Freedom Inside '26

جەلتوقسان جاڭعىرىعى

جەلتوقسان جاڭعىرىعى
بيىل كسرو-نىڭ ىدىراۋىن جەدەلدەتكەن الماتىداعى جەلتوقسان كٶتەرٸلٸسٸنە تۋرا 35 جىل. 1986 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىندا برەجنەۆ الاڭىنا (قازٸرگٸ رەسپۋبليكا) جينالعان مىڭداعان جاس د. قوناەۆتىڭ قىزمەتتەن كەتۋٸنە نارازىلىقتارىن بٸلدٸرٸپ, قكوك-نٸڭ 1-حاتشىسى بولعان كولبيننٸڭ ورنىنا قازاق ازاماتىن تاعايىنداۋدى تالاپ ەتكەن بولاتىن. جينالعان توپتىڭ وڭايلىقپەن تارامايتىنىن بٸلگەن كەڭەس بيلٸگٸ جاستاردى الاڭنان كٷشتەپ قۋدى.

جەلتوقسان وقيعاسىندا قانشا ادامنىڭ قازا تاپقانى ەلٸ كٷنگە دەيٸن ناقتى ەمەس. رەسمي دەرەكتەردە قايتىس بولعان تٶرت ادامنىڭ عانا اتى ايتىلسا, بەيرەسمي دەرەككٶزدەر مارقۇم بولعاندار سانىنىڭ بۇدان ەلدەقايدا كٶپ ەكەنٸن مەلٸمدەپ كەلەدٸ. سونداي-اق, وسى كٶتەرٸلٸسكە قاتىسقان 99 جاس ازامات سوتتالىپ, 264 ستۋدەنت وقۋدان شىعارىلعان.

جالپى, الماتىداعى جەلتوقسان كٶتەرٸلٸسٸن پوستكەڭەستٸك ەلدەردٸڭ ساراپشىلارى كسرو-نى قۇلاتۋعا بٸردەن-بٸر تٷرتكٸ بولعان وقيعا ەكەنٸن ايتادى. ٶزگە ەلدەر مويىنداعانىمەن, قازاقستان بيلٸگٸ اتالعان وقيعاعا ەلٸ ناقتى باعاسىن بەرگەن ەمەس.

دەسە دە جەلتوقسان كٶتەرٸلٸسٸنٸڭ 35 جىلدىعى قارساڭىندا جەر-جەردە رەسمي شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, 1986 جىلعى جەلتوقسان كٶتەرٸلٸسٸنە ساياسي باعا بەرۋ كەرەكتٸگٸ ايتىلىپ تا جٷر.

بٷكٸل قازاقستان بويىنشا 1986 جىلى جەلتوقسان كٶتەرٸلٸسٸنە قاتىسقان ادامداردىڭ تٸزٸمٸن تٷزۋ دە قولعا الىنىپ كەلە جاتقان سەكٸلدٸ.

كەزٸندە وسى كٶتەرٸلٸسكە قاتىسقانى ٷشٸن قۋدالانىپ, جازالانباۋ ٷشٸن جەلتوقساندىقتار  العان دەنە جاراقاتىن, كٶرگەن ازابىن جاسىرۋعا مەجبٷر بولدى. سونداي  جاستاردىڭ قاتارىندا بٸزدٸڭ ەرٸپتەسٸمٸز ٶزەنبەكقىزى پەرۋزا اسىلبەك (اسيلبەكوۆا). ول كٷرەستەن تايىنباي, وقيعانىڭ ورتاسىندا جٷرگەنٸن ٶزٸنٸڭ ازاماتتىق بورىشى ساناعاندىقتان بولار, سول بٸر قاندى وقيعاعا قاتىسقانىن دەلەلدەۋگە تىرىسقان دا ەمەس.

دەگەنمەن ۋاقىت ٶتە رەسمي قۇجاتتار ارقىلى ونىڭ جەلتوقسانشى ەكەنٸ انىقتالىپ, جۋىردا ٶتكەن ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن كٷرەسكەن جەلتوقسانشىلاردى ماراپاتتايتىن جينالىسقا قاتىسىپ, تيٸستٸ مەرتەبەسٸن الىپ قايتتى.

بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ باتىرى اتانعان پەرۋزا ٶزەنبەكقىزى 1964 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى, كەلەس اۋدانى, كوممۋنار اۋىلىنداعى ۇستازدار وتباسىندا دٷنيەگە كەلگەن.

