اسا قامقور, ەرەكشە مەيٸرٸمدٸ اللانىڭ اتىمەن باستايمىن!
استانا قالاسىندا تۇڭعىش رەت ٸ رەسپۋبليكالىق يمامدار فورۋمى ٶتتٸ. دٸن قايراتكەرلەرٸنٸڭ, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ باسىن بوسقان بۇل باسقوسۋ تاعىلىمدى تاريحىمىزدان ورىن الىپ, ۇرپاق ٷشٸن ۇلاعات بولادى دەگەن سەنٸمدەمٸز.
يمامدار فورۋمىنىڭ ماڭىزدى تۇسى مەن مازمۇندى سەتٸ – تەلٸمدٸك قۇجاتتاردىڭ قابىلدانۋى. دٸنٸ مەن دەستٷرٸن سان عاسىردان بەرٸ ساقتاعان, مۇسىلمانشىلىعى مىعىم بولعان بابالارىمىزدىڭ بٷگٸنگٸ ۇرپاعى سٸز بەن بٸزدٸڭ رۋحانيياتىمىزدىڭ باعدارشامى ٸسپەتتٸ, نەگٸزگٸ قۇجاتىمىزدىڭ بٸرەگەيٸ – قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ تۇعىرناماسى.
ون ٷش بٶلٸمنەن تۇراتىن وسى قۇجاتتا نەگٸزگٸ دٸني ۇستانىمدار قاتارىندا ەڭ ەۋەلٸ سەنٸم مەسەلەسٸن ايقىندادىق. تٶل مەزھابىمىز, دەستٷرلٸ جولىمىز ەبۋ حانيفا مەزھابىنا قاتىستى كٶزقاراسى مەن ۇستانىمى تۇعىرنامامىزدىڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸمٸندە نىق ايتىلعان.
بٸز تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا سىندارلى سەتتەردٸ باستان ٶتكەرٸپ كەلەمٸز. قازٸر قادامىمىز – نىق, باعىتىمىز – بەلگٸلٸ, دٸني سالاداعى جولىمىز – ايقىن, تەجٸريبەمٸز مول. جات اعىمدارعا تٶتەپ بەرەر كٷشٸمٸز بەن بٸلٸكتٸلٸگٸمٸز جەتكٸلٸكتٸ. تەك تەۋەكەلگە بەل بۋىپ, يماندىلىق جولىندا تاباندىلىق تانىتۋىمىز تيٸس.
بٸز – زايىرلى ەلمٸز. ەرەكشەلٸگٸمٸز دە, ارتىقشىلىعىمىز دا وسىندا. زايىرلى ەل – دٸنسٸز ەل دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. كەرٸسٸنشە, ازاماتتاردىڭ دٸني سەنٸمٸنە ەركٸندٸك بەرٸلەدٸ. وسىناۋ يگٸلٸككە شٷكٸر ەتٸپ, ٶزگە دە دٸن ٶكٸلدەرٸنٸڭ سەنٸمٸنە دە قۇرمەتپەن قاراۋ – مۇسىلماندىعىمىزدىڭ بەلگٸسٸ.
«يسلام جەنە زايىرلى قوعام» دەپ اتالاتىن ەكٸنشٸ بٶلٸم حالقىمىزدى تاعاتتىلىق جولىن تاڭداۋعا, بٸرلٸگٸمٸزگە بەكەم بولۋعا ٷندەيدٸ.
بۇل – تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتى ٷشٸن دٸنٸ مەن دٸلٸن, تٸرشٸلٸگٸن ٷيلەستٸرٸپ, ٶمٸر سٷرۋگە, ەشكٸمدٸ الالاماي, جالقى ەمەس, جالپى جۇرتشىلىعىمىزعا ارنالعان تەلٸمٸ مەن تاعىلىمى مول تولىققاندى ەمبەباپ قۇجات دەۋگە بولادى. تۇعىرناما عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ بٸرنەشە رەت تالقىلاۋىنان ٶتٸپ, ماقۇلداندى. تەلٸمدٸك قۇجاتىمىز – تەرٸس اعىمدارعا تويتارىس بەرە الاتىن, يماني يممۋنيتەتٸمٸزدٸ كٷشەيتەتٸن دەستٷرلٸ باعدارىمىز.
