ەلدٸڭ ساياسي ارەناسىندا «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتيياسىنىڭ پايدا بولۋى (2006 جىلدان باستاپ «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پارتيياسى, 2013 جىلدان باستاپ «Nur Otan» پارتيياسى), قازاقستاننىڭ جالپى پارتييالىق جٷيەسٸنە ماڭىزدى ەسەرٸن تيگٸزدٸ. باسقا پارتييالاردى ٶزٸنە بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى ەلدەگٸ پارتييالىق جٷيەنٸڭ لوكوموتيۆٸنە اينالعان «Nur Otan» پارتيياسى ەلەكتوراتتىڭ داۋسىن جيناۋدا جوعارى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸپ كەلەدٸ.
مەرۋەرت تٶلەباەۆا
