تٷركييا بيلٸگٸ ىستامبۇل مەرٸ - وپپوزيتسييالىق ساياساتكەر ەكرەم يماموعلۋدىڭ ۇستالعانىنان كەيٸن قۇلدىراپ قويا بەرگەن قارجى نارىعىن تۇراقتاندىرۋعا جەڭ تٷرە كٸرٸسٸپ كەتتٸ. دەمالىس كٷندەرٸ ورتالىق بانك باسشىلىعى كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن قارجى نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىقتى اۋىزدىقتاۋ ٷشٸن "تەحنيكالىق كەزدەسۋ" ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ايتا كەتسەك, بيلٸككە قىسىمنىڭ بٸرٸ, كٷتپەگەن جەردەن وسى قور نارىعى تاراپىنان كەلدٸ. ٶيتكەنٸ وپپوزيتسييا ٶكٸلٸ ۇستالا سالىسىمەن, تٷرٸكتٸڭ بٷكٸل قالتالىلارى قور نارىعىن "شايقاۋعا" كٸرٸستٸ. 19 ناۋرىزدا Forex حالىقارالىق نارىعىندا تٷرٸك اقشاسىنا شاققاندا 1 اقش دوللارى 11,99%-عا قىمباتتاپ, 41,1 ليرا بولدى. وسىلايشا تٷركييا تاريحىندا امەريكالىق ۆاليۋتا باعامى العاش رەت 40 ليرادان اسقان. ال Borsa Istanbul قورىنىڭ اشىلۋ كەزٸندە بازالىق يندەكس 6,9%-عا تٶمەندەپ, ساۋدا-ساتتىق كٸلت توقتادى. ەلدٸڭ 10 جىلدىق تەۋەلسٸز وبليگاتسييالارىنىڭ قۇنى دا قۇلدىراي جٶنەلدٸ.
Bloomberg مەلٸمەتٸنشە, ساياسي وقيعالار تٷرٸك اكتسييالارىنا قىسىم جاساي الاتىنىن ناقتىلايدى, ٶيتكەنٸ ەلدٸڭ قور نارىعىندا, نەگٸزٸنەن, قۇبىلمالىلىق كەزەڭدەرٸندە بەلسەندٸ ەرەكەت ەتەتٸن ٸشكٸ ينۆەستورلار باسىم. تٷرٸك باعالى قاعازدار دەپوزيتارييٸنٸڭ ۆەب-سايتىنداعى مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, جەرگٸلٸكتٸ ينۆەستورلار تٷرٸك اكتسييالارىنىڭ شامامەن 62,5%-ىنا يە. سوندىقتان بٷگٸندەرٸ ساياسي ساۋدا وسى قور نارىعى تٶڭٸرەگٸندە ٶربٸپ جاتقان جايى بار.
قۇلدىراۋ ەنتٸگٸن باسقانىمەن, تٷرٸك قور نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىق ەلٸ دە جالعاسۋدا. وسى دٷيسەنبٸدە اقش دوللارىنا شاققاندا تٷرٸك ليراسى تاعى 0,5% ارزاندادى. Borsa Istanbul 100 قور يندەكسٸ 2,8% ٷستەمەلەدٸ. ال ٶتكەن اپتادا ليرا 3,1%-عا ارزانداپ, قور ينديكاتورى 17%-عا تٶمەندەگەن ەدٸ.
ٶتكەن بەيسەنبٸدە تٷركييانىڭ ورتالىق بانكٸ كەزەكتەن تىس وتىرىس ٶتكٸزۋگە مەجبٷر بولدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا overnignt كرەديتتەرٸ بويىنشا مٶلشەرلەمەنٸ 2 پايىزدىق تارماققا, ياعني 46%-عا دەيٸن كٶتەردٸ,وسىلايشا قارجىلىق جاعدايلاردى قاتاڭداتۋ جەنە ليرانى قولداۋ شارالارى قولعا الىندى.
دەمالىس كٷندەرٸ ورتالىق بانك باسشىلىعى كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن قارجى نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىقتى اۋىزدىقتاۋ ٷشٸن "تەحنيكالىق كەزدەسۋ" ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلادى تٷرٸك بانكتەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعى. ال بۇل كەزدەسۋ قارسى تاراپتىڭ تالاپتارىن قاراستىرۋعا نەگٸزدەلٸپ, مىنانداي قوسىمشا شارالار قابىلداندى:
- سونداي-اق, ورتالىق بانك قارجى جٷيەسٸندەگٸ ارتىق ليرا كٶلەمٸن ازايتۋ ٷشٸن 91 كٷندٸك مەرزٸمدٸ قامتيتىن ۆەكسەلدەردٸ ورنالاستىرۋ بويىنشا اۋكتسيون ٶتكٸزۋگە نيەتتٸ ەكەندٸكتەرٸن جارييالادى. بۇل - سوڭعى 20 جىلداعى العاشقى وسىنداي اۋكتسيون.
- تٷركييا بيلٸگٸ قاراستىرعان تاعى باسقا قادامداردىڭ قاتارىندا ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى جيناقتاردى ىنتالاندىرۋشى - ليرا دەپوزيتتەرٸنە سالىناتىن سالىق كٶلەمٸن ازايتۋ دا بار, دەپ حابارلايدى Bloomberg ٶز دەرەككٶزدەرٸنە سٸلتەمە جاساپ.
- جەكسەنبٸدە كاپيتال نارىعىنا جاۋاپتى تٷرٸك رەتتەۋشٸسٸ بۇرىن تەك 50 ٸرٸ كومپانييانىڭ قاعازدارى ٷشٸن ەرەكەت ەتكەن اكتسييالار نارىعىندا "قىسقا مەرزٸمدٸ" ساتىلىمعا تىيىمدى كٷشەيتتٸ.
- سونداي-اق كومپانييالارعا اكتسييالاردى الدىڭعى سەسسييانىڭ جابىلۋ كەزٸندەگٸ دەڭگەيدەن جوعارى باعامەن ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ ارقىلى buyback ەرەجەلەرٸن جەڭٸلدەتتٸ.
- سونىمەن قاتار, رەتتەۋشٸ نارىقتىڭ ودان ەرٸ قۇلدىراۋىن بولدىرماۋعا تىرىسىپ, بيرجالىق ساۋدانىڭ مارجالىق تالاپتارىن دا جۇمسارتتى.
ايتا كەتسەك, 2019 جىلدان بەرٸ ىستامبۇل مەرٸ قىزمەتٸن اتقارىپ كەلگەن ەكرەم يماموعلۋ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تەرگەۋ شارالارى اياسىندا 19 ناۋرىزدا ۇستالعان بولاتىن. كٶپ ۇزاماي تٷرٸك قور نارىعىندا قۇلدىراۋ ورىن الدى. ول 2027 جىلعا بەلگٸلەنگەن تٷركيياداعى پرەزيدەنتتٸك سايلاۋعا وپپوزيتسييانىڭ ۇسىنىپ وتىرعان باستى كانديداتى بولىپ سانالادى. بۇعان دەيٸن ىستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتٸ ەكرەم يماموعلۋعا بەرگەن ديپلومىن جويعان بولاتىن. سەبەبٸ جوعارى بٸلٸمٸ بار ادام عانا تٷركييا پرەزيدەنتتٸگٸنەن ٷمٸتتەنە الادى. ەكرەم يماموعلۋدىڭ ۇستالۋى تٷركييادا نارازىلىق اكتسييالارىن تۋعىزدى, ونىڭ بارىسىندا 1 مىڭنان استام ادام ۇستالدى.
