Aitýynsha, Kremldiń beiqam jatqan Qazaqstanǵa soqtyǵysýy kútilgen stsenarii. Sondyqtan buǵan bálendei tańǵalýdyń reti joq.
«Nikonovtyń «Resei syiǵa tartqan aýmaq» týraly pikiri ábden pisip-jetilgen pozitsiia. Qazaq qoǵamynyń qarsy reaktsiiasy da zańdy. Kremlden keshirim suraýdy talap etýi de álgi agressiiaǵa toitarys berýden týǵan amal. Óz basym buǵan tańǵalǵan joqpyn. Pýtinniń tóńiregindegi top Qazaqstanǵa kelgende sóleket sóileýden seskenbeidi. Olarǵa jón siltep otyrǵan da Kremldiń ózi. Jalpy, Reseiden budan basqa ne kútesiz» – degen oryndy saýal qoiady kásipker.
Seiitmuratovtyń pikirinshe, Kreml syrtqy saiasattaǵy osydan bes ai buryn bastalǵan túbegeili ózgeristerdi tájiribeli propagandist Nikonovtyń aýzymen aitqyzyp otyr.
Osy arada artqa sheginis jasaǵan sarapshy biylǵy jyldyń maýsymynda kúlli Resei telearnalary taratqan «Rossiia. Kreml. Pýtin» baǵdarlamasyndaǵy Resei prezidentiniń atyshýly málimdemesin mysalǵa keltiredi.
Sol joly KSRO quramynan shyǵarda álimsaqtan orysqa tiesili aýmaqty qosaqtai ketken memleketter týraly sóz qozǵaǵan Pýtin
«...KSRO-ǵa qalai kirse, sol kúiinde shyǵýǵa tiis edi. Bular orys halqynyń «syi-siiapatyn» ózimen birge arqalai ketti» degen.
Seiitmuratov sol sebepti Nikonovtyń pikiri abaisyzda aityldy degenge senbeidi. Kerisinshe, sodan týatyn kelesidei aspektilerge nazar aýdarypty.
Birinshiden, – deidi ol. Nikonov óz oiyn ataýynyń ózi aiǵailap turǵan «Úlken saiasat» baǵdarlamasynda ortaǵa saldy.
Ekinshiden, osydan alty ai burynǵy Pýtinniń pikiri men Nikonovtyń sózine deiingi aralyqta birtalai oqiǵa boldy.
Máselen, Pýtinniń tartý-taralǵy týraly atyshýly málimdemesinen birneshe kún buryn Kreml úshin strategiialyq mańyzy bar «Kniaz Vladimir» sýasty kreiseri synaqtan sátti ótti.
Seiitmuratov muny reseilik mass-media jarysa jazǵanyn aitady.
«Pentagonǵa qarasty think tank corporation málimetine sáikes, reseilik sýasty kemeleriniń sońǵy úlgisi Aq úidiń degbirin qashyryp otyr. AQSh-ta «Kniaz Vladimirmen» deńgeilese alar sýasty kemesi tek 2028 jyly paida bolady.
1981 jyly qurastyrylǵan zymyrantasyǵysh eski sýasty kemelerin tolyq jańalaý 2031-ge deiin sozylyp ketýi múmkin» – deidi ol.
Sarapshy osy arada myna bir detalǵa nazar aýdarǵan eken.
Nikonovtyń málimdemesinen soń araǵa 5 kún salyp «Vladimir Monomah» sýasty kemesi Ohot teńizinde tórt birdei «Býlava» ballistikalyq zymyranyn synap kórgen. Buǵan deiin sýasty kemesi «Býlavanyń» eki zymyranyn ǵana shyǵarǵan.
Seitmuratov osy oraida amerikalyq áskeri sarapshy Sebastian Roblinniń maqalasyn mysalǵa keltiredi.
Roblin óz zertteýinde: «Býlava? Iadrolyq soǵys bastalsa Resei qarýly kúshteri órkeniet ataýlyny typ-tipyl etedi. Kreml áskeri qýatyn arttyrýdy álige deiin jalǵastyrýda» deidi.
Seiitmuratovtyń pikirinshe, munda bir úndestik bar. «Resei syiǵa tartqan aýmaq» jaiynda aitqan Kreml sol mezette alys-jaqyndaǵy opponentterine judyryǵyn bilep qoiýdy da umytpaidy.
