Biylǵy jylǵy «Qazaqstan arýy» baiqaýynda akter kitap betin ashpaǵan sylqymdardy synǵa aldy. Osy baiqaýda bastalǵan shý áli de basylǵan joq. Ikerim.kz saity daýdy bastap bergen Ánýarmen suhbattasypty. Ol ne degen eken?
«Túriń áibát bolsa boldy, aqyldyń keregi joq»
«Ókinishke orai, bizdiń halqymyzdyń talǵamy, iaǵni, qalaýy – ádemi, kórikti, alaida birde-bir kitap oqymaǵan qyzǵa tústi. Árine, men úshin bul dóreki oqiǵa boldy. Sondyqtan men osy jyly da kitap týraly suraq qoidym. Biraq kishkene kúrdelendirip qoiǵan boldym. Osy konkýrsqa qarap biz bir tujyrymǵa kele alamyz. Demek búgingi kúnniń qyzdary aqyldy bolýǵa, ne sheber bolýǵa tyryspaidy. Ádemi bolý kerek degen trendti ǵana ustanyp júr. Iaǵni, búkil jinaǵan qarajatyn, otbasynyń nemese onyń bolashaq kúieýiniń aqshasyn tek óziniń ádemiligine jumsap, tek qana soǵan investitsiia salyp jatyr. Al sol qarajattyń kem degende jartysyn oqýyna, til úirenýge, bolmaǵanda shetelge barýyna jumsasa, paidasy bolady ǵoi».
«Jasandy erin, jasandy qas…Jasandylyqtan sharshadym»
Iá, Ánýardyń jasandylyqtan júregi ainidy eken. Ábden sharshaǵan. Opa-dalap ustap turǵan túrlerdiń arjaǵynda túk joq. Bos qýys. Kitap oqymaǵan, saýat ashpaǵan jandar…
«Sondyqtan qyzdardyń erinderin, kirpikterin jalǵan jasap alǵanyn men kózboiaýshylyq dep sanaimyn. Olar ózderiniń «ótirik beinesimen» qoǵamda ómir súrip júr. Ondai jandardan qandai shyndyq kútýge bolady. Óitkeni qandai myqty dáriger jasasa da, bári kórinip turady ǵoi. Qazir qatty bilinbeýi múmkin, biraq ýaqyt óte kórinedi. Ol jerde aitqan sózim tek konkýrsqa qatysqan qyzdarǵa ǵana aitylǵan joq.
Adamnyń ádemi nemese basqasha bolýy onyń kinási emes qoi. Ol tabiǵattyń bergeni. Al aqyldy bolý, eńbekqor bolý, jetistikke jetý adamnyń jasaǵan eńbeginiń jetistigi. Sondyqtan meniń yzam keletini nege qyzdar osyndai konkýrsqa barǵanda óziniń ilimin, bilimin damytpaidy?» – deidi akter.
«Saýatsyz qyz «Qazaqstan arýy» atanýǵa laiyq pa?»
Aitpaqshy, alǵashqyda Ánýar atalǵan baiqaýǵa ádil qazy bolýdan bas tartypty.
«Buǵan ótken jylǵy konkýrs sebep bolǵan. Sol kezde bári qalai bolatynyn óz kózimmen kórgesin, biyl qatyspaimyn dedim. Sebebi biz qoiǵan suraǵymyzǵa qandai saýatsyz jaýap alsaq ta, ol «Miss» bola alady. Onda bul saiystyń máni nede? Bizdiń suraqtarymyzdyń máni nede? Meniń sondyqtan kelisim bergim kelmegen edi. Biraq bir kisiler arqyly ótinish aitty. Árine, qysym bolǵan joq, biraq ol kisini qatty syilaǵandyqtan bas tarta almadym. Sosyn jaqsy men baramyn, biraq qyzdar taǵy da burynǵydai túsiniksiz jaýap berse, onda men kelesi jyly shaqyrmaityndai etemin dedim…».
Al osyndai osyndai konkýrstar «satylady» nemese «kryshasy bar jeńedi» degen pikirge qatysty akter: «ol jaiynda men sizge eshteńe aita almaimyn. Óitkeni maǵan eshkim aqsha bergen joq, eshkim usynǵan joq» dep jaýap beripti.
«Bári jalǵan»
Aitýynsha bul baiqaý qyzdardyń shyn qabiletin anyqtaýǵa múmkindik bermeidi.
«Meniń kóńilimnen shyǵatyndai, shyn talantty baǵalaityndai múmkindigim bolǵan joq. Mysaly óner kórsetý týrynda bári fonogrammamen án aityp shyqty. Ony qalai baǵalaisyz? Qalai? Ol jerde qyzdardy salystyrýǵa meniń fizikalyq túrde múmkindigim bolmady. Jái qarap otyrdyq. Bári jalǵan nárse» deidi Nurpeiisov.
«Qazaqstan arýy? Mundai baiqaýdyń túkke keregi joq»
«Jaraidy, ózderi ótkize bersin… Biraq nege olardy bizdiń ákimshilikter qoldaidy? Men muny salyq tóleýshi retinde surai alamyn. Oǵan tolyq quqym bar. Nege bizdiń qarajatymyz osyndai dóreki, túkke turmaityn saiystardy qoldaýǵa ketýi kerek? Jaraidy ózderiniń qarjylaryna ótkize bersin. Biraq biz sol arqyly keshkilik praim-taim ýaqytta, respýblikalyq arnadan ákimshilik qoldaýymen saýatsyzdyqty dáriptep jatyrmyz ǵoi. Oǵan men qarsymyn! Siz qarańyzshy, men fizikadan formýlany suraǵan joqpyn, Nikaragýanyń astanasyn suraǵan joqpyn. Bul endi qarapaiym suraqtar ǵoi. Seniń eń súiikti kitabyń qandai? Meili, osy joly úsh kitabyn suradym. Endi adam oqysa solai aita ma? Siz kórdińiz ǵoi «Abai», «Abaai» dep tur… Sonda «Abai jolyn» aita almai tur…».
Ánýar, munyń qalai?
Kitap demekshi, ádebietten maqurym «Qazaqstan arýlaryn» synǵa alǵan Ánýardyń ózi qandai týyndylardy súiip oqitynyn aityp beripti.
«Ol birinshiden, Gregori Devid Robertstiń «Shantaram» shyǵarmasy, sosyn Malkolm Gladýelldiń «Genii i aýtsaidery», sońǵysy «Chaika po imeni Djonatan Livingston» degen Richard Bahtyń eńbegi» depti ol.
Al qazaq ádebietin asa oqymaǵan eken.
«Óitkeni meniń ósken ortam orys tildi boldy. Biraq Iliias Esenberlinniń «Kóshpendiler» trilogiiasy, jáne Muhtar Áýezovtyń «Abai joly» kitabyn oqydym» depti ol.
Osy-aq pa? Qazaq ádebieti munymen shektelmeidi ǵoi? Álemdik klassikadan kem túspeitin tamasha týyndylar qazaq ádebietinde de bar? Ánýar sony bile me eke?
Taǵy da qyzdar jaily
«Menińshe, bizdiń qyzdarymyz densaýlyqqa asa kóńil bólmeidi. Mysaly, ádemi kóriný úshin, jyly kiinbeidi. Aiazdy kúni kórip, «myna beishara qyz qalai bir kolgotkimen júr?» dep aiaisyń. Ekinshiden kalian, temeki, alkogoldi ishimdikterdi qoldanady. Buryn qazaqtyń qyzyna jat nárseler, búginde bizge úirenshikti bolyp ketti».
Al FREDO
