– اباي ورازۇلى, بٷگٸندە ٶزٸڭٸز باسقارىپ وتىرعان عىلىمي مەكەمە ٶزگە ۇيىمدارعا قاراعاندا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن بٸلەمٸز. مۇنىڭ قانداي دا بٸر سىرى بار ما?
– بٸزدٸڭ ەلدەن جاسىراتىنداي ەشقانداي قۇپييا, سىرىمىز جوق. تىنىمسىز ەڭبەكتٸڭ ارقاسىندا جۇرتتىڭ نازارىنا ٸلٸگٸپ جٷرگەن جايىمىز بار. ينستيتۋتىمىز كەڭەس زامانىندا دا ەڭ تاڭداۋلى عىلىمي مەكەمەلەردٸڭ بٸرٸ بولدى. 1958 جىلدارى ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸگٸندەگٸ ەگٸس القاپتارىندا زييانكەستەر پايدا بولىپ, ەككەن ٶنٸمنٸڭ 60 پايىزدان استامىن جەپ, جۇرتتىڭ ەڭبەگٸن ەش قىلعان سوڭ, بۇل مەسەلەمەن كٷرەسۋ ٷشٸن قازاق ٶسٸمدٸكتٸ قورعاۋ جەنە كارانتين عزي قۇرىلدى.
ال ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸگٸن الىپ, نارىقتىق قوعامعا قادام باسقاندا ينستيتۋت قيىن جاعدايدى باستان كەشتٸ. مەن ينستيتۋتقا 2001 جىلى ديرەكتور بولىپ تاعايىندالدىم. ول كەزدە جاعدايىمىز مەز ەمەس ەدٸ. كەڭەس زامانىندا 270 عىلىمي قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيتٸن ينستيتۋتتا بار بولعانى 14 قىزمەتكەر قالعان ەكەن. كٶپشٸلٸگٸ تٸرشٸلٸكتٸڭ قامىمەن بازار جاعالاپ كەتٸپتٸ. جىلدىق بيۋدجەتٸمٸز 7 ملن. تەڭگەنٸڭ ار جاق, بەر جاعىندا. سودان بٸلٸكتٸ عالىمداردى قايتا شاقىرىپ, ولارعا ۋاقتىلى ايلىقتارىن تاۋىپ بەرۋگە ۋەدە بەردٸم. ۋەدە بەرگەن سوڭ, ونى ورىنداۋ كەرەك.
سول جىلى مەملەكەت تاراپىنان بٶلٸنەتٸن 7 ملن. تەڭگەگە قاراپ وتىرعان ينستيتۋتتىڭ جىل اياعىنا دەيٸن تاپقان تابىسى 33 ملن. تەڭگەنٸ قۇراعانى ەسٸمدە. مٸنە, سول قارقىندى جوعالتپاي جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. قازٸر ينستيتۋتتىڭ جىلدىق بيۋدجەتٸ 700 ملن. تەڭگەدەن اسادى. ماتەريالدىق جاعدايمىز جاقسارعاننان كەيٸن جاستاردى قاتارىمىزعا تارتىپ, ولاردى سىرت ەلدەردە وقىتىپ, بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرۋگە كٷش سالىپ جاتقان جايىمىز بار. بٸر سٶزبەن ايتساق, بٸزدٸڭ ينستيۋتتا جۇمىس ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەردٸڭ بوس ۋاقىتى جوق. قار كەتٸپ, كٷن جىلىنعان بەتتە شارۋاشىلىقتاردىڭ القاپتارىندا جۇمىس ٸستەيمٸز, قىستا زەرتحانالاردا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسامىز.
– ينستيتۋتتىڭ ٶزگە ەلدەرمەن بايلانىسى قانداي?
