Alaiaqtar sý tasqyny jaǵdaiyn azamattardy aldaý úshin paidalanýda
«Jeke sáikestendirý nómirińizdi tólemderdiń bar-joǵyna tekserińiz»,
«Siltemege basyp, 3 mln teńgege deiin ótemaqy alyńyz,», «Memleketten tezirek járdemaqy alyńyz» - áleýmettik jelilerde qaskúnemder osyndai syndy jalǵan aqparattar ornalastyryp, Qazaqstandyqtardyń derbes derekterin qolǵa túsirýge tyrysyp baǵýda.
Alaiaqtyqtyń bul túri jańa emes, alaida soǵan qaramastan keibir azamattar alaiaqtardyń aila-sharǵylarynyń qurbany bolyp jatady. Fingramota.kz negizgi qaýipsizdik sharalaryn eske salady.
Sý tasqynynan zardap shekkenderge ótemaqy tólenip jatyr ma?
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha sý tasqynynan zardap shekkender jergilikti atqarýshy organdardan, iaǵni ákimdikterden birjolǵy tólem alatyn bolady. Tólemder mólsheri ár óńirde keltirilgen materialdyq zalaldy esepteý úshin qurylǵan arnaiy komissiialardyń sheshimi boiynsha jeke belgilenetin bolady.
Ol úshin sý tasqyny saldarynan aiyrylǵan múliktiń tizimderin, zalaldy rastaityn foto -, beinematerialdardy, jyljymaityn múlik obektisin identifikattaý qujattaryn jáne basqa da qujattardy qosa bere otyryp, ákimdikterge ótinishpen júginý qajet. Ótemaqy tóleý rásimi jóninde neǵurlym tolyq aqparatty tek jergilikti atqarýshy organdardan alýǵa bolady.
Qazaqstannyń barlyq azamattaryna bankterden jáne Eńbek ministrliginen «ótemaqy» tólenedi
Jalǵan habarlandyrýlardy barynsha shynaiy etip kórsetý úshin qylmyskerler qazaqstandyq bankter men memlekettik organdardyń ataýlaryn paidalanady. Mysaly, sońǵy aptada Facebook, Instagram, Telegram áleýmettik jelilerinde QR Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý ministrliginiń Halyq bankpen birlesip ótemaqy tóleitini, sondai-aq Qarjy ministrliginiń jańa qaýlysy shyqqany jóninde habarlamalar jariialanýda. Vijýalda uiymdardyń logotipteri men brendbýk elementteri, sondai-aq Qazaqstan Respýblikasynyń eltańbasy paidalanylady.
Alaiaqtar adamdardy jańylystyrý úshin ár jarnama postynyń astynda «Jedel tólem úshin raqmet», «Soma sol kúni túsedi», «Ótinimderdi shuǵyl berińiz» degen mátinimen bottar túsindermelerin ornalastyrady.
Alaiaqtardyń basty maqsaty – azamattardyń «Tolyq» nemese «Óz ótemaqymdy tekserý» degendi basyp, fishingtik siltemelerge ótýin májbúrleý. Odan keiin paidalanýshy alaiaqtyq saitqa tap bolady, ol saitta aqsha alý úshin tirkeý usynylady. Al bul úshin JSN, banktik kartalardyń derektemeleri, SMS-habarlama siiaqty derbes derekter engizý qajet bolady.
Azamat bul talapty qalai oryndaidy, solai olardyń derekteri avtomatty túrde alaiaqtardyń qolyna túsedi. Qaskúnemder óz qurbandarynyń shottaryndaǵy búkil aqsha qarajatyn alýy múmkin nemese «bógdege» kredit resimdeýi múmkin. Sondai-aq kúmándi saittarǵa ótkennen keiin hakerlik shabýylǵa tap bolý táýekeli bar, ol paidalanýshynyń qurylǵysyna shpiondyq baǵdarlamalar ornatýǵa negizdeledi. Alaiaqtar osy qosymsha arqyly onlain-bankingke jáne basqa da qupiia aqparatqa qol jetkize alady.
Ras-ótirigin atynan jalǵan aqparat taratqan uiymǵa júgine otyryp bilýge bolady. Mysaly eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi feikke habarlamada kórsetilgen silmete qaskúnemderdiń paidalanýshynyń jeke derekterin alý tásili bolyp tabylady dep habarlap jedel den qoidy. «Memlekettik qoldaýdyń tiesili sharalary týraly resmi aqparat 1414 nómirinen SMS-habarlamalar arqyly ǵana taratylady. Azamattardy resmi derekózderine ǵana senýge shaqyramyz», - dep atap ótti vedomstvo ókilderi resmi relizde.
Alaiaqtar kez-kelgen nómirlerdi, onyń ishinde tórt tańbaly nómirlerdi qoldan jasai alatyndyǵyn este ustaǵan jón, sondyqtan uiymdardyń jedel jelileriniń nómirin tergen kezde eshqandai jaǵdaida SMS-habarlama arqyly jiberiletin nómir boiynsha qaita qońyraý shalýǵa nemese siltemelerge ótýge bolmaidy.
Taǵy qandai qaýipsizdik erejelerin bilý kerek?
- Árqashan banktiń, memlekettik organdardyń resmi saittarynan tólemder týraly aqparatty tekserip júrińiz.
- Ózińizdiń jeke jáne banktik derekterińizdi, ásirese kartanyń arǵy betindegi úsh sandy jáne onyń jaramdylyq merzimin jariialamańyz.
- Aqsha týraly sóz qozǵaityn beitanys adamdardyń qońyraýlary men habarlamalaryna senbeńiz.
- Kartańyzdyń 3D-Secure fýnktsiiasyn óshirmeńiz.
- Barlyq tranzaktsiialardy kórip otyrý úshin mobildi qosymshadaǵy SMS- jáne push-habarlamalardy qosyp qoiyńyz.
- Elektrondyq poshtaǵa jáne messendjerlerge jiberilgen qosa berilgen belgisiz faildardy ashpańyz.
- Alaiaqtardyń saittaryna ótýge múmkindik bermeitin virýsqa qarsy senimdi baǵdarlamany ornatý qajet.
- Aqshalai qarajat tonalǵan jaǵdaida, quqyq qorǵaý organdaryna ótinishpen júginińiz.
Ózińizge, jaqyndaryńyzǵa qamqorlyq jasańyz jáne qarjylyq saýattylyǵyńyzdy Fingramota.kz-pen birge arttyryńyz!
