بٶرٸباي – XVIII عاسىرداعى قازاق حالقىنىڭ جوڭعار باسقىنشىلىعىنا قارسى كٷرەستە قول باستاعان باتىرى. «اقتابان شۇبىرىندى, القا كٶل سۇلاما» جىلدارىندا ٶزٸ باسقارعان ەلدٸ ازىپ-توزۋدان امان الىپ قالعان. بٶرٸباي جوڭعارلاردىڭ ەسكەرٸ قازاققا شابۋىل جاساعاندا جاۋدى بەتپاقدالادا اداستىرىپ, نايمان, جالايىر, قوڭىراتتاردى سارىارقاداعى سارىسۋعا باستاپ بارىپ, ارعىن-قىپشاق, تاراقتى رۋلارىمەن كٷش بٸرٸكتٸرگەن ەرەن تۇلعا.
ەسكەرتكٸشتٸڭ رەسمي اشىلۋىندا سٶز العان رۋستام ەليۇلى:
– تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ "رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلاماسى اياسىندا ەلدە كٶپ شارا اتقارىلۋدا. سونىڭ ٸشٸندە جەتٸسۋ جەرٸ باتىرلارىن ارداقتاۋدا ەلگە ٷلگٸ بولۋدا. «ەر ەسٸمٸ – ەل ەسٸندە» دەگەندەي, ەل ٷشٸن جانىن قۇربان ەتكەن ەرلەرٸنٸڭ ەسٸمٸ ەل جادىندا مەڭگٸ ساقتالارى سٶزسٸز. ٶتكەن جىلى ٸليياس جانسٷگٸروۆتٸڭ 125 جىلدىعى اتالىپ ٶتسە, بيىل بٶرٸباي باتىر ەلٸمەن قاۋىشىپ, تۇعىرىنا قوندى. اتاعا تۋعان جەردەن توپىراق بۇيىرسىن دەگەن اعايىن بٶرٸباي بابا جەرلەنگەن جەردەن توپىراق ەكەلٸپ, ەسكەرتكٸشتٸڭ تٷبٸنە سالدى. اتامىزدىڭ رۋحى ەندٸ ەلٸن-جەرٸن قورعاپ تۇرادى. ەسكەرتكٸشتٸ تۇرعىزۋعا حالقى 60 ميلليون تەڭگە جۇمساسا, جان-جاعىن اباتتاندىرۋعا 52 ميلليون تەڭگە بٶلٸندٸ. ەسكەرتكٸش ەل رۋحىن كٶتەرٸپ تۇرعانداي. وسى ەسكەرتكٸشتٸ ورناتۋعا اتسالىسقان بارلىق ازاماتقا وبلىس ەكٸمدٸگٸ اتىنان العىس بٸلدٸرەمٸز, – دەدٸ.
بٶرٸبايداي باتىرلارىمىزدىڭ ارقاسىندا بٷگٸنگە جەتتٸك. جوڭعارلار مەن قازاقتار اراسىنداعى ەكٸ جاقتى باتىرلاردىڭ جەكپە-جەك ۇرىسىندا ابىلاي حان مەن باس قولباسى بٶگەنباي باتىر قازاق باتىرلارىنا اقىلدارىمەن باستۇتقالىق جاساپ, رەت كەزەگٸمەن ەر ەلدٸڭ باتىرلارىن مايدانعا شىعارىپ, رۋحتى دەم, نۇسقاۋلار بەرٸپ وتىرىپتى. جەڭگەندەردٸ جٸگەرلەندٸرٸپ, ابىرويىن ارتتىرادى. وسىنداي بٸر جەكپە-جەكتە ابىلاي:
– ماتاي ەلٸ اتىنان مايدانعا كٸم شىعادى? - دەگەندە, جوڭعار قولباسى ەسەرلٸك مٸنەز كٶرسەتٸپ, قوقيلانادى. سول كەزدە بٶرٸباي اتىن تەبٸنٸپ, ورتاعا ەنتەلەي شىعادى. وسى شايقاستا قازاق باتىرى جەڭٸسكە جەتەدٸ. جەكپە-جەكتەن بٶرٸباي جوڭعار باتىرىنىڭ اتىن جەتەكتەپ كەلٸپتٸ.
ابىلاي حان بٶرٸباي باتىردىڭ ەرلٸگٸنە ريزاشىلىق تانىتىپ, «ەسٸمٸڭ ماتاي ەلٸنٸڭ ۇرانى بولسىن!» – دەپتٸ. سودان باستاپ بەيگەدەن اتى وزعان بالا «بٶرٸبايلاپ», جاۋعا شاپقان ۇل «بٶرٸبايلاپ» ۇرانداعان. بٷگٸن ەلٸ باباسىنا ەسكەرتكٸش ورناتتى. اتالار ەرلٸگٸ ۇمىتىلمايدى.
سالماعى 4,5 توننانى قۇرايتىن ەسكەرتكٸشتٸڭ بيٸكتٸگٸ - 5 مەتر. تۇعىردان 20 مەتر قاشىقتىقتا اينالدىرا قازاق باتىرلارىنىڭ ەسٸمٸ جازىلعان 5 گرانيت تاس قويىلعان. مٷسٸندٸ قازىبەك دۋلاتوۆ, ەركٸن ماقۇلباەۆ جاسادى.
ەلٸ دە ەلٸمٸزدە ازاتتىعىمىز ٷشٸن كٷرەسكەن قانشاما اتى اتالماي جاتقان باتىرلار بار?! ولاردىڭ ەسٸمٸ اتالۋى تيٸس. بٶرٸبايداي باتىرلاردى ۇلىقتاۋ - بٸزدٸڭ پارىزىمىز.
گٷلجان تۇرسىن, الماتى وبلىسى