– و باستا بٸزدٸڭ ٶسٸمدٸكتٸ قورعاۋ, كارانتين سالاسى بويىنشا ماماندار تاپشى بولدى. عىلىمي دەرەجەسٸ بار قىزمەتكەرلەردٸڭ سانى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ٷشٸن رەسەي, ۋكراينا جەنە ٶزبەكستانداعى ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن تٸزە قوسىپ, عىلىمي كەڭەس قۇرىپ, مامانداردى كٶپتەپ دايىندادىق. بٷگٸندە اتقارعان جۇمىستارىمىز نەتيجەسٸن بەرۋدە. قازٸرگٸ تاڭدا ينستيتۋتىمىزعا دٷنيەجٷزٸنٸڭ 12 ەلٸنەن عالىمدار كەلٸپ, جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ايتالىق, پولشا, گەرمانييا, اقش, جاپونييا, يزاريل, چيلي, گوللاندييادان كەلٸپ جۇمىس ٸستەپ جاتقان عالىمدار بار. «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا دامىعان ەلدەردە وقىعان جاستارىمىز دا بٸزدٸڭ ينستيۋتتا ەڭبەك ەتۋدە. ولار ەلٸمٸزگە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى, عىلىمي ٷردٸستٸ ەكەلٸپ, قازاق عىلىمىنىڭ كٶكجيەگٸن كەڭەيتۋدە.
– يە, قازٸر ەلەم حالقى ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋگە بەت بۇرۋدا. ينستيتۋت وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ٶتكەن عاسىردىڭ 80 جىلدارىندا ەۋروپا ەلدەرٸ مول ٶنٸم الۋ ٷشٸن 1 گەكتار جەرگە 120 كەلٸگە دەيٸن تٷرلٸ ۋلى حيميكاتتاردى سٸڭٸرگەن بولاتىن. ال دەل سول جىلدارى قازاقستاندا جەرگە بەرٸلەتٸن حيميكاتتاردىڭ كٶلەمٸ 2 كەلٸگە جەتپەيتٸن. وسىدان-اق, كەڭ بايتاق قازاق جەرٸندە ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸڭ قانشالىقتى مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەنٸن باعامداۋعا بولادى.
قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدەر سىرت ەلدەردەن تٷرلٸ داقىلداردىڭ جاقسى سورتتارىن ەكەلٸپ, ولارعا ساپالى تىڭايتقىشتار, گەربيدتسيتتەر, انتيسترەستٸك پرەپاراتتار, بيولوگييالىق بەلسەندٸ زاتتار, انتيادسوربەنتتەردٸ تيٸستٸ مٶلشەردە بەرٸپ, ورگانيكالىق تازا ٶنٸم الىپ جاتقان جايىمىز بار.
بٷگٸندە دامىعان ەلدەردە اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسى روبوتيزاتسييالانىپ, تولىقتاي باعدارلامالىق جٷيەگە كٶشكەن. جوعارىدا ايتقان زاتتاردى قاجەتتٸ مٶلشەردە بەرٸپ, مول, تازا ٶنٸم الۋعا تولىقتاي مٷمكٸندٸك بار. بٸزدٸڭ ينستيۋتتىڭ عالىمدارى وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەپ, ەلٸمٸزدەگٸ شارۋالاردىڭ مول ٶنٸم الۋىنا مٷكٸندٸك تۋعىزدى.
– سوندا ەلٸمٸزدە سٸزدەرمەن تٸزە قوسىپ, ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸم ٶندٸرۋگە بەت بۇرعان شارۋاشىلىقتار بار بولدى عوي?
– قازاقستاندا شارۋالاردىڭ مول ٶنٸم الۋىنا نە كەدەرگٸ?
