«El úshin qyzmet etemiz»
Esep berý jiynyn Belbulaq aýyldyq okrýginiń ákimi Saltanat Sairanova júrgizip, óziniń baiandamasyn oqydy. Aýyl ákimi bir jylda atqarylǵan ister týraly egjei-tegjeili toqtalyp, «aýyl turǵyndarynyń ál-aýqaty jyldan-jylǵa jaqsaryp keledi» dep, ondaǵy jumyssyzdyqtyń qysqaryp, áleýmettik nysandar jańaryp, emhana, jol, jaryq, gazdandyrý máseleleri sheshilý ústinde ekenin, alda taǵy da atqaratyn jumys kóp ekenin aitty. Aýyl ákimi biyldan bastap jergilikti baj salyǵynyń keibir túrleri ákimdiktiń quzyryna berilgenin, jergilikti ózin-ózi basqarý boiynsha keibir tenderler ótkizilip, ózderi tikelei baqylaýǵa ala alatynyn jetkizdi.
«Bizdiń eldiń Táýelsizdik alǵanyna 25 jyl ǵana boldy. Az ýaqyt ishinde birtalai belesterdi baǵyndyrdyq. Muny aýyl turǵyndary da bilip otyr. Qazir álemde daǵdarys bolyp jatyr. Elimiz de bul daǵdarystan shet qala almaidy. Birlik bar jerde, tirlik bar. Halyqtyń eńbeksúigishtigi, yntymaǵy bárimizdi alǵa jeteleidi. Biz el úshin qyzmet etemiz», – dedi aýyl ákimi óz sóziniń túiininde.
[caption id="attachment_13012" align="alignright" width="434"]
«Aýdan damyp keledi»
Budan soń sóz alǵan aýdan ákimi Raihan Nurmurzaqyzy ótken bir jyl ishindegi aýdanda atqarylǵan ister týraly málimet berdi. Ákimniń esebine súiensek, 2015 jylydń 10 aiynda biýdjetke 10643,2 mln. teńge túsimder jinalyp, jospar 114,0 paiyzǵa artyǵymen oryndalǵan. Ónerkásip salasynda 18382,4 mln. teńgeniń ónimi óndirilip, naqty kólem indeksi 106,4 paiyzdy quraǵan. Bir jyl ishinde 3 jańa óndiris oshaǵy iske qosylǵan. Olar: Qainar aýyldyq okrýginde balyq sharýashylyǵyna qajetti azyq ónimderin óndiretin«Akva Alians» jáne temir qondyrǵylaryn shyǵaratyn «KZ future technic» jaýapkershiligi shektelgen seriktestigimen Belbulaq aýyldyq okrýginde jaryqtandyrý taýarlaryn shyǵaratyn «Jemis» ÓK. Osy óndiris oryndarynda 117 jańa jumys oryndary qurylǵan.
Aýyl sharýashylyǵy boiynsha dándi daqyldar, kókónis, baqsha daqyldary artyǵymen óndirilip, shóp, pishendeme, súrlem, saban daiyndaý isi de 100 paiyz jospardaǵydai iske asqan. Eń bastysy, ne ekseń de ónetin Talǵar aýdanynda 41 jylyjai jumys bastap, 300,0 tonna ónim alynǵan. Ákimniń esebine qaraǵanda et, sút, jún ónimderi de artyp, eldiń yrysy eselene túsken. Aýyl sharýashylyǵy salasyn sýbsidiialandyrý, egistik jerlerdi tyńaitý, tamshylatyp, jańbyrlatyp sýaratyn alqaptardy molaitý isi de qolǵa alynyp, agrarlyq salanyń damý qarqyny jedeldep keledi. «Asyltuqymdy mal ósiretin sharýa qojalyqtary kóbeiip, shetelden sútti jáne etti baǵyttaǵy mal bastaryn satyp alýǵa qujattar rásimdep jatqan sharýalar da artyp keledi», – deidi ákim óz baiandamasynda.
Talǵar aýdany aýyl sharýashylyǵyna qolaily bolǵandyqtan, aýdan halqynyń basym bóligi osy salada qyzmet etedi. Eginmen, mal ósirýmen jáne qus ósirýmen ainalysatyn sharýalardyń sany kóbeiip otyrǵanyn jetkizgen ákim, bul salaǵa kómek berý toqtamaitynyn da basa aitty.
«Sonymen qatar, aýdanda 2 mal bordaqylaý alańdary jumys isteidi («Baiserke Agro» JShS, «Nurbekov»ShQ). Búgingi kúnge olarmen bordaqylanǵan 413 iri qara maly satylyp, 400 bas bordaqylanýda. «348 basqa arnalǵan fermerlik sharýashylyq qurý» tapsyrmasy boiynsha 2 sharýashylyq («Lisýnov», «Aryn») 17,2 mln. teńgege «Agrarlyq nesie korporatsiiasy» AQ arqyly 90 bas iri qara malyn satyp alǵan, onyń 85 analyq mal. Nátijesinde tapsyrma 24,4% oryndalǵan. Sondai-aq, 2 sharýashylyqtyń ( «Otbi» JShS, «Altynbek» ShQ ) 32,7 mln. teńgege 173 iri qara malyn satyp alýǵa ótinishteri qaralýda», – deidi aýdan ákimi.
