مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس ەلٸمٸزدە بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا اۋقىمدى زاڭنامالىق جەنە ستراتەگييالىق شارالار جٷزەگە اسىرىلادى. ەل تۇرعىندارىنىڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸن بالالار قۇرايدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندا 6,8 ملن. بالا بار.
«ەلدەگٸ ەربٸر بالانىڭ باقىتتى جەنە قاۋٸپسٸز بالالىق شاعى بولۋى تيٸس», - قاسىم-جومارت توقاەۆ, قر پرەزيدەنتٸ.
قابىلدانعان ٷش زاڭداعى ماڭىزدى باستاما – اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ ٶمٸرگە بەيٸمدەلۋٸ ٷشٸن تەلٸمگەرلەر ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلۋى. بٷگٸندە 330-دان استام بالا تەلٸمگەرلەرمەن قامتىلىپ, قاجەتتٸ كٶمەك الۋدا.
بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋداعى نەگٸزٸگٸ شارالاردىڭ بٸرٸ – بالالارعا قاتىستى قۇقىقبۇزۋشىلىق ٷشٸن جازا قاتاڭداتىلىپ, كەمەلەتكە تولماعاندارعا جەبٸر كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلدٸ. جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتۋ ماقساتىندا بالالاردى قوعامدىق كٶلٸكتەردەن تٷسٸرٸپ كەتۋگە تىيىم سالىندى.
2025 جىلدان باستاپ مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە رەسپۋبليكالىق بٸرىڭعاي «111» بايلانىس ورتالىعىنا جەدەل حابارلاسا الاتىن QR-كودتار ەنگٸزٸلدٸ. بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنداعى مەلٸمەت بويىنشا بايلانىس ورتالىعىنا 17 400 بالا جٷگٸنگەن.
ەلدٸڭ ەر ٶڭٸرٸندە بالالاردىڭ قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ارنايى ۋەكٸلدەر جۇمىس ٸستەيدٸ. 2024 جىلدان باستاپ قورعانشىلىق ورگاندارىندا ماماندارىنىڭ سانى 303-تەن 692 ادامعا, ياعني ەكٸ ەسەگە ارتتى. قورعانشىلىق ورگاندارىنىڭ شتاتتىق سانى بويىنشا نورماتيۆ بەكٸتٸلدٸ. اتاپ ايتقاندا, 5 مىڭ بالاعا كەمٸندە 1 ماماننان بٶلٸندٸ.
ەلٸمٸزدە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان جەنە جەتٸم 17 660 بالا قازاقستاندىق وتباسىلاردا تەربيەلەنۋدە. 2024 جىلى 3 مىڭنان استام بالا جاڭا وتباسىن تاپتى.
2025 جىلدان باستاپ وتباسىلىق ورنالاستىرۋدىڭ جاڭا تٷرٸ – كەسٸبي قابىلداۋشى وتباسىلار ەنگٸزٸلمەك. بۇل باستاما قيىن ٶمٸرلٸك جاعدايعا تاپ بولعان بالالارعا قامقورلىق كٶرسەتٸپ, ولارعا ٷي جاعدايىندا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
2024 جىلدان باستاپ ەلٸمٸزدە 627 بالاباقشا اشىلىپ, 93,1% بالا مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىممەن قامتىلدى. سوڭعى 3 جىلدا بالاباقشا كەزەگٸ 2 ەسەگە قىسقارعان.
«جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى مەكتەپتەردەگٸ ورىن تاپشىلىعى مەن ٷش اۋىسىمدى وقۋ مەسەلەسٸن تيٸمدٸ شەشٸپ كەلەدٸ. جوبا جٷزەگە اسىرىلعان ۋاقىتتان باستاپ 105 جايلى مەكتەپ قولدانىسقا بەرٸلدٸ.
سونىمەن قاتار 2024 جىلى 373 مىڭ ورىنعا ارنالعان 257 مەكتەپ قولدانىسقا بەرٸلدٸ. بيىل 300 مىڭ بٸلٸم الۋشىعا ارنالعان 200-گە جۋىق مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى جٷرۋدە. بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸك شارالارى كٷشەيتٸلدٸ. 20 مىڭنان استام نىسان بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸمەن جابدىقتالىپ, جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسىلعان. بارلىق ۇيىمداردا دابىل تٷيمەلەرٸ مەن تۋرنيكەتتەر ورناتىلىپ, ليتسەنزييالانعان كٷزەتپەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
مەملەكەت ٶسكەلەڭ ۇرپاق ٷشٸن تەڭ مٷمكٸندٸكتەر قالىپتاستىرۋعا باسىمدىق بەرٸپ كەلەدٸ. 2024-2025 وقۋ جىلىندا مەملەكەتتٸك مەكتەپتەردە وقيتىن 1,7 ملن. بالا تەگٸن تاماقپەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. بۇل ماقساتقا 162 ملرد. تەڭگە بٶلٸندٸ.
