– ەلميرا حانىم, بٷگٸندە ٶزٸڭٸز باسقارىپ وتىرعان بالاباقشانىڭ ٸرگەتاسى قالانا باستاعاندا مەڭگەرۋشٸلٸككە بەكٸتٸلٸپ, جۇمىستى قۇرىلىس باسىنان باستاعانىڭىزدى ەستٸدٸك. بالاباقشانى باسقارۋدان بٶلەك, سالۋدا دا مول تەجٸريبە جيناعان سيياقتىسىز.
– قاراسۋ اۋدانى بايىرعى ەلدٸ مەكەن ەكەنٸن بٸلەمٸز. مۇندا قازاق ورىس, تٷرٸك, گرەك, كەرٸس – بەرٸ ارالاس تۇراتىنىن بٸلەمٸز. سوندا بەرٸ بالالارىن وسى سٸزدەردٸڭ قازاق بالاباقشاسىنا ەكەلٸپ جٷر مە?
– جاڭادان ٸستٸ باستاۋدىڭ قانشالىقتى قيىن ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز. بالاباقشا جۇمىسىن جولعا قويۋ كەزٸندە مامان تاپشىلىعىن سەزٸندٸڭٸزدەر مە?
– ەرينە, قانداي ٸس بولسىن قيىندىقسىز بولمايدى. ەڭ العاش وسىندا وسى بالاباقشانىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ بەكٸتٸلٸپ, قۇرىلىس باسىنا كەلگەندە توپىراعى بۇرقىراپ جاتقان ەن دالا بولاتىن. سول كەزدە ويىمدا «حالىق بالالارىن بالاباقشاعا الىپ كەلە قويا ما ەكەن?» دەگەن قورقىنىش بولدى. بٸراق مەنٸڭ كٷدٸگٸم كٷن ٶتكەن سايىن سەيٸلە بەردٸ. قازٸرگٸ تاڭدا بالاباقشامىزدا 72 ادام ەڭبەك ەتەدٸ. ونىڭ 32-ٸ بالا تەربيەسٸنە جاۋاپتى پەداگوگ ماماندار. بەرٸنٸڭ بٸلٸمٸ – جوعارى. ەۋەل باستا مامان تاپشى بولعاننان كەيٸن قازاق تٸلٸ, تاريح, اعىلشىن تٸلٸ ماماندىقتارىن مەڭگەرگەن قىز-كەلٸنشەكتەردٸ جيناپ, العاشقى ۇجىمدى جاساقتاۋعا تۋرا كەلدٸ. بالاباقشاعا جۇمىس ٸستەۋگە نيەتتەنٸپ كەلگەن قىزدارعا «مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ مامانى بولۋىڭ كەرەك» دەپ تالاپ قويا المادىق. پەداگوگيكا ماماندارىن جيناپ, كەيٸننەن ولاردىڭ ٸس-تەجٸريبەسٸن «ٶرلەۋ» قايتا دايارلاۋ ورتالىعىندا بٸلٸكتٸلٸگٸن شىڭداۋعا تۋرا كەلدٸ. كەيدە ٶزٸمٸزدٸڭ جىلدار بويى جيناقتاعان ٸس-تەجٸريبەمٸزدٸ ورتاعا سالىپ, جاس ماماندارمەن بٶلٸستٸك. وسىلايشا قاجەتتٸ ماماندار شوعىرىن قالىپتاستىرۋعا تۋرا كەلدٸ.
– ەلميرا حانىم, قاراسۋ اۋدانىن تولىق قالىپتاسقان اۋدان دەپ اتاۋعا بولا ما?
– جوق. قاراسۋ اۋدانى ەلٸدە بولسا ٶسٸپ-ٶركەندەۋ جولىندا. قازٸرگٸ تاڭدا اۋدانىمىزدا مەملەكەتتٸك باعدارلاما بويىنشا تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸ تٷسٸپ جاتىر. بۇدان باسقا قىزىل سىزىقتىڭ بويىنا ٷي سالعان تۇرعىندارعا بٸزدٸڭ اۋدانىمىزدان بٸرشاما جەر تەلٸمدەرٸ بەرٸلدٸ. ولار الداعى ۋاقىتتا ٷي سالىپ, قاراسۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى اتانۋعا كٷش سالىپ جاتىر. سوندىقتان بٸزدٸڭ اۋدان قالىپتاسۋ ٷستٸندە. تاعى بٸر ايتا كەتەتٸن مەسەلە, قازٸر اۋدانىمىزدا بٸر ٷيدەن بالاباقشاعا ٷش-تٶرت بالا ەكەلەتٸن وتباسىلار بار. بۇدان اۋدانىمىزدا دەموگرافييالىق احۋال جوعارى دەڭگەيدە جٷرٸپ جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. ٶتكەن جىلدارى بٸر جىلدا بالاباقشادا جۇمىس ٸستەيتٸن 18 قىزمەتكەردٸ دەكرەتتٸك دەمالىسقا جٸبەردٸك. وسى جايتتان-اق قاراسۋ اۋدانىندا دەموگرافييالىق دٷمپۋ جٷرٸپ جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى.