– بٷگٸندە كٶپتەگەن شارۋالار ٶسٸمدٸك قورعاۋ مەسەلەسٸنە تيٸستٸ دەڭگەيدە مەن بەرمەيدٸ. جەردٸ جىرتىپ, قولعا تٷسكەن تۇقىمىن سەۋٸپ, قارجىسى بولسا, ازداپ تىڭايتقىش بەرگەن بولادى. بۇدان كەيٸن قالاي مول ٶنٸم الۋعا بولادى? جيىن-تەرٸن كەزٸندە بارعا قاناعات قىلىپ وتىرعانى. بٸر عانا ارام شٶپتٸڭ ٶزٸ الاتىن ٶنٸمٸڭٸزدٸ 90 پايىزعا دەيٸن جوق قىلادى. ونىمەن ۋاقىتىندا جٷيەلٸ تٷردە كٷرەسۋ كەرەك. بۇدان باسقا توپىراقتا تٷرلٸ ۆيرۋستار مەن زييانكەستەر بار. مول ٶنٸم العىسى كەلگەن شارۋالار ونىمەن كٷرەسۋٸ تيٸس. ٶكٸنٸشكە وراي, كٶپتەگەن شارۋالارىمىز وسى اتاپ كٶرسەتكەن مەسەلەلەرمەن تيٸستٸ دەڭگەيدە مەن بەرمەيدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ وڭ باعىتتا دامۋىنا كەسٸرٸن تيگٸزۋدە.
– سوندا ەگٸن ەگۋدەگٸ ەرٸبٸر كەزەڭدٸك جۇمىسقا عالىمدار ارالاسىپ وتىرۋى كەرەك قوي.
– ەرينە. بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەگەتٸن تۇقىمنان باستاۋ كەرەك. بٷگٸندە قازاقستانداعى تٷرلٸ داقىلدار تۇقىمىنىڭ 50 پايىزىنىڭ ٸشٸندە يندەسفەرما, كٶپتەگەن ۆيرۋستار, ساڭىراۋقۇلاقتار جەنە زييانكەستەردٸڭ جۇمىرتقالارى بار. بۇلار تۇقىمدى ٶسٸرمەيدٸ. وسىدان كەيٸن شارۋا 100 گەكتار جەرگە ەككەن القاپتىڭ تەك 50 گەكتارىنان عانا ٶنٸم جينايدى. قالعان 50 گەكتارعا سٸڭٸرگەن تىڭايتقىشىڭىز, كٷتٸپ-باپتاۋداعى ەڭبەگٸڭٸز دالاعا كەتكەن بولىپ شىعادى. سوندىقتان مول, ساپالى ٶنٸم الۋدى كٶزدەگەن شارۋا بٸرٸنشٸ كەزەكتە تۇقىمعا باسا مەن بەرۋٸ قاجەت. تازا تۇقىمعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸزدەر ەۋروپا ەلدەرٸندە سەرتيفيكاتتالعان فيتوسانيتارلىق زەرتحانا قۇردىق. زەرتحانامىزدا كٶپتەگەن داقىلداردىڭ تۇقىمىن زەرتتەپ, ولاردىڭ بويىندا قانداي ۆيرۋس, باكتەرييا, ساڭىراۋقۇلاقتار بار ەكەنٸن اسقان دەلدٸكپەن انىقتايتىن مٷمكٸندٸككە يەمٸز. سٶز اراسىندا ايتا كەتەيٸن, قازٸر بٸزدٸڭ ينستيتۋت 500-دەن استام عىلىمي پاتەنتكە يەلٸك ەتەدٸ. سولاردىڭ اراسىندا تۇقىمدى جەتٸلدٸرەتٸن ارنايى پاتەنتتەرٸمٸز بار. سونىڭ بٸرٸ تۇقىمدى تەرمييالىق ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزەتٸن پاتەنت. تەرمييالىق ٶڭدەۋ بارىسىندا عالىمدارىمىز 62 گرادۋستىق تەمپەراتۋرادا ٷش كٷن بويى تۇقىمدى ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزٸپ, ونىڭ بويىنداعى ۆيرۋس, باكەتەرييا مەن ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ كٶزٸن جويادى. مۇنداي ٶڭدەۋدەن كەيٸن تۇقىم انتيسترەستٸك جاعدايعا تٷسٸپ قالاتىنى بەلگٸلٸ. تۇقىمدى قالىپقا كەلتٸرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ بيولوگييالىق بەلسەندٸ زاتتاردى 10 كٷن بويىنا سٸڭٸرٸلەدٸ. وسىدان كەيٸن عانا تۇقىمعا قاجەتتٸ ميكروەلەمەنتتەر بەرٸلەدٸ. ەبدەن ٶڭدەۋدەن ٶتكەن تۇقىمعا دياگنوستيكا جاسالىنادى. مۇنداي ٶڭدەۋدەن ٶتكەن تۇقىم 100 پايىزعا دەيٸن ساپالى, مول ٶنٸم بەرەتٸنٸنە كەپٸلدٸك بەرەمٸز.