تۇعىرناما بٸرتۇتاس مۇسىلمان ٷمبەتٸنٸڭ بٸرلٸگٸن كٶزدەيدٸ.
مەشٸت – رۋحاني-يماندىلىق ورداسى. سول قۇلشىلىق ٷيٸنٸڭ كٶركەم مٸنەزٸمەن ٷلكەنگە قۇرمەت, كٸشٸگە ٸزەت كٶرسەتەر, قوعامنىڭ رۋحاني جەتەكشٸسٸ – يمامدار ەكەنٸ سٶزسٸز. يمامدىق قىزمەتتٸڭ ۇعىمى كەڭ, مازمۇنى تەرەڭ. ول وتباسىدان باستاپ, بٷكٸل بۇقارانىڭ ٸزگٸلٸك پەن يماندىلىق جولىن ۇستاۋىنىڭ ۇيىتقىسى.
قۇدايسىز قوعام قۇرۋدى كٶكسەگەن كەشەگٸ كەڭەستٸك يدەولوگييا كەزەڭٸندە حالقىمىزدىڭ رۋحاني تۇتاستىعىن بٸر ارناعا توعىستىرىپ, يگٸلٸككە ٷندەگەن دە وسى دٸن قىزمەتكەرلەرٸ ەدٸ. ەل اراسىندا «يشان», «مولدا», «حازٸرەت» دەگەن اتپەن تانىلعان دٸني تۇلعالارىمىز دٸني اعارتۋ سالاسىندا دا جەتەكشٸ رٶل اتقاردى, تاباندى ەڭبەك ەتتٸ.
پايعامبارىمىزدان باستاۋ العان, ەدٸلەتتٸ مۇسىلمان ەمٸرشٸلەرٸ – ەبۋ بەكٸر, ومار, وسماندار, ودان بەرٸ يمام اعزام مەن ونىڭ شەكٸرتتەرٸ جالعاستىرعان يمامدىق قىزمەت – ەكٸ دٷنيەنٸڭ ابىرويىنا بٶلەيتٸن ساۋاپتى دا جاۋاپتى مٸندەت. دٸني قىزمەت كەشەگٸ كٶشپەلٸ قازاق توپىراعىندا دا كٶرٸنٸس تاپتى.
دەگدارلىق پەن بەكزاتتىلىق ٷلگٸسٸ بولعان دەستٷرلٸ يسلامدى ۋاعىزداعان مارال يشان, ناۋان حازٸرەت, سەدۋاقاس عىلماني سىندى دٸني قايراتكەرلەرٸمٸز دٸنٸمٸزدٸڭ ٶركەندەۋٸنە ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوستى. رۋحاني تۇلعالارىمىزدىڭ بٷگٸنگٸ جالعاسى – وسى وتىرعان يمامدارىمىز بەن عالىمدارىمىز دەپ ەسەپتەيمٸن.
[caption id="attachment_9781" align="alignright" width="448"]
پايعامبارىمىزدىڭ: «يمام – باسشى ەرٸ قاراماعىنداعى ادامدارعا جاۋاپتى», – دەگەن حاديسٸ دٸن قىزمەتكەرٸنە زور جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ. بٷگٸنگٸ يمامنىڭ كەلبەتٸ, تۇلعاسى قانداي بولۋ كەرەك? ححٸ عاسىردىڭ دٸن قىزمكەتكەرٸنە ارتىلعان جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ٶلشەمٸ قانداي?
