Jinalǵan jurtshylyqpen sálemdeskennen keiin Takir Ospanuly birden naqty iske, iaǵni ýniversitet kóleminde atqarylǵan jumystarǵa kóshti. Ýniversitet basshysynyń baiandamasyna qulaq túrgenimizde, elimizdegi pedagog mamandar daiarlaýda kóshbasshy oqý orny kóp jumystar atqarǵanyna kóz jetkizdik. Ýniversitet bilim salasyndaǵySapany qamtamasyz etý jónindegi Qazaqstan táýelsiz agenttiginiń Bas reitinginde «Bilim» baǵyty boiynsha (NKAOKO) pedagogikalyq joǵary oqý oryndary arasynda 1-shi oryndy ielenip, pedagogikalyq mamandyqtarǵa arnalǵan 28 bilim berý baǵdarlamasy úzdik úshtikke engenin bildik. Sonymen birge, IT-bilimdi, qarjylyq saýattylyqty qalyptastyrýǵa, ultjandylyqty damytýǵa basa kóńil bólýdi basshylyqqa alǵan ýniversitet pedagogikalyq mamandyqtarda bilim berý baǵdarlamalarynyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etý maqsatynda halyqaralyq jáne ulttyq akkreditatsiia agenttikteriniń synynan súrinbei ótipti.Ulttyń básekege qabilettiligi, eń aldymen onyń bilimimen anyqtalatynyn,al ol kezeginde pedagog mamandardy daiyndaýda sapaly jańa úrdistiń qajettigin baiqatatydyǵyn tilge tiek etken Takir Balyqbaev:
– Búgingi tańdaǵy eń úlken jetistik retinde bizdiń ýniversitet 2017 jyly alǵash ret álem ýniversitetteriniń TOP-500qataryna jáne QS World University Ranking reitinginde álemniń úzdik 491 ýniversitetiniń qataryna engenin atap ketýge bolady.EECA (Emerging Europe & Central Asia) arnaýly ranjirleýinde Eýropa men TMD-nyń 30 eliniń 200 aldyńǵy qatarly ýniversitetteri arasynda QazUPÝ 91-orynda.Álemniń 27566 ýniversitetteriniń Webometrics reitinginde – 8 958-shy orynda, Qazaqstan JOO arasynda 16 shy oryndy ielendi.Ýniversitet Web of Science aqparattar bazasynda impakt-faktory bar maqalalar sany boiynsha respýblikadaǵy pedagogikalyq joǵary oqý oryndary arasynda birinshi oryn aldy. Ulttyq reitingiler boiynsha Abai atyndaǵy QazUPÝ pedagogikalyq joǵary oqý oryndary arasynda aldyńǵy orynda. Ýniversitettiń 130 oqý baǵdarlamasy, sonyń ishinde pedagogikalyq baǵytta – 57 (bakalavriat – 51 (23),magistratýra – 52 (20), doktorantýra Ph.D. – 27(14), halyqaralyq jáne ulttyq akkreditatsiiadan ótkenin maqtanyshpen aita alamyn. 2016 jyly ýniversitet ASIIN, ACQUIN, (Germaniia), NKAOKO (Qazaqstan) akkredittik agenttiginiń pedagogikalyq kadrlar daiyndaityn 33 bilim berý baǵdarlamasy boiynsha bilim berýdi júzege asyrdy (bakalavriat – 17, magistratýra – 16).2017-2018 oqý jylynda 10 oqý baǵdarlamasy akkreditatsiiadan ótýge daiyndyq ústinde.Sonymen birge, bolashaqta bakalavriat pen magistratýranyń pedagogikalyq mamandyqtarynyń barlyq 43 bilim berý baǵdarlamasy menbilim baǵdarlamalaryn kezeń-kezeńmen akkreditatsiiadan ótkizýdi josparlap otyrmyz, – dedi.
Rektor bolashaq mamandarǵa bilim berý jáne ǵylymi jumystar júrgizý ýniversitettiń 7 institýtynda júzege asyrylatynyn alǵa tartty. Olar: Matematika, fizika jáne informatika institýty; Pedagogika jáne psihologiia institýty; Filologiia jáne kóptildi bilim berý institýty; Óner, mádeniet jáne sport institýty; Jaratylystaný jáne geografiia; Tarih jáne quqyq; Sorbonna-Qazaqstan institýttary. Sonymen birge táýelsizdik jyldary Abai atyndaǵy QazUPÝ erekshe mártebesi bar elimizdiń jetekshi pedagogikalyq joǵary oqý orny retinde elimizde pedagogikalyq kadrlardy daiyndaýdy oqý-ádistemelik jáne ǵylymi-ádistemelik qamtamasyz etý ortalyǵy bolyp qaita qurylǵanyn aita ketýimiz kerek. Osy rette 2015/16 oqý jylynda ýniversitette sheteldik áriptestermen birge daiyndalǵan pedagogikalyq mamandyqtar boiynsha 23 jańa úlgidegi oqý baǵdarlamalaryn engizý jumystaryn bastaǵanyǵyn tilge tiek etsek oryndy. Óz kezeginde rektor kóptildi bilim berýge baǵyttalǵan mamandyqtar boiynsha aǵylshyn tilinde oqytýǵa arnalǵan oqý baǵdarlamasynyń qalai damyp jatqanyna airyqsha toqtalyp ótti.