Almatynyń irgesindegi aýdannyń jan sany jyl sanap óskendikten, áleýmettik problemalar da kóbeie túskeni jasyryn emes. Mektep, jol, jaryq máseleleri áli de bolsa bar.
Besaǵash aýylynda 600 oryndyq, Aqdala aýylynda 300 oryndyq jańa mektepterdiń qurylysy aiaqtalyp, paidalanýǵa berilgen. Aýdannyń №18, 33, 34, 15 orta mektepterinde kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip, aýdannyń barlyq mektepteri Internet júiesine qosylǵan, 12 mektepte interaktivti taqta qoiylǵan, 8 mekteptiń qashyqtyqtan oqytýǵa múmkindigi bar. Mektebi joq 25 eldi mekennen 2017 oqýshy 14 mektepke tasymaldanyp oqytylady. Mektebi joq aýyldardyń jaǵdaiyn ońdy sheshý bir jyldyń enshisine jazylmaǵanyn, aldaǵy ýaqytta sheshimin tabar sharýalar shashetekten ekenin aitqan ákim, balabaqshamen qamtamasyz etýdiń kórsetkishi 75,8 paiyzdy qurap otyrǵanyn da jasyrmady. Bul kórsetkishti 100 paiyzǵa jetkizý aldaǵy ýaqyttyń enshisinde ekenin aitqan aýdan ákimi budan soń halyqtyń suraǵyna jaýap berdi.
[caption id="attachment_13014" align="alignright" width="421"]
«Ustazdardy syilaimyn»
Aýyl turǵyndarynyń suraǵy negizinen halyqtyń densaýlyǵy, gazdandyrý jelisin tartýdyń qymbattyǵy jáne mektep muǵalimderi men dárigerlerdiń ákimshilik jumysyna jegilip, kóp ýaqytyn bosqa ótkizetindigi sóz boldy.
Belbulaq aýyldyq okrýgine taza aýyz sý byltyr ǵana keldi. Onyń ózinde sý jazda eki aidai toqtap qalǵan bolatyn. Taza sý kelmes buryn aýyldyń turǵyndary kóktem men kúzde lai sý ishýge májbúr boldy. Sonyń saldarynan aýyl turǵyndary arasynda búirek pen ótine tas bailanyp, aýyryp-syrqaityndar kóp. Aýyl turǵynynyń bul suraǵyna aýdan ákimi:
Belbulaq aýyldyq okrýgine gazdy «Táýekel» JShS óz aqshalaryna tartyp otyr. Olar negizgi jáne qosalqy qubyrdy da óz qarjylaryna tartyp, odan ketken shyǵyndy aýyl turǵyndarynan jinap otyr. Biz solai keliskenbiz. Memlekettiń qarjy bólýin kútsek, taǵy 4-5 jyl ýaqyt kerek. Odan góri osy qarjyny taýyp, úilerine gaz kirgizgen áldeqaida tiimdi.
– Qazir Belbulaq aýyldyq okrýgine qarasty Taldybulaq, Birlik, Belbulaq aýyldarynda emhana jumys isteidi. Taldybulaq pen Birliktiń meditsina ortalyqtary jańadan salynyp, paidalanýǵa berildi. Tipti sol ortalyqtardaǵy keibir meditsinalyq jabdyqtar aýdandyq aýrýhananyń ózinde joq. Aýyl halqy sol jerge ýaqtyly baryp emdelse, naqty diagnoz qoiýǵa shamalary jetedi. Emdeý isin júrgizýge qabiletti dárigerler de bar, – dedi.
[caption id="attachment_13018" align="alignleft" width="444"]
Taǵy bir aýyl turǵyny «Talǵar aýdanynda gazdy úige kirgizý quny anaǵurlym arzan, bizde nege qymbat?» – degen saýal tastady. Onyń aitýynsha, Talǵar aýdanynda gazdy úige kirgizý 90-135 myń teńge aralyǵynda bolsa, Belbulaq aýyldyq okrýginde bir otbasyǵa 281 myń teńgeni quraidy. «Mundai aiyrmashylyq qaidan shyqty? Bizdiń aýyl halqy talǵarlyqtardan bai ma? Men Birlik aýylyndaǵy biraz otbasyn araladym, kóbi gazdy úiine kirgizýge qarjy tappai otyr», – dedi aýyl turǵyny.