1981 جىلى ورتا مەكتەپتٸ, 1987 جىلى س.م. كيروۆ اتىنداعى قازمۋ – دى (ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ) بٸتٸرگەن. ەڭبەك جولىن «لەنينشٸل جاس» گازەتٸنٸڭ كوررەكتورى بولىپ باستاعان جاس جۋرناليست 1994 جىلدان باستاپ «بايلانىس» گازەتٸ رەداكتسيياسىنىڭ شىعارماشىلىق قىزمەت بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸ قىزمەتٸنە جوعارىلاتىلادى. 1997-2002 ج. ج. ارالىعىندا قر كٶلٸك جەنە كوممۋنيكاتسييا مينيسترلٸگٸنە قاراستى «ۆاش ترانسكۋرەر» گازەتٸ باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتٸن اتقارادى.

2009 جىلدان باستاپ «بٶبەك» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق, بٸلٸم بەرۋ جەنە ساۋىقتىرۋ ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك قازىنالىق كەسٸپورنىندا, 2011 جىلدان كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن «الماتى ۇستازى/ۋچيتەل الماتى» رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق-ەدٸستەمەلٸك جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى قىزمەتٸندە قالامىن ۇشتاپ كەلەدٸ.

2012 جىلدان باستاپ «ٶرلەۋ» بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ فيليالى الماتى قالاسى بويىنشا پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ قوعاممەن بايلانىس جەنە باسپا قىزمەتٸ بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى قىزمەتٸندە بولعان ۋاقىت ارالىعىنداعى پ. ٶ. اسىلبەكتٸڭ باعا جەتپەس ٷلەسٸن اتاپ ٶتۋ ماڭىزدى. «ٶرلەۋ» باۇو» اق قىزمەتٸن رەسپۋبليكالىق تەلەديداردا, رەسپۋبليكالىق باق-تا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تانىمال ەتٸپ كەلەدٸ. پاندەمييا جاعدايىندا قاشىقتىقتان بٸلٸم بەرۋدٸ قولداۋ بويىنشا «ٶرلەۋ» باۇو» اق فيليالى الماتى قالاسى بويىنشا پق باي ترەنەرلەرٸنٸڭ ساپالى قىزمەتٸن قامتاماسىز ەتۋدە بەلسەندٸلٸگٸمەن ەرەكشەلەندٸ.

2014 جىلى پەداگوگيكا جەنە پسيحولوگييا ماماندىعى بويىنشا «تٷركٸلٸك مۇرالارداعى وتباسى تەربيەنٸڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى» تاقىرىبىندا پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترٸ اكادەمييالىق دەرەجەسٸن قورعادى.

اسىلبەك پ. ٶ. – «مەڭگٸلٸك مۇرالارداعى وتباسى تەربيەسٸ», «تٸل – تانىم جەنە پاتريوتتىق تەربيە قۇرالدارى», «قازاق حالقىندا وتباسى تەربيەسٸنٸڭ قالىپتاسۋى» اتتى عىلىمي ماقالالاردىڭ اۆتورى.

پەرۋزا ٶزەنبەكقىزى جوعارى كەسٸبي جۋرناليست, بٸلٸكتٸ باسشى جەنە ادال قىزمەتكەر رەتٸندە دە تانىمال. 2021 ج. 31-مامىردا ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ «اق جول» قازاقستان دەموكراتييالىق پارتيياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي الاش ۇلتتىق يدەياسىن ناسيحاتتاۋعا, دەموكراتييا قاعيداتتارىن قورعاۋعا قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن مەدالٸن كەۋدەسٸنە تاقتى. ەرٸپتەسٸمٸز ەرەكشە ەڭبەگٸ ٷشٸن بٸرنەشە رەت «ٶرلەۋ» باۇو» اق جەنە الماتى قالاسى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن جەنە بٸرنەشە دٷركٸن العىس حاتتارمەن ماراپاتتالعان. قازاقتىڭ كٷرەسكەر قىزى, ەرٸپتەسٸمٸز – پەرۋزانىڭ الار اسۋى, شىعار شىڭى بيٸكتەي بەرسٸن.

يە, جەلتوقسان جاڭعىرىعى ەلٸ تالاي تاعدىرلى زامانداستارىمىزدى جارييا ەتەرٸ سٶزسٸز. تاريح تارازىسىنا تٷسكەن بۇل وقيعا جەي وقيعا ەمەس, ۇلت-ازاتتىق كٷرەس دەمەسكە امالىڭ بار ما, اعايىن?!

ش. بيتەن