كٶپتەن كٷتكەن تەلٸمدٸك قۇجاتىمىز وسى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدٸ. سونىمەن قاتار, يمام-مولدالاردىڭ تۇلعاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا قاتاڭ تالاپتار قويادى. حالىقتىڭ قايىرىمدىلىق باعىتتا بەرگەن قارجى-قاراجات مەسەلەسٸندە دە اشىق جۇمىس ٸستەۋگە, بۇرا تارتپاي, بٷكٸل ٸسٸندە بٷكپەسٸز قىزمەت ەتۋدٸ مٸندەتتەيدٸ. دٸني اعىمدار ەرەكەتٸنە دە توسقاۋىل قويۋدا تاباندىلىق تانىتىپ, كٷش-جٸگەر جۇمساۋعا جەتەلەيدٸ.
جاڭا زاماننىڭ يمام-مولدالارى عالامتور, زاماناۋي اقپارات الماسۋ جەنە بايلانىس قۇرالدارىن جەتٸك مەڭگەرۋٸ, شەشەندٸك ٶنەر مەن سٶيلەۋ ەدەبٸن يگەرۋٸ تيٸس. ٶزٸن جان-جاقتى دامىتىپ, ۋاعىزدى تاريحىمىزبەن ساباقتاستىرىپ, سالتىمىزبەن ۇشتاستىرىپ, بي-شەشەندەرٸمٸزدٸڭ, اقىن-جىراۋلارىمىزدىڭ ساليقالى سٶزدەرٸمەن ٷيلەستٸرٸپ ايتۋى قاجەت.
جاڭا زاماننىڭ يمام-مولدالارى عالامتور, زاماناۋي اقپارات الماسۋ جەنە بايلانىس قۇرالدارىن جەتٸك مەڭگەرۋٸ, شەشەندٸك ٶنەر مەن سٶيلەۋ ەدەبٸن يگەرۋٸ تيٸس. ٶزٸن جان-جاقتى دامىتىپ, ۋاعىزدى تاريحىمىزبەن ساباقتاستىرىپ, سالتىمىزبەن ۇشتاستىرىپ, بي-شەشەندەرٸمٸزدٸڭ, اقىن-جىراۋلارىمىزدىڭ ساليقالى سٶزدەرٸمەن ٷيلەستٸرٸپ ايتۋى قاجەت.
بۇل قۇجاتىمىز ەر ازاماتتىڭ ار-نامىس كودەكسٸ ٸسپەتتٸ.
حالقىمىزدىڭ 70 پايىز بٶلٸگٸن مۇسىلمان قاۋىمى قۇرايدى. بۇل – ٷلكەن كٶرسەتكٸش. الايدا وسى كٶرسەتكٸشتٸڭ بٷگٸنگٸ ەلەۋەتٸ قانداي, سيپاتى قايسى, ساپاسى قانداي دەرەجەدە? بۇل مەسەلە دٸني باسقارما باسشىلارىن دا تولعاندىرادى.
اسىلىندا, شىنايى مۇسىلماننىڭ ٶمٸرٸ يماندىلىققا, ادامگەرشٸلٸكتٸڭ بيٸك شىڭىنا نەگٸزدەلۋٸ تيٸس.
وسىناۋ تالاپ-تٸلەك دەڭگەيدەن بٸزدٸڭ مۇسىلماندار قانشالىقتى كٶرٸنٸپ جٷر? عۇلامالار كەڭەسٸ شىنايى مۇسىلماننىڭ تۇلعالىق بەينەسٸن ايقىندايتىن تەلٸمدٸك قۇجات دايىندادى. بۇل قۇجاتىمىزدا مۇسىلماننىڭ دۇرىس سەنٸمدە بولۋى, بٸلٸم الۋى, وتانىن قورعاۋى, دٸنارالىق كەلٸسٸمدٸ ساقتاۋى, قوعامعا پايداسىن تيگٸزۋٸ, ىسىراپقا جول بەرمەي, ەڭبەكقور بولۋى, تەنٸ مەن جان تازالىعى, كٶركەم مٸنەزدٸ بولۋى, وتباسى قۇندىلىعى, ت.ب. جاعداياتتار قامتىلدى.
