BUU málimetinshe, búginde 2,2 milliard adam taza aýyz sýǵa qol jetkize almai otyr. Qaýipsiz sý men sanitariiaǵa qol jetkizý jáne tushy sý ekojúielerin utymdy paidalaný adam densaýlyǵy, ekologiialyq turaqtylyq pen ekonomikalyq órkendeý úshin úlken mańyzǵa ie. BUU-nyń Dúniejúzilik qorshaǵan orta men damý komissiiasy «Bizdiń jalpy bolashaǵymyz» atty esebinde «qorshaǵan orta úshin qaýipsiz jolda ekonomikalyq dáýirge» aiaq basýǵa shaqyrdy.Alǵash ret «turaqty damý» kontseptsiiasy usynyldy. «Turaqty damý maqsattary» – qazirgi ýaqyttyń qajettiligin qamtamasyz ete otyryp, bolashaq urpaqtardyń óziniń qajettilikterin qamtamasyz etýine qaýip týǵyzbaityn damý.Turaqty damý maqsattarynyń 6 maqsaty «taza sý jáne sanitariia» ekeni bárimizge belgili. Sarapshylar eldiń ekologiialyq jaǵdaiy men ulttyń áleýmettik ál-aýqaty sýdy oryndy tutynýǵa tikelei bailanysty ekenin aitady. Ortalyq Aziianyń basqa respýblikalarymen salystyrǵanda Qazaqstan sýdy eń kóp tutynatyn elder qataryna kiredi. Qazaqstan jan basyna shaqqandaǵy sýdy tutyný boiynsha álemde 11-orynda. Respýblika boiynsha táýliktik norma 3,5 myń litr. Derekterge sáikes, Qazaqstandaǵy taza sýdyń qory 539 tekshe shaqyrymdy quraidy. Munyń 190 tekshe shaqyrymy el aýmaǵyndaǵy kólderde, 95 tekshe shaqyrymy sý qoimalarynda, 101 tekshe shaqyrymy ózenderde, 95 tekshe shaqyrymy jer astynda, 58 tekshe shaqyrymy taýlar basyndaǵy muzdaqtarda shoǵyrlanǵan. Elimizge syrttan keletin sýlar negizinen ózender arqyly qalyptasady.
Ǵalymdardyń zertteýinshe 2025 jylǵa qarai sý tapshylyǵyn kóretin adamdardyń sany 5,5 milliardqa deiin ósedi dep boljaýda. Bul – álem halqynyń úshten eki bóligi aýyz sýǵa zárý bolady degen sóz.
Sońǵy jyldary jer betindegi halyq sanynyń kóbeiýimen álemde sý tutyný kólemi de ulǵaiǵan.Qazaqstandaǵy sýdyń bar-joqtyǵynan onyń lastanýy kóbirek alańdatady. Bul – problema jáne solai bolyp qala bermek. Sebebi kóptegen salalarda, ásirese taý-ken óndirý jáne karerlerdi qazý isinde sýdy shikizat retinde nemese sońǵy ónimdi suiyltý úshin paidalanady. Qoldanylǵan sý qaitadan ózenderge jiberiledi, al lastanǵan sýdy súzip, qalpyna keltirý óte qiyn. Sondyqtan klimattyń ózgerýinen, sýdyń qoljetimdiliginen jáne basqalar máselelerden góri sýdyń sapasy, meniń oiymsha, mańyzdyraq, óitkeni bul sý úimizge jetedi. Sonyń saldarynan sýmen qamtý jáne sanitariia salasyndaǵy problemalardan týyndaityn diareialyq aýrýlardyń kesirinen myńnan astam bala qaitys bolady.
Sýdyń bastapqy sapasyn qalpyna keltirý úshin kóp qarajat qajet. Onyń baǵasy tym joǵary. Adam qyzmetiniń nátijesinde paida bolǵan aǵyndy sýlardyń 80 paiyzdan astamy ózenderge nemese teńizderge tazartylmai aǵyzylady. Sýǵa qatysty saqtyq sharalaryn qabyldaý úshin óndiris oryndarǵa qatań erejeler qoldanylýy qajet. Joǵaryda atalǵan jaittardy eskere otyra,turaqty damý maqsattary aiasynda ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń zań fakýlteti azamattyq quqyq jáne azamattyq is júrgizý,eńbek quqyǵy kafedrasy oqytýshylar quramy men stýdentter arasynda dóńgelek ústel,pikirtalas saiystary,túrli aktsiialar ótkizýde.Elimizde oryn alǵan ózekti máselelerdi sheshýge bizde óz tarapymyzdan úles qosýdamyz.
Ómirtai Roza
ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń zań fakýlteti azamattyq quqyq jáne azamattyq is júrgizý,eńbek quqyǵy kafedrasynyń aǵa oqytýshysy,z.ǵ.k. advokat
Abikenov A.A
ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń zań fakýlteti azamattyq quqyq jáne azamattyq is júrgizý,eńbek quqyǵy kafedrasynyń dotsenti,z.ǵ.k.