– Kóptildi bilim berýge baǵyttalǵan Kembridj, Sasseks ýniversitetteri ǵalymdarymen jáne elimizdiń pedagogikalyq JOO men mektep ustazdarymen birge fizika, informatika, himiia, biologiia mamandyqtaryna aǵylshyn tilinde oqytýǵa arnalǵan oqý baǵdarlamalary júzege asyryldy. Ýniversitettiń osy bilim berý baǵdarlamalaryna oqý-ádistemelik qamtamasyz etý úshin 19 oqýlyqtar aǵylshyn tilinde daiyndaldy. 2016-2017 oqý jylynda ýniversitette bakalavriat, magistratýra jáne doktorantýra boiynsha 13 mamandyq boiynsha aǵylshyn tilinde oqytý júrgizildi.
Pedagogikalyq bilim berýdiń sapasyn arttyrý úshin «Bes institýtsionaldyq reformany júzege asyrý jónindegi «100 naqty qadam» ult jospary aiasynda jáne Bilim berý men ǵylymdy damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn oryndaý maqsatynda ýniversitetimiz «Úsh tildi bilim berýdi damytýdyń jol kartasy» josparyn júzege asyrýǵa kiristi.
«Sorbonna-Qazaqstan» institýty ǵylymi bilim berý jáne mádeniet salalaryndaǵy qazaq-frantsýz áriptestigin onan ári nyǵaitatyn altyn kópir. Ol 2014 jylǵy 6 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Nazarbaev pen Frantsýz Respýblikasynyń Prezidenti Fransýa Ollandtyń tikelei qoldaýymen ashylǵan oqý ordasy, bilim berý salasyndaǵy eki eldiń birlesken jobasynyń jarqyn dáleli. Bul – «Parij qalasynyń Sorbonna» ýniversitetiniń álemdegi ekinshi jáne TMD elderi men Ortalyq Aziiadaǵy tuńǵysh filialy.
Bul institýtta bilim berý bakalavriat pen magistratýranyń qosarlanǵan diplom baǵdarlamasy boiynsha júzege asyrylýda. Abai atyndaǵy QazUPÝ-dyń atalǵan halyqaralyq jobany júzege asyrýy Eýropalyq úlgidegi bilim alýyna jol ashty. Ótken 2015-2016 oqý jylynda «Sorbonna-Qazaqstan» institýty eń alǵashqy túlekterin ushyrdy. Munda «Menedjment» jáne «Halyqaralyq qatynastar» mamandyqtarynyń 42 magistri Abai atyndaǵy QazUPÝ men «Parij qalasynyń Sorbonna» ýniversitetiniń diplomdaryn qatar alyp shyqty. 2017 oqý jylynda 22 maman diplom aldy.Qazirgi ýaqytta 122 magistrant jáne magistranttar halyqaralyq quqyq, halyqaralyq qatynastar, menedjment, marketing salasynda óz qyzmetin jalǵastyrýda, – dedi rektor.
Alqaly basqosýda Takir Ospanuly shaǵyn jinaqy mektep, ondaǵy oqý-tárbie jumysy, olarǵa pedagog-mamandar daiarlaýmáselesi týraly da aityp ótti.
– Bizdiń bilim baǵdarlamasyna qosar kelesi úlesimiz shaǵyn jinaqty mektepterge oqý-ádistemelik kómek kórsetý.Búginde respýblikamyzdyń 15 shaǵyn jinaqty mektepterimen aqparattyq-kommýnikatsiialyq bailanys ornatylyp, olarǵa bizdiń professorlar oqý-ádistemelik kómekter kórsetýde. Ýniversitet saitynda «QR Shaǵyn jinaqty mektepter akademiiasy» portaly jumys isteidi.
Shaǵyn jinaqty mektepterge pedagogtardy daiyndaýǵa baǵyttalǵan qosarlanǵan mamandyqtardyńoqý baǵdarlamalary daiyndaldy.Ýniversitet bazasynda «Bilim» toby boiynsha Respýblikalyq oqý-ádistemelik keńes jumys isteidi, biylǵy esep berý kezeńinde pedagogikalyq mamandyqtarda eksperimenttik oqý baǵdarlamalaryn endirý tájiribesi, aǵylshyn tilinde bilim berý baǵdarlamalaryn damytýdyń ózekti máseleleri talqylandy. Jańa mamandyqtar ashýdy josparlaǵanda búgingi tańda mańyzy zor mamandyqtardy ǵana tańdaimyz. Mysaly, osy oqý jylynda biz «Halyqaralyq quqyq», «Bilim berýdegi menedjment» oqý baǵdarlamalaryn engizip otyrmyz. Bul baǵdarlamada tájiribesi bar mektep, kolledj ne ýniversitet jetekshilerin magisterlik deńgeide oqytýdy josparlap otyrmyz.
