Freedom Inside '26

كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸمنٸڭ ٶرٸسٸ كەڭەيٸپ كەلەدٸ

كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق  بٸلٸمنٸڭ ٶرٸسٸ كەڭەيٸپ كەلەدٸ
ەكونوميكانى دامىتۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك? ينۆەستيتسييا قاجەت. وعان داۋىمىز جوق. ارنايى دامۋ باعدارلامالارىنىڭ بولۋى تيٸس. قۇدايعا شٷكٸر, ايماقتىق, رەسپۋبليكالىق, سالالىق دامۋ باعدارلامالارىنان كەندە ەمەسپٸز. يننوۆاتسيياعا يەك ارتقان ەكونوميكانى قۇرۋعا ەڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە بٸلٸكتٸ مامان قاجەت. وسى فاكتوردى ماڭىزىن تٷسٸنگەن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶزٸ كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن دامىتىپ, ەلٸمٸزدە قولىنان ٸس كەلەتٸن جۇمىسشى ماماندار شوعىرىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتٸگٸن ايتقان بولاتىن. ٶز كەزەگٸندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «مەكتەپتٸ بٸتٸرگەن جاس ازامات بٸرٸنشٸ ماماندىعىن تەگٸن الاتىن بولادى. بٸز وسىدان باستايتىن بولامىز. ٷكٸمەت وسىعان كٸرٸسۋٸ كەرەك. قازاقستاننىڭ جاس ازاماتتارى بٸلٸمدٸ, ەڭبەكقور, باستاماشىل بولۋى تيٸس. جۇمىس پەن سۇرانىسى بار ٶڭٸرگە باتىلدىقپەن بارۋلارى كەرەك. ەگەر شەبەرلٸكتٸڭ شىڭىنا جەتە بٸلسەڭٸزدەر – ماماندىقتىڭ بەرٸ جاقسى. قازٸر تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ, عىلىم مەن يننوۆاتسييانىڭ كٷنٸ تۋعان زامان. ەرٸنبەي ەڭبەك ەتكەن ادامنىڭ ٶمٸر ساپاسى وزادى, تۇرمىسى جاقسى بولادى. ەڭ اقىرى بٷگٸنگٸ جاساپ جاتقان جاقسىلىقتارىمىزدىڭ بارلىعى – جاستار بولاشاعى ٷشٸن», – دەگەنٸ ەسٸمٸزدە. 

قازٸر جاستاردىڭ كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرەتٸن ورتا بۋىندى وقۋ ورىندارىندا جاستاردى مەملەكەت ەسەبٸنەن وقىتۋ ٸسٸ سەتتٸ جٷزەگە اسىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. يە, بٸزگە ەشكٸم بٸلٸكتٸ مامانداردى سىرتتان ەكەلٸپ بەرمەيدٸ. بٸلٸكتٸ مامان قازاق توپىراعىندا پايدا بولۋى تيٸس. قازٸرگٸ تاڭدا «كەسٸپقور» حولدينگٸ كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق مامانداردى دايىنداۋعا دەن قويىپ وتىر. حولدينگ ايماقتاردا ورتا دەڭگەيلٸ ماماندار دايارلايتىن  كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرەتٸن ورتا بۋىندى وقۋ ورىندارىن قۇرىپ جاتىر.


لسٸزدٸك جىلدارى ەلٸمٸزگە شەتەلدەن كٶپتەگەن ينۆەستورلار كەلٸپ, قارجى قۇيىپ, جۇمىس ٸستەدٸ. ولار ەلٸ دە تابىستى جۇمىس ٸستەۋدە. ينۆەستورلار ەلٸمٸزگە تەك قانا اقشا ەكەلگەن جوق. سونىمەن قاتار ولار ٶزدەرٸمەن بٸرگە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى دا ەكەلدٸ. ەندٸ بٸزدەر ينۆەستورلار ەكەلگەن تەحنولوگييالاردىڭ تٸلٸن بٸلەتٸن بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلاۋعا كٷش سالۋىمىز كەرەك.


تەگٸن كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرۋ جوباسى نەگٸزٸنەن ەلٸمٸزدٸڭ ايماقتارىن قامتىپ وتىرعانى كٶڭٸل قۋانتادى. بٷگٸندە ارنايى باعدارلاما بويىنشا رەسپۋبليكامىزداعى 800-دەن استام كوللەدجدە 101 مىڭعا جۋىق جاستار وقىپ جاتىر. بۇعان قوسا قىسقا مەرزٸمدٸ كۋرستاردا 61 مىڭ ادام العاشقى كەسٸبي بٸلٸم الىپ ٷلگەرگەن. ايماقتا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جۇمىسشى مامانداردى دايارلاۋ, ٶڭٸردەگٸ ەڭبەك نارىعىن تولىقتىرۋدا تەحنيكالىق كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا ايرىقشا مەن بەرٸلٸپ وتىر.

