Saiasi sholýshy jáne ekonomist Rahymbek Ábdirahmanov elimizdiń biýdjet-salyq jáne tariftik saiasat boiynsha júrgizilip jatqan ulttyq reformalar tiimdiligin baǵalap kórdi. Sondai-aq ol Memleket basshysy aitqan Qazaqstandaǵy 162 eń bai adamǵa qatysty óz oiyn keńinen tarqatty, dep jazady Dalanews.kz.
"Biýdjet-salyq jáne tariftik saiasat boiynsha júrgizilgen ulttyq reformalar tiimdiligin baǵalaý úshin sheneýnikterimiz ózi oilap tabatyn KPI-ge júginýge bolady. Biraq, bul rette mysaly, halyqtyń ortasha tabysy nemese eń tómengi zeinetaqy syndy bazalyq kórsetkishterge de súienýge bolady. Sonymen qatar sybailas jemqorlyqty qabyldaý indeksi de mańyzdy kriterii bola alady. Óitkeni sybailas jemqorlyq bizdegi resýrstardyń edáýir bóligin "jalmap jatqany" belgili. Mine, osy kórsetkishter boiynsha biz órkenietti elderdiń eń sońynda kelemiz. Mysaly, biz Qazaqstanda eń tómengi tabys bir otbasy múshesi úshin shamamen 60 myń teńge ári bul úi sharýashylyqtaryndaǵylardyń shamamen 60%-yn qamtidy dep júrmiz. Alaida, bul Dúniejúzilik banktiń standarttary boiynsha kedeilik sheginen de tómen", - deidi Rahymbek Ábdirahmanov Forbes.kz-ǵa bergen suqbatynda.
Onyń aitýynsha, eger Dúniejúzilik bank ázirlegen KPI-ge qaraityn bolsaq, ol sybailas jemqorlyqty tejeý tiimdiligi, memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrýdyń tabystylyǵy, quqyqty qoldaný praktikasynyń tiimdiligi, memlekettiń esep berý dárejesi siiaqty aspektilerdi qamtityn memlekettik basqarý sapasynyń indeksterinen turady.
"Keshirińizder, biz naq osy indekster boiynsha bárinen artta qalyp, eń kedei Afrika elderiniń deńgeiinde turmyz. Mysaly, quqyqty qoldaný praktikasy nemese ekonomikalyq baǵdarlamalardy oryndaý tiimdiligi siiaqty indekster boiynsha biz damý deńgeii tómen elderdiń jaǵdaiymen salystyrýǵa bolatyn nátijelerge iemiz. Reformalardyń sátti júrip jatqanyn túsiný úshin baǵdarǵa alynýy tiis ólshemder halyqtyń tabysy, sybailas jemqorlyqqa qarsy naqty kúres, sondai-aq bailyq bólinisindegi teńsizdikti joiý bolyp tabylady. Alaida, ázirge, Toqaevtyń 2022 jyly mysalǵa alǵan KPMG esebine sáikes, respýblikamyzda 162 adam ǵana el bailyǵynyń teń jartysyna ielik etedi", - dedi maman ashyna.
Memleket, biznes jáne azamattardyń múddelerin qalai teńestirýge bolady, bul - basqa másele.
"Biz árqashan tepe-teńdikti izdeimiz. Mysaly, memlekettik kapitalizm reformasyn alalyq. Bul ulttyq kompaniialar men holdingter sanyn aitarlyqtai qysqartý, beiindi emes aktivterdi ashyq aýktsiondar arqyly satýdy qarastyrýy tiis. Iaǵni, ulttyq bailyq óz qalaýy boiynsha basqarýǵa jatatyn sheneýnikterge emes, túpkilikti tabysker – halyqqa tiesili bolýy úshin. Ásirese, bul tabiǵi resýrstardy óndirý salasynda jumys isteitin memlekettik kompaniialar, sondai-aq tabiǵi renta alýshy kompaniialar úshin óte mańyzdy. Sondyqtan, meniń oiymsha, bul tepe-teńdikke, eń aldymen, memlekettik kapitalizmdi qysqartý, sheneýnikter apparatyndaǵylardy azaitý jáne memlekettik kompaniialar men mekemelerden góri resýrstardy shaǵyn jáne orta biznestiń, sondai-aq úi sharýashylyqtaryndaǵylardyń paidasyna qarai qaita bólý arqyly qol jetkizýge bolady", - deidi ol.
Qazirgi ýaqytta ártúrli baǵalaýlar boiynsha, memlekettik jáne kvazimemlekettik sektorlardyń shoǵyrlandyrylǵan biýdjeti shamamen 85 mlrd dollardy quraidy.
"Ótken jyly bul soma, meniń oiymsha, odan da joǵary boldy, al satyp alýlardyń jalpy biýdjeti – 15 trln teńge. Mine, bul - árdaiym ashyq túrde bóline bermeitin úlken aqsha. Keibir málimetter boiynsha, memlekettik biýdjettiń árbir altynshy teńgesi sybailas jemqorlyq tranzaktsiialarymen bailanysty bolýy múmkin. Árine, bul tekserilmegen derekter, naqty statistikasy da joq. Biraq sarapshylardyń pikirinshe, memlekettik qarajatqa qatysty sybailas jemqorlyq apatty deńgeige jetken. Bul memlekettik resýrstardyń edáýir bóligi azamattardyń ál-aýqatyna emes, jasyryn shyǵyndarǵa jumsalatynyn bildiredi. Eger, shyn máninde, reformalarmen ainalysatyn bolsaq, memlekettik apparattaǵylar sanyn qysqartyp, ashyqtyqty arttyryp, sondai-aq ulttyq kompaniialardy reformalap, artylǵan resýrstardy qarapaiym qazaqstandyqtardyń paidasyna qarai qaita bólýge bolady", - deidi ekonomist.
