Freedom Inside '26

Sharýasy shalqyǵan Qazyǵurt

Sharýasy shalqyǵan Qazyǵurt
Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimi baspasóz qyzmetiniń uiymdastyrýymen Qazyǵurt aýdanyna BAQ ókilderiniń aqparattyq týry uiymdastyryldy. Jýrnalister toby aýdannyń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna aitarlyqtai atsalysyp, úles qosyp júrgen birqatar seriktestikterdi kórdi.

Eń aldymen, tilshiler toby Qazyǵurt aýdany, Sharaphana aýyldyq okrýgindegi «Qazyǵurt Nury» JShS-niń jylyjaiynda bolyp, kólemi 1,8 ga quraityn qyzanaq pen qiiar ósiretin sharýashylyqty aralady. 2001 jyldan bastap jumys istep kele jatqan seriktestiktiń tóraǵasy Amanjol Áshirbaevtyń aitýynsha, munda qazirgi tańda qańtar aiynyń ekinshi onkúndiginde egilgen qyzanaq kóshetteri ósip jatyr. Sáýir aiynda ár gektar 120-150 tonna qyzanaq alý kútilýde. Jylyjaida 15-20 adam turaqty jumyspen qamtylsa, maýsym kezinde olardyń sany 45 adamǵa deiin jetedi. Ailyq jalaqylary 60-70 myń teńge kóleminde. Sharýashylyqtan 2016 jyly 540 tonna ónim alynsa, onyń 300 tonnasy qyzynaq, 240 tonnasy qiiar.

Aita keteiik, 2016 jyly Qazyǵurt aýdanynda jylyjailar qosymsha 7 gektarǵa ulǵaitylyp, osy jylyjailardan 24,5 myń tonna kókónis ónimderi jinalǵan. Jalpy, mundaǵy jylyjailar kólemi 72 gektarǵa jetti. Al oblystaǵy jylyjailardyń kólemi 1123,1 gektardy qurasa, bul respýblikadaǵy úlestik kórsetkishtiń 80%-yn quraidy. Onyń 67,7 gektary ónerkásiptik jylyjailar bolsa, 1055,4 gektary fermerlik jylyjailar. Jylyjailardyń basym bóligi Saryaǵash aýdanyna tiesili.

Munan soń, BAQ ókilderi Sharaphana aýylyndaǵy «Ásem-Gaýhar» tátti nandar konditerlik tsehynda boldy. Basshysy Gúlziia Jaqsylyqqyzy bolyp tabylatyn konditerlik kásiporyn naryqta 7 jyldan beri jumys istep keledi. Nan, tátti toqash, tort, keks, pirándik syndy 100-ge jýyq túrli konditerlik ónimder daiyndalatyn tsehtyń jyldyq qýattylyǵy 200 tonna konditerlik ónim. Jalpy jumysshylar sany 25 adam. Ortasha ailyq jalaqysy 70-80 myń teńge. Konditerlik ónimder, negizinen, jergilikti balabaqshalar men mektepterge jáne saýda oryndaryna jiberiledi.

«Konditerlik tsehty 2004 jyly ashtym. Alǵashqyda shaǵyn býtikti jalǵa alyp, úide tátti nan daiyndap satyp kórip edim, kele-kele suranys artty. Sodan halyqtyń konditerlik ónimderge degen suranysyn baiqap, jumysymdy odan ári jandandyryp, jergilikti kelinshekterdi jumyspen qamtý isine kóshtim. Bizdegi jumyspen qamtylǵan 25 adamnyń 8-ýi er azamattar bolsa, qalǵany qyz-kelinshekter. Men únemi jumysshylaryma konditerlik ónimderdi daiyndaǵanda bar ynta, yqylasyńdy, mahabbatyńdy salyp iste deimin. Sonyń nátijesi shyǵar, ónimderimizge aýyl turǵyndarynan ǵana emes, aýdan ortalyǵynan da jii suranys túsedi», - deidi tseh basshysy.

Tilshiler aialdaǵan kelesi nysan «Nurbolat» JK mal bordyqylaý alańy boldy. 2014 jyldan bastap jumys isteitin sharýashylyqtyń tóraǵasy jeke kásipker Nurbolat Doshanov. Mal bordaqylaý alańynda jyldyq ainalymy 260 bas mal. Búgingi tańǵa munda 130 bas bordaqylanýda.

2016 jyly Qazyǵurt aýdanyndaǵy 569 iri qara mal bordaqylaý alańdarynda 9023 bas mal bordaqylanyp, 14590 tonna et óndirildi. «Sybaǵa», «Altyn asyq», «Qulan», «Jurtshylyq tabynǵa asyl tuqymdy buqa» baǵdarlamalarymen 2855 mal basy satyp alyndy.

Oblysymyzda mal sharýashylyǵyn damytý boiynsha Respýblika tarapynan qabyldanǵan baǵdarlamalar nátijeli iske asyrylýda. «Sybaǵa» baǵdarlamasymen 26,2 myń  bas  analyq IQM satyp alynyp jospar 2 esege oryndaldy. Búgingi kúni tuqymdyq túrlendirýge 72,3 myń bas analyq IQM qatysýda, jalpy analyq basqa shaqqandaǵy úlesi 19,8 % quraidy. «Altyn asyq» baǵdarlamasymen 50,3 myń bas qoi satyp alynyp jospar 2,3 esege oryndaldy. Tuqymdyq túrlendirýge 186,1 myń bas qatysýda, jalpy analyq basqa shaqqandaǵy úlesi 11,5 %. «Qulan» baǵdarlamasy aiasynda 4,3 myń bas jylqy satyp alynyp, jospar 1,6 esege oryndaldy.

Munan bólek, aqparattyq týr kezinde tilshiler Jańatalap aýylyndaǵy UOS ardageri Omar Saparbekov aqsaqaldyń shańyraǵynda bolyp, aqsaqaldyń uzaq jasaý qupiiasymen jáne surapyl jyldardaǵy basynan ótken qiyn kezeńderimen bólisti. Sonymen birge, Turbat aýyl okrýgi, Qyzyldihan eldi mekenindegi gúl jylyjaiyna baryp, gúl ósirýdiń san túrli syryna qanyqty.

 

OQO ákiminiń baspasóz qyzmeti