ەكونوميكاسى قارقىندى دامىعان كەز كەلگەن كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنە جەتە كٶڭٸل بٶلەدٸ. ٶيتكەنٸ, كەسٸپتٸك بٸلٸم العان ماماندار ەرتەڭگٸ كٷننٸڭ ەكونوميكاعا قىزمەت ەتٸپ, ەلدٸڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرادى. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستان كەسٸپتٸك بٸلٸمنٸڭ ەل ەكونوميكاسىندا الاتىن ورنىن تٷسٸنٸپ, بۇل باعىتتا جۇمىستار قولعا الىنۋدا. بٷگٸندە كەسٸپتٸك بٸلٸم قوعامداعى ورنىن ايقىنداپ ٷلگەردٸ. وسىدان بٸرشاما ۋاقىت بۇرىن جاستار كەسٸپتٸك بٸلٸمنەن گٶرٸ جوعارى بٸلٸم العاندى جٶن ساناۋشى ەدٸ. قازٸر كەرسٸنشە كەسٸپتٸك ماماندىقتى يگەرٸپ, ەل ەكونوميكاسىن ٶركەندەتۋگە ىنتالى جاستاردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدٸ. جاستاردىڭ اراسىنداعى وسىنداي ستەرەوتيپتٸ بۇزۋ وڭاي بولعان جوق.

بۇل باعىتتا «كەسٸپقور» حولدينگٸ كٶپتەگەن جۇمىستار اتقارۋدا. قاجىرلى جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا قازٸر حولدينگتٸڭ  كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرەتٸن وقۋ ورىندارىنا تٷسۋگە ىقىلاسى اۋعان جاستاردىڭ قاتارى جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ.

كەسٸپتٸك بٸلٸمنٸڭ قوعامداعى ورنىنا قاتىستى مىنا بٸر جايتتى ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. بٷگٸندە ەكونوميكانى ٶركەندەتۋ ٷشٸن قابىلدانعان يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن جٷزدەگەن, مىڭداعان كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق ماماندار قاجەت. وسى بٸر جايتتان-اق قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸز ٷشٸن ورتا بۋىندى كەسٸپتٸك مامانداردىڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەنٸن اڭعارۋعا بولادى. قازٸر اتا-انا ورتا بۋىندى بٸلٸكتٸ مامان قوعامدىق ٶمٸرٸمٸزدە قانشالىقتى ماڭىزعا يە ەكەنٸن تٷسٸندٸ.

 

ەرمەك كٷزەنباەۆ, «ارەس Petrotechnic جوعارى تەحنيكالىق مەكتەبٸنٸڭ ديرەكتورى:

– بٸزدٸڭ مەكتەپ مۇناي-گاز سالاسىنا قاجەت ٷش ماماندىقتى دايىنداۋدا. ماماندىقتار – كەن ورىندارىن پايدالانۋ;  باقىلاۋ, ٶلشەۋ قۇرىلعىلارى جەنە اۆتوماتيكا; مۇناي-گاز ٶندٸرۋ تەحنولوگيياسى دەپ اتالادى. بۇل ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي-گاز ٶندٸرٸسٸ ٷشٸن اسا قاجەت ماماندىقتار. ستۋدەنتتەر تٷسكە دەيٸن مەكتەپتە العان بٸلٸمٸن تٷستەن كەيٸن ٶندٸرٸستە قالاي ٸسكە اساتىنىن ناقتى ٸس جٷزٸندە سىناقتان ٶتكٸزە الادى. تٷلەكتەرٸمٸزدٸڭ ٶندٸرٸستٸك تەجٸريبەدەن مۇناي كومپانييالارى مەن ٶزٸمٸزدٸڭ ٶندٸرٸستٸك ٸس-تەجٸريبەلٸك بازادا ٶتۋٸنە بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان.