– اۋىلدان ەكٸ قولعا جۇمىس ٸزدەپ كەلگەن حالىق تا قالا شەتٸندەگٸ اۋدانداردان پەتەر جالداپ تۇراتىنى بەلگٸلٸ. ولارمەن جۇمىس ٸستەۋدە قاندايدا بٸر قيىندىقتار ورىن الىپ تۇرا ما?
– يە, بٸزدٸڭ اۋداندا پەتەر جالداپ تۇراتىن جاس وتباسىلار بار. بٸراق ولار بٸزگە ەشقانداي قيىندىق تۋعىزىپ وتىرعان جوق. بٷگٸندە بالاباقشادا جۇمىس ٸستەيتٸن 70 ادامنىڭ بەرٸ وسى اۋداننىڭ تۇرعىندارى دەسەم, قاتەلەسپەيمٸن. بٸزدٸڭ بالاباقشادا ەڭبەك ەتەتٸن قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ بٸرازى ەڭبەك جولىن بٸزدٸڭ مەكەمەدەن باستاعانىن ماقتانىشپەن ايتا الامىن. يە, ولاردى تەربيەلەپ, بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرۋ ٸسٸ وڭاي بولعان جوق. قازٸرگٸ تاڭدا سول بٸر كٷردەلٸ كەزەڭدە اۋىز بٸرلٸگٸمٸزدٸڭ ارقاسىندا 2-3 جىلدا جٷرٸپ ٶتتٸك.
– جىل باسىندا الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك «قالاداعى بالاباقشالاردىڭ قۇنى 15 مىڭ تەڭگەدەن اسپاسىن» دەپ بۇيرىق شىعارۋى, كٶپشٸلٸك تاراپىنان قولداۋ تاپقانى ەسٸمٸزدە. ەكٸمنٸڭ بۇل باستاماسى سٸزدەردٸڭ اۋداندا دا قىزۋ قولداۋعا يە بولعان شىعار?
– ەرينە. بٸزدٸڭ بالاباقشا 320 ورىنعا ارنالعان ٷلكەن مەكەمە عوي. و باستا بٸزدەر بالاباقشاعا كەلەتٸن بالا سانىن 320-عا تولتىرا المادىق. كەيٸننەن «بالاپان» باعدارلاماسىنا ەنٸپ, بالالاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا كٷش سالدىق. ال قالا باسشىسى باۋىرجان بايبەك مىرزانىڭ باستاماسىنان كەيٸن بٸر ايدىڭ ٸشٸندە بالاباقشامىز بٷلدٸرشٸندەرگە تولدى. قازٸرگٸ تاڭدا تولىق قۋاتىمىزدا جۇمىس ٸستەپ جاتقان جايىمىز بار. اتا-انالار تەك بالالارىنىڭ تاماعىنا عانا اقى تٶلەيدٸ. ەكٸمنٸڭ باستاماسى حالىقتىڭ وڭ جامباسىنا كەلدٸ دەسەم, ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ.
– ەلميرا حانىم, قازٸر الماتىدا جەكەمەنشٸك بالاباقشالار كٶپتەپ اشىلىپ جاتقانى ٶزٸڭٸزگە مەلٸم. ولاردىڭ جارناماسى دا جەر جارادى. بٸلٸكتٸ مامان رەتٸندە ايتىڭىزشى, مەملەكەتتٸك مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ جەكەمەنشٸك بالاباقشالارمەن بەسەكەلەسە الماي قالماي ما?
– جوق, مەن بۇلاي دەپ ويلاماس ەدٸم. جەكەمەنشٸك بالاباقشالار جارناماسى ون جەردەن مىقتى بولسا دا ولار دا, بٸز دە مەملەكەتتٸك ستاندارت بويىنشا ەرەكەت ەتەمٸز. ٶز باسىم بٸزدٸڭ بالاباقشا دا, ماماندارىمىز دا جەكەمەنشٸك بالاباقشادان قالىپ تۇر دەپ ايتا المايمىن. يە, اتا-انالار «بالاباقشادا بي مەن اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەتەتٸن مۇعالٸمدەر بولسا» دەپ ٶتٸنٸشتەرٸن ايتتى. بٸزدەر ولاردىڭ تٸلەگٸن الماتى قالاسى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحات شيماشەۆاعا جەتكٸزدٸك. قازٸرگٸ تاڭدا باسقارما بٸزدٸڭ ۇسىنىسىمىزدى قاراستىرىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلە وڭ شەشٸمٸن تاۋىپ قالۋى مٷمكٸن.