– تۇقىمدى جوعارى دەڭگەيدە ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزدٸڭٸزدەر. ال بۇدان كەيٸن جەردٸ قالاي ٶڭدەۋ كەرەك? مول ٶنٸم الۋ ٷشٸن جەرگە دە كٷتٸم جاسالۋى كەرەك قوي?
– بٸردەن ايتايىن, جەردٸ قاتتى جىرتۋدىڭ قاجەتٸ جوق. بٸزدەر ارنايى سوقالارمەن ەگٸس القاپتارىن 15-20 سانتيمەتر شاماسىندا قوپسىتىپ شىعامىز. بۇدان كەيٸن قوپسىتىلعان جەرگە كەلٸلەپ تۇقىم شاشپايمىز. ارنايى تەحنيكانىڭ كٶمەگٸمەن تۇقىمداردىڭ ارا قاشىقتىعىن ساقتاپ تۇقىمدى سەۋٸپ شىعادى. «بايسەركە-اگرو» حولدينگٸمەن جۇمىس باستاعاندا اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن شىعاراتىن سىرت ەلدٸڭ زاۋىتتارىنا بارىپ, تەحنيكالاردىڭ بٸزدٸڭ عىلىمي جۇمىستارعا ىڭعايلاپ قايتادان جٶندەۋدەن ٶتكٸزدٸك. كٶپ جاعدايدا ٶزگە ەلدٸڭ اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن بٸزدٸڭ جەر جاعدايىمىزعا, كليماتتىق ەرەكشەلٸكتەرٸنە مەن بەرمەي ەكەلەمٸز. بٸر عانا الماتى وبلىسىندا 44 ميكروايماق بار. بٸر قۇنارلى بولسا, كەلەسٸ جەرلەر تاستاقتى, قۇمداۋىت, تۇزدانعان بولىپ كەزدەسەدٸ. سوندىقتان شارۋالار اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن العاندا وسى جايتتاردى باسشىلىققا الۋى كەرەك.
تاعى بٸر ايتا كەتەتٸن مەسەلە, توپىراققا سٸڭٸرگەن تىڭايتقىشتاردىڭ بەرٸ بٸردەي مەدەني داقىلداردىڭ ٶسٸپ جەتٸلۋٸنە ىقپال ەتپەيدٸ. دامىعان اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىندا ٶسٸمدٸكتٸڭ بويىنا تٷرلٸ تىڭايتقىشتاردى سٸڭٸرۋدىڭ جولدارى قالىپتاسقان. بٸراق ەڭ الدىمەن ٶسٸمدٸككە قانداي تىڭايتقىش بەرۋدٸڭ انىقتاپ الۋ كەرەك قوي. بٸز بۇل ٷشٸن شۆەيتسارييادان ٶسٸمدٸكتٸڭ ساباعىنا نەمەسە جاپىراعىنا تيگٸزسەڭٸز, زاماتتا وعان قانداي تىڭايتقىشتار بەرۋ كەرەك ەكەنٸن انىقتاپ بەرەتٸن ەلەكتروندى فليۋرومەتر الىپ كەلدٸك. وسى قۇرىلعى ارقىلى ٶسٸمدٸككە قانداي ميكروەلەمەنتتەر جەتٸسپەي جاتقانىن بٸردەن بٸلەمٸز. ال قاجەتتٸ تىڭايتقىشتى تامشىلاتىپ سۋ, بٷركۋ ارقىلى بەرۋگە بولادى. عالىمدارىمىز مۇنىڭ بەرٸن ەسەپتەپ قويعان.