ٶندٸرٸستٸك ٸس-تەجٸريبەلٸك بازامىزدا مۇناي-گاز ٶندٸرٸسٸنٸڭ سوڭعى ٷلگٸدەگٸ قۇرال-جابدىقتارى ورناتىلعان. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, شەبەرحانامىزدا بٸلٸگٸن شىڭداعان جاستار ناقتى ٶندٸرٸستە قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن كٶزبەن كٶرٸپ, كٶڭٸلگە تٷيٸپ شىعادى. قازاقستانداعى ٸرٸ مۇناي كومپانييالارىمەن تىعىز ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتقانبىز. وسى رەتتە مىنا بٸر مەسەلەنٸ ايتا كەتۋدٸڭ مەنٸ زور دەپ ەسەپتەيمٸن. مەكتەبٸمٸزدٸڭ ٸشٸنەن يندۋستريالدىق كەڭەس قۇرىلعان. كٶپتەگەن مۇناي كومپانييالارى وسى كەڭەستٸڭ بەلسەندٸ مٷشەسٸ.

بٷگٸندە ٶندٸرٸستٸك تەحنولوگييالار جىل ٶتكەن سايىن دامىپ, ٶزگەرٸپ جاتاتىنىن ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر. زامان تالابىنا ساي مامان دايارلاۋ ٷشٸن ٶزٸمٸزدٸڭ مودۋلدىق باعدارلامالارىمىزدى وسى كەڭەستٸڭ تالقىسىنا سالىپ, سودان كەيٸن عانا قابىلدايمىز. يندۋستريالدىق كەڭەستٸڭ ٶكٸلدەرٸ مودۋلدىق وقۋ باعدارلاماسىمەن مۇقييات تانىسىپ, ٶزدەرٸنٸڭ ۇسىنىستارىن ايتادى. بۇدان كەيٸن بٸزدەر ۇسىنىستاردى باسشىلىققا الىپ, مودۋلدىق باعدارلامالاردى قايتادان دايىنداپ, سول باعىتتا مامان دايارلاۋعا كٸرٸسەمٸز. بٸزدٸڭ مودۋلدىق وقۋ باعدارلامامىز قاتىپ قالعان ستاندارتتارمەن شاتاستىرۋعا بولمايدى. ەگەر ٶندٸرٸستٸك تەحنولوگييادا قاندايدا بٸر ٶزگەرٸستەر ورىن السا, يدۋستريالدىق كەڭەستٸڭ مٷشەلەرٸمەن كەڭەسٸپ, تيٸستٸ ٶزگەرٸستٸ ەنگٸزەمٸز. وسىلايشا مودۋلدىق باعدارلامالارىمىزدى ٶزگەرتٸپ, ٶزٸمٸزدٸڭ بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن ۇدايى ساقتاپ وتىرامىز.

بٷگٸندە كانادادان كەلگەن 21 نۇسقاۋشى ساباق بەرۋدە. ولارعا جەرگٸلٸكتٸ ەكٸ مۇعالٸمنەن بەكٸتٸلگەن. ٶزٸمٸزدٸڭ مۇعالٸمدەر ەزٸرگە تاعىلىمدامادان ٶتۋشٸلەر بولىپ سانالادى. ولار ٶزدەرٸنٸڭ ماماندىقتارى بويىنشا ٶزٸنٸڭ وقۋ جوسپارىن, وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرالدارىن جاسايدى. بۇعان قوسا, كاناداعا بارىپ بٸلٸكتٸلٸك كۋرستارىنان ٶتٸپ كەلدٸ. مۇندا كەلگەندە دە بٸلٸكتٸلٸك كۋرستارىنان ٶتٸپ وتىرادى. وسىلايشا تاعىلىمدامادان ٶتۋ باعدارلاماسىنان ٶتكەننەن كەيٸن بارىپ مۇعالٸم مەرتەبەسٸنە يە بولادى. بٷگٸندە جەرگٸلٸكتٸ 8 مۇعالٸم وسى مەرتەبەنٸ يەلەنٸپ, ٶز بەتتەرٸمەن شەتەلدٸك ينسترۋكتورلارسىز ساباق بەرٸپ جاتىر. جالپى وسىلايشا ەكٸ-ٷش جىل كٶلەمٸندە شەتەلدٸك مۇعالٸمدەردٸ تولىق جەرگٸلٸكتٸ ماماندارمەن الماستىرامىز دەگەن جوسپارىمىز بار. شەتەلدٸك نۇسقاۋشىلار قاسىنداعى جەرگٸلٸكتٸ ەكٸ تاعىلىمدامادان ٶتۋشٸ ەرٸ كەتسە ٷش جىل كٶلەمٸندە بارلىق تاعىلىمدامادان ٶتٸپ, شەتەلدٸكتەردٸڭ دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلۋٸ تيٸس.

دايىنداعان داريعا اسقار