– Talǵar aýdanyn gazdandyrý úshin «QazTransGaz» aktsionerlik qoǵamy arnaiy qarjy bólgen. Olar birneshe aýyldy gazdandyryp bolǵan soń, jalǵasty qarjy bólýden bas tartty. Talǵardaǵy ár kóshege sol kompaniianyń kómegimen gaz qubyrlary tegin júrgizildi. Sondyqtan Talǵarda gaz tartý arzan. Al Belbulaq aýyldyq okrýgine gazdy «Táýekel» JShS óz aqshalaryna tartyp otyr. Olar negizgi jáne qosalqy qubyrdy da óz qarjylaryna tartyp, odan ketken shyǵyndy aýyl turǵyndarynan jinap otyr. Biz solai keliskenbiz. Memlekettiń qarjy bólýin kútsek, taǵy 4-5 jyl ýaqyt kerek. Odan góri osy qarjyny taýyp, úilerine gaz kirgizgen áldeqaida tiimdi. Meniń bilýimshe, halyq osy baǵaǵa da rizashylyq bildirip otyr. Kómir men tokqa qaraǵanda áldeqaida únemdi, – deidi Raihan Nurmurzaqyzy.
Aýyldyń taǵy bir turǵyny ustazdar men dárigerlerdiń ákimshilik jumysyna jegilip, qys-jaz demei aýyl aralap júretinin aitty. Olarǵa sol eńbekteri úshin tólenetin qarjy da shamaly ekenine kúiinip, «Ákimshilik ustazdar men dárigerlerdi qolbala qylmaý kerek. Olar óz isterin alańsyz atqarýǵa tiis» degen pikir bildirdi.
Aýdan ákimi bul suraqqa óziniń de bir kezderi ustazdyq qyzmet atqarǵanyn, olardyń muń-muqtajyn únemi tyńdap, barlyq shart-jaǵdai jasaýǵa tapsyrma beretinin aita kelip: «Biz olardy qurmettesek – eldi qurmettegenimiz. Sondyqtan, ustazdar men dárigerlerge aitar alǵysymyz sheksiz», – dedi aýdan ákimi.
Birlik aýylyndaǵy zirattyqqa arnaiy bólingen 20 gektar jerdiń eki adamǵa jalǵa berilip ketkenin aýyl turǵyndarynan estigen aýdan ákimi bul isten habardar ekenin aitty. «Bul is boiynsha sotqa shaǵym túsirgeli otyrmyz. Olar aýdan ákiminiń qaýlysy boiynsha bólingen jerdi ala almaidy. Biz 20 gektardy keri qaitaryp alamyz. Ony satqan adamdar jazalanady!» dep kesimdi sózin aitqan ákim bul is boiynsha naqty tapsyrmalar berdi.
«Elbasyǵa, oblys ákimine rahmet aityńyzdar!»
Maqsat esimdi Birlik aýylynyń turǵyny ákimge qarata birtalai syni pikirin ortaǵa saldy. Ol Birliktegi jekemenshikke ótip ketken balabaqshanyń keri qaitarylmaǵanyn, sý kanalynyń da aýyl turǵyndarynyń igiligine jaramai turǵanyn, aýdan ákiminiń qabyldaýyna kirý qiyn ekenin aita bastap edi, aýdan ákimi:
«Seniń bulai sóileýge qandai quqyń bar? Únemi jiyn kezinde paida bolasyń da, orynsyz suraqtar qoiyp, shý shyǵarasyń. Estýimshe, eshqaida jumys istemeidi ekensiń. Aryz-shaǵym aitýdy úirengenshe, oqyp, diplom almadyń ba? Halyqqa qyzmet etip, aýyldyń damýyna úles qospadyń ba?» dep, tyiyp tastady. Aýdan ákiminiń bul sózin zalda otyrǵan ákimshilik qyzmetkerleri qoshtap, shapalaq soqty.
Jiynnyń qorytyndy sózinde ákim óziniń qyzýqandylyqqa salynǵany úshin keshirim surap, orynsyz pikirden góri, birigip jumys isteý paidaly ekenin jetkizdi.
«Men osyndai esep berý kezinde bizdiń jumysty emes, ózimizdi maqtap, madaq aitatyndarǵa: «Meni emes, Elbasy men oblys ákimin maqtańdar. Sol kisilerge rahmet aityńdar! Bizge barlyq qarjyny bólip, jaǵdaiymyzdy jasap otyrǵan kisilerdi umytpaýymyz kerek. Biz Elbasynyń komandasynda qyzmet etkenimizge baqyttymyz!» – dedi.
T. ÓSKENBAI.
P.S. «Qala men Dala» gazeti aldaǵy ýaqytta Talǵar aýdany týraly kólemdi maqalalar daiarlaý ústinde. Biz aýyl turǵyndary men ákimshilik qyzmetkerleriniń pikirlerin ortaq usynyp, naqty málimetter berýge umtylamyz. Almatydai alyp shahardyń irgesindegi aýdannyń tirshiligi eldi de beijai qaldyrmas degen oidamyz.