– اباي ورازۇلى, تۇقىم مەسەلەسٸنە قايتا ورالساق, بٷگٸندە ينستيتۋت عالىمدارى قانداي داقىلداردىڭ تۇقىمىن تەرمييالىق ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزٸپ, شارۋالارعا تاراتىپ وتىر?
– ساپالى تۇقىم مول ٶنٸم الۋدىڭ كەپٸلٸ ەكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. سول سەبەپتٸ, بٸزدەر سويا, ارپا, جٷگەرٸ تۇقىمدارى سىرت ەلدەردەن ەكەلەمٸز. ولاردى ٶزٸمٸزبەن تٸزە قوسىپ, جۇمىس ٸستەيتٸن شارۋالارعا بەرمەستەن بۇرىن قازاقستاننىڭ تابيعي جاعدايىندا بەيٸمدەپ ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزەمٸز. جالپى ينستيتۋتتا تۇقىمدى ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزٸپ, ساپالى ٶنٸم الۋعا مٷمكٸندٸك تۋعىزاتىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى بار. ولاردى ٶندٸرٸستٸك دەڭگەيگە جەتكٸزٸپ كٶپتەگەن شارۋالاردى ساپالى تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك قولداۋ قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى بٸر ينستيتۋت شەشٸپ تاستاي المايدى. شاعىن عانا زەرتحانامىزدىڭ جٷزدەگەن توننا تۇقىمدى ٶڭدەيتٸن مٷمكٸنشٸلٸگٸ جوق. سوندىقتان بٸزدەر كٶكٶنٸس تۇقىمدارىن ٶڭدەيمٸز. ٸرٸ كٶلەمدە بيداي, ارپا, سويا سىندى داقىلداردىڭ تۇقىمىن ٶڭدەيتٸن مٷمكٸندٸگٸمٸز جوق.
– ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرۋ ٷشٸن ەگٸس الاقاپتارىنا بيوپرەپاراتتاردى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. سٸزدەردٸڭ ينستيتۋت بۇل باعىتتا دا ەڭبەكتەنٸپ جاتقانىن ەستٸدٸك. سول جايىندا از-كەم ايتا كەتسەڭٸز?
– تٷرلٸ ەگٸس القاپتارىندا زييانكەستەردٸ قۇرتۋ ٷشٸن ۋلى حيمييالىق زاتتار قولدانىلاتىنى جاسىرىن ەمەس. ۋلى زاتتار زييانكەستەردٸ ٶلتٸرٸپ قويماي, سونىمەن قاتار جەردٸ دە زاقىمدايدى. زييانكەستەرگە قارسى سەبٸلگەن كەيبٸر حيميكاتتار 100 جىلعا دەيٸن جەردٸڭ بەتكٸ قاباتىنا جاتا بەرەدٸ. ۋلى زاتتار مالدىڭ جەگەن شٶبٸ مەن تٷرلٸ داقىلدار ارقىلى ادام ورگانيزمٸنە تٷسٸپ, تٷرلٸ كەمٸستٸك اۋرۋلارىنا شالدىققان سەبيلەردٸڭ دٷنيەگە كەلۋٸنە سەبەپشٸ بولۋدا. وسى قاسٸرەتتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن قازٸر دامىعان ەلدەر زييانكەستەرگە قارسى كٷرەستە بيوپرەپاراتتاردى قولدانۋعا باسا مەن بەرٸپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى بٸزدەر دە ٸسكە اسىرىپ جاتىرمىز. وسىعان دەيٸن ۋلى حيميكاتتاردى بەلسەندٸ پايدالانعان اقش-تىڭ ٶزٸ اعاش پەن تٷرلٸ ٶسٸمدٸكتەردٸڭ نەگٸزٸندە زييانكەستەرگە قارسى كٷرەسەتٸن بيوپرەپاراتتار جاساپ جاتىر. مەنٸڭ بٸلۋٸمشە, اقش بيلٸگٸ ەگٸس القاپتارىنا قولدانىلاتىن 18 گەربەدتسيتتٸڭ تٷرٸن عانا قالدىردى. قالعاندارىنىڭ بەرٸن شەكتەگەن. ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸ باسشىلىققا العان قازاقستان دا ەگٸس القاپتارىنا تٷرلٸ ۋلى حيميكاتتاردى قولدانۋدى شەكتەيتٸن ارنايى زاڭ شىعارۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن.