«Bylaisha aitqanda, Resei ulttyq múddesimen úilesetin, ýysynan shyǵarǵysy kelmeitin aimaqty ázirden belgilep, geosaiasattaǵy qarsylastaryn qulaqqaǵys etýde. Bireý-mireý bul territoriiaǵa tumsyq tyǵar bolsa, isiń bizben bolady degenge saiǵyzyp tur» – deidi ol.
Kásipker osy arada Qazaqstan turǵyndary qalasa da, qalamasa da moiyndaýǵa májbúr bolatyn úsh jaitty jipke tizipti.
Alǵashqysy, Qazaqstan Reseiden qashyp qutyla almaidy. Qos giganttyń ortasynda otyrǵanyn qabyldaýdan ózge joly joq.
Keiingisi, Resei biliginde Pýtin men sol sekildi paiymdaityn top otyr. Alda-jalda bulardyń bilikten taiýy neǵaibyl.
Sońǵysy, Resei biliginde otyrǵandardyń dúnietanymy alǵan bilimi, kórgen tálimi, Qyzyl imperiiadan qalǵan tarihi muranyń negizinde qalyptasqan. Bulardan Qazaqstanǵa qatysty ritorikasy ózgerissiz qalady.
...
Sói degen Seiitmuratov «Reseidiń 2020 jylǵa deiingi qaýipsizdik strategiiasy» deitin osydan 11 jyl buryn ázirlengen saiasi qujatty sholyp shyǵady.
Qujatta bylai delingen:
- Reseidiń ulttyq múddesi memlekettiń ishki qajettiligin qamtidy.
- Reseimen shekaralas, odaqtas eldermen aradaǵy balans buzylǵan jaǵdaida áskeri kúsh qoldaný problemany sheshýdiń jalǵyz joly.
- Syrtqy saiasattyń negizgi baǵdary TMD keńistigindegi eldermen etene bailanys ornatýǵa baǵyttalýy tiis. Resei shekaralyq aimaqtaǵy integratsiianyń áleýetin arttyra túsedi.
- Eýraziialyq odaq ekonomikalyq integratsiianyń iadrosyna ainalady.
- Kreml Batys pen AQSh-tyń áskeri infraqurylymynyń Resei shekarasyna jaqyn ornalasýyna jol bermeidi.
«Qujattyń óne-boiy Qazaqstanǵa qatysty joba-josparǵa tunyp tur. Demek, Nikonovtyń málimdemesi kúni buryn ázirlengen júris. Kreml qazirden qamdanbasa erteń Qazaqstandy da ýystan shyǵaryp alamyz dep ýaiym jeidi.
Olar Ýkrainadan aiyryldy. Taýly Qarabaqtaǵy soǵysta Ázirbaijanǵa da sózi ótpeitinin kórdik. Ázirbaijan «eki el – bir ult» degen urannyń aiasynda Túrkiiamen birigýi múmkin.
Týrasyn aitqanda, Túrkiia Pýtindi kúndiz kúlkiden, túnde uiqydan aiyrýda. Túrki dúniesin tutastyrý deitin ideiamen qarýlanǵan túrikter kelesi kezekte Orta Aziiaǵa kóz tigedi. Túrikterdiń Ázirbaijan arqyly Kaspii teńizine ótýi Reseidiń áskeri isteblishmenti úshin tragediia» – deidi ol.
Seiitmuratovtyń paiymdaǵanyndai Túrkiia men Ýkrainanyń áskeri kelisimshartqa qol qoiyp, qoiyn-qoltyqtasýy Kremlge aýyr tigen.
«Al Aq úidegi Baidenniń Máskeýge jyly qabaq tanytpasy qazirden baiqalyp tur. Ol Obamanyń jolymen Kremldiń silikpesin shyǵarady» – deidi sarapshy.
Ári qaraiǵy stsenarii qalai órbimek?
Resei odaqtastaryn otarlaýdyń jańa jolyn tabady, – deidi Seiitmuratov. Ekonomikalyq odaqtyń azdyq eterin ashyq aitady. Buǵan aldymen Belarýsti kóndiredi. Ýaqyt óte kele Eýraziialyq odaqty kúlli álemnen oqshaýlap, ózi sekildi kúi keshkizedi.
Nikonovtyń Qazaqstanǵa qatysty aiyptaý, arandatýy aiaqtalmaidy. Bul basy ǵana. Aqylǵa syimaityn «argýmenttiń» san túrine kýá bolamyz.
Ázirlegen Dýman BYQAI