وسى تەلٸمدٸك قۇجات مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ, جۇرتىمىزدىڭ جٷرەر جولى, دٸني ۇستانىمى, بٸرلٸككە باستايتىن جالپىعا ورتاق ٶمٸرلٸك قاعيداسى دەۋگە بولادى.
قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ ٸ رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا «قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ تۇعىرناماسى», «يمامنىڭ تۇلعالىق كەلبەتٸ», «دٸن قىزمەتكەرٸنٸڭ ەتيكاسى», «مۇسىلماننىڭ تۇلعالىق بەينەسٸ» اتتى تەلٸمدٸك قۇجاتتارىمىز بٸراۋىزدان قابىلداندى.
اللا تاعالا حالقىمىزدىڭ, مۇسىلمان ٷمبەتٸنٸڭ بەرەكەسٸ مەن بٸرلٸگٸنە سىزات تٷسٸرمەي, ٸرگەلٸ ەل, جورالى جۇرتقا اينالعان مەملەكەتٸمٸزدٸڭ مەرتەبەسٸن مەڭگٸلٸك ەتكەي. تەۋەلسٸز قازاقستانىمىزدىڭ تۇعىرى بيٸك بولسىن! مەڭگٸلٸك ەلگە ۇمتىلعان ۇلتىمىزدىڭ قادامى قۇتتى, دۇعاسى قابىل, يمانى كەمٸل بولعاي! ەمين.
جەلٸ
بٸر ساعاتتىق ٶمٸرٸڭ قالسا, نە ٸستەر ەدٸڭ?
بٸر كٸسٸدەن:
– بٸر ساعاتتىق ٶمٸرٸڭ قالدى دەسە, نە ٸستەر ەدٸڭ? – دەپ سۇراعان ەكەن, ول:
– بٸر ساعات بويى تەك قانا ناماز وقىر ەدٸم. اللادان جارىلقاۋ سۇرار ەدٸم, - دەپ جاۋاپ بەرٸپتٸ.
وسى سۇراقتى ەكٸنشٸ كٸسٸگە قويعاندا, ول:
– بار مالىمدى كەمباعالدارعا تاراتىپ, ساۋاپ جيناپ قالار ەدٸم, - دەپتٸ.
ال ٷشٸنشٸ ادام:
– مەن العاشقى جارتى ساعاتىمدى بٸلٸم الۋعا جۇمسار ەدٸم دە, قالعان جارتى ساعاتىمدى سول بٸلٸمدٸ باسقالارعا ٷيرەتەر ەدٸم, - دەپتٸ.
وسى ٷشەۋٸنٸڭ ەرەكەتٸنٸڭ ٸشٸندە ەڭ قايىرلىسى, اللا تاعالاعا ۇنامدىسى – سوڭعى كٸسٸنٸكٸ ەكەن. سوندىقتان بٸلٸم ٷيرەنٸپ, ونى ەلگە تاراتۋ – ەر مۇسىلماننىڭ پارىزى. بٸراق, مۇنداعى بٸلٸم دەپ وتىرعانىمىز پايدالى-پايداسىز اقپاراتتار جيىنتىعى ەمەس, اللانى تانۋ, تاقۋالىقتى ارتتىرۋ جولىنداعى ٸزدەنٸس.
اقىرەت كٷنٸندە يسلامي كٶزقاراستان ادا, اللانى تانۋدان الىس جاتقان «عىلىمعا» بٷكٸل عۇمىرىن سارپ ەتٸپ جيعان ٸلٸمٸ ەش پايدا بەرمەيدٸ.
نۇرباقىت مەللەتۇلى