«جالپىعا مٸندەتتٸ بٸلٸم بەرۋ» قورىنىڭ ەسەبٸنەن قوسىمشا 22,5 ملرد. تەڭگە بٶلٸنٸپ, 510 مىڭ بالا مەكتەپ كەرەك-جاراقتارىمەن قامتىلدى.
2025 جىلدان باستاپ جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردە وقيتىن ەلەۋمەتتٸك تۇرمىسى تٶمەن وتباسىلاردىڭ بالالارى دا تەگٸن تاماقپەن قامتىلادى. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن 25 مىڭ بالانى تەگٸن تاماقتاندىرۋ ٷشٸن 12 ملرد. تەڭگەدەن استام قاراجات بٶلٸندٸ.
«ۇل-قىزدارىمىزدىڭ پاراساتتى جەنە جان-جاقتى بولىپ ٶسۋٸنە جاعداي جاساۋ, جاس ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاپ, دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ەردايىم مەملەكەتتٸڭ باستى باسىمدىعى سانالادى. بالالار – بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز. سوندىقتان ەلٸمٸزدەگٸ ەربٸر جەتكٸنشەكتٸڭ مەيٸرٸم مەن قامقورلىققا بٶلەنٸپ, ٷلكەننٸڭ قولداۋىن سەزٸنۋٸ, ەرتەڭگٸ كٷنگە سەنٸممەن قاراۋى ٶتە ماڭىزدى», — قاسىم-جومارت توقاەۆ, قر پرەزيدەنتٸ.
قازاقستاندا بالالاردىڭ قوسىمشا بٸلٸم الۋى, ساپالى دەمالىس جەنە ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىمەن قامتىلۋى ٷشٸن بارلىق جاعداي جاسالۋدا. بٷگٸندە 3,3 ملن. بالا تٷرلٸ باعىتتار بويىنشا ٷيٸرمەلەرگە, سەكتسييالارعا قاتىسادى.
2024 جىلدىڭ جاز مەزگٸلٸندە 3,1 ميلليوننان استام بالا 10 743 لاگەردە ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن ٶتكٸزدٸ.
بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا قاۋٸپسٸز ورتا قالىپتاستىرۋ تەك تەحنيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋمەن عانا شەكتەلمەيدٸ.
مەملەكەت بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, سۋيتسيدتٸڭ الدىن الۋ جەنە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن سالاماتتىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كەشەندٸ جوسپار قابىلدادى. جوسپار بالالارعا قاۋٸپسٸز ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ٸس-شارالار جيىنتىعىن قامتيدى. ونىڭ اياسىندا ٶڭٸرلەردە 20 پسيحولوگييالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلىپ, 242 759 وقۋشى مەن اتا-انالارعا كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.
بارلىق بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە بۋللينگپەن كٷرەس جٷرگٸزۋ ماقساتىندا Kiva جەنە دوسبولLiKe باعدارلامالارى ەنگٸزٸلدٸ. بۇل شارالار مەكتەپتەردە دوستىق پەن ٶزارا سىيلاستىق قارىم-قاتىناسىن قۇرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. 2024 جىلدىڭ قىركٷيەگٸنەن باستاپ بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ ەزٸرلەنگەن جەكە قاۋٸپسٸزدٸك ساباقتارى ەنگٸزٸلدٸ. 14,3 مىڭنان استام بٸلٸم بەرۋ قىزمەتكەرٸ بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا وقىتىلدى.
سونداي-اق مەكتەپ پەن وتباسى اراسىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا, پوزيتيۆتٸ اتا-انا مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «بٸرتۇتاس تەربيە» باعدارالاماسى ەنگٸزٸلدٸ.
بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ – بولاشاققا جاسالعان قامقورلىق. بٷگٸن ەرتەڭگٸ ەلدٸڭ ٸرگەتاسىن قالايتىن ۇرپاقتى قالىپتاستىرۋدامىز. بالالارعا قامقورلىق كٶرسەتە وتىرىپ, قاۋٸپسٸز ەرٸ گۋمانيست, مىقتى قوعام قۇرامىز.
قازاقستان بالالاردىڭ جان-جاقتى دامۋى جەنە بولاشاعىنىڭ جارقىن بولۋى ٷشٸن قۇقىقتىق بازانى نىعايتىپ, ەلەۋمەتتٸك قولداۋدى كٷشەيتە وتىرىپ, ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ جالعاستىرادى.