– جاقسى, سٸزدەردە زييانكەستەرگە قولدانىلاتىن بيوپرەپاراتتار بار ما?
– بار. قازٸر بٸزدەر سىرت ەلدەردەن كٶپتەگەن بيوپرەپاراتتاردى ەكەلٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ جەر جاعدايىنا بەيٸمدەپ جاتىرمىز. بٸلمەيتٸن ادامدار بيوپرەپاراتتاردى قانداي دا بٸر دەرٸ دەپ ويلاۋى مٷمكٸن. ول ەشقانداي دەرٸ ەمەس. ولار بۋناقتى دەنەلەر, تٸرٸ ورگانيزمدەر. ەگەر زييانكەس ٶسٸمدٸكتٸ زاقىمداسا, بٸزدٸڭ ٶسٸرٸپ وتىرعان بيوپرەپاراتتاردى جٸبەرسەڭٸز, بيوپرەپاراتتار زييانكەستەردٸ جەپ, كٶزٸن جويادى. ٶسٸمدٸككە تيٸسپەيدٸ. تەك قانا زييانكەستەردٸ تاۋىپ, جەيدٸ. ەشقانداي حيمييالىق ۋلى زات جوق. بٷگٸندە ينستيتۋت جانىنداعى شاعىن بيوفابريكامىزدا 12 تٷرلٸ بيوپرەپاراتتى ٶسٸرۋدەمٸز. بيوپرەپاراتتارىمىزدى ەلٸمٸزدەگٸ جىلىجاي ٸسٸمەن اينالىساتىن شارۋالار ساتىپ الىپ جاتىر. بۇعان دەيٸن شارۋالار سىرت ەلدەردٸڭ بيوپرەپاراتتارىن ساتىپ الىپ كەلدٸ. بٸزدٸڭ بيوپرەپاراتتارىمىز سىرت ەلدەردٸكٸنە قاراعاندا شارۋالارعا ەلدەقايدا ارزانعا تٷسەدٸ. باعا تۇرعىسىنان الىپ قاراساق, بٸزدٸڭ ٶنٸمدەر 30 پايىزعا دەيٸن ارزان. ونىڭ ٷستٸنە سىرت ەلدەردەن كەلگەن بيوپرەپاراتتاردىڭ 70 پايىزى اتالىق بولىپ كەلەدٸ. ولاردى جىلىجايعا جٸبەرگەننەن كەيٸن ٶسٸپ-ٶنبەيدٸ. ال بٸزدٸڭ پرەپاراتتارىمىز ٶسٸمتال. بٸر اپتانىڭ ٸشٸندە ٶز نەتيجەسٸن بەرەدٸ. بيوپرەپاراتتار ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸڭ قاينار كٶزٸ. سوندىقتان بٸزدەر بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرىپ, بولاشاقتا ٸرٸ شارۋاشىلىقتاردا بيوپرەپاراتتار ٶندٸرەتٸن شاعىن زەرتحانالار سالىپ بەرۋدٸ دە كٶزدەپ وتىرمىز.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
اينۇر ەۋبەكٸر