Búginde básekege qabiletti, jańasha oilaityn, ózine de, qoǵamǵa da shyǵarmashylyq-jasampazdyq turǵydan talap qoia biletin muǵalimder daiarlap shyǵarýdyń mańyzy zor. Bul baǵytta QazUPÝ airyqsha eńbek etip keledi dese bolady. Ýniversitet basshysy búginde Abai atyndaǵy oqý ornynda bilim alýshylardyń sany 6921 ekenin alǵa tartty. Onyń – 5619 bakalavriatta, 1115 magistratýrada, 187 doktorantýra Ph.D-de oqitynyn aita ketýimiz kerek. Qalai desek te, elimizde ustaz bolyp, adam tárbieleýdi tańdaǵan jastar eń aldymen osy QazUPÝ-di tańdaityny belegili. Bizdiń bul sózimizge biylǵy jyly birinshi kýrsqa 2665 stýdent qabyldanyp, túskenderdiń sany ótken jylmen salystyrǵanda 15,2%-ǵa artqanyn, sonyń ishinde bilim granty - 2016 jylǵa qaraǵanda 22%-ǵa artqanynan baiqaýǵa bolady.
Ýniversitettiń professor-oqytýshylarynyń biliktiligi men quzirettiligi oqý ornynyń pedagog mamandardy daiarlaý sapasymnn anyqtalatyny belgili. Esepti kezdesýde rektor osy máselege de erekshe toqtady.
– Professor-oqytýshylar quramynyń jalpy sany 883 adam. Ǵylymi dárejesi men ataǵy bar POQ 526 adam, onyń: 157 ǵylym doktory, professor, 369 ǵylym kandidaty, dotsent, onyń ishinde 25 PhD. ǵylym doktory, 121 ǵylym magistri.Sondai-aq, bizde 14 QR UǴA akademikteri men korrespondent-músheleri, 45 basqa da qoǵamdyq akademiialardyń akademikteri, 19 shyǵarmashylyq odaqtardyń músheleri, 6 eńbek sińirgen jattyqtyrýshy, 12 sport sheberi jumys isteidi.
2016/2017 oqý jylynda QR-nyń memlekettik nagradasymen 5 áriptesimiz, QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń nagradasymen 12 qyzmetker, Abai atyndaǵy QazUPÝ – 158 adam marapattaldy,6 oqytýshyǵa «JOO-nyń ozat oqytýshysy» granty tapsyryldy Biz úzdik oqytýshylarymyzdy maqtan tutamyz.
Fizika kafedrasynyń meńgerýshisi, KazNAEN korrespondent-múshesi, fizika-matematika ǵylymdarynyń doktory, professor K.B.Tlebaevtyń «Radiatsionno-termicheskie effekty v teplofizicheskih svoistvah polimerov i kompozitov» monografiiasy 2015 jyly Parijdegi 35-shi Halyqaralyq kitap dúkeniniń annotirlengen katalogtary qataryna kirdi, 2017 jyly 50 eldiń tanymal ǵalymdary men muǵalimderdiń ózekti ǵylymi jumystary usynylǵan Londondaǵy kitap kórmesine qoiyldy. Bul – iri saiasatkerlerdiń, ǵalymdardyń jáne mádeniet qairatkerleriniń, júz myńdaǵan qonaqtardyń nazaryn aýdaratyn intellektýaldy oqiǵa.
Zań ǵylymdarynyń doktory, memlekettik jáne azamattyq quqyqtyq pánder kafedrasynyń professory Ermek Bóribaev bedeldi halyqaralyq uiymnyń jeke músheligi qurmetine ie Qazaqstan men Ortalyq Aziiadaǵy notariýs mamandyǵynyń alǵashqy ókili, Halyqaralyq notariýstar odaǵy tarihyndaalǵash ret sailandy.
Kadrlar áleýetin kóterýde professor-oqytýshylar quramynyń biliktiligin arttyrý mańyzdy.2016 jyly ártúrli baǵdarlamalar boiynsha196 oqytýshynemese ýniversitet oqytýshylarynyń jalpy sanynyń 25%-i «Órleý» biliktilik kóterý ortalyǵy» AQ men Nazarbaev ýniversitetinde, sonymen qatar, Qazaqstan Respýblikasyndaǵy jáne sheteldik aldyńǵy qatarly ýniversitetterde biliktiligin kóterdi.
QR BjǴM-niń memlekettiń tapsyrysy boiynsha, aǵylshyn tiline tereńdetilgen bilim berý baǵytynda 52 oqytýshy biliktilik kýrsyn oqydy.POQ-tyń sapasyn arttyrý maqsatynda aǵylshyn tilin erkin meńgergen jas ǵalymdar men PhD doktorlardy ǵylymi-pedagogikalyq qyzmetke tartý dástúri saqtalady.
Sol sebepti ýniversitet, birinshiden, respýblikanyń pedagogikalyq institýttary men aimaqtyq ýniversitetterine kadrlar daiyndaý men olardyń biliktiligin arttyrýdy damytýy qajet. Ol úshin biz mamandar daiyndaýdyń qurylymyn ózgertip, joǵary oqý ornynan keiingi bilim berýdi damytyp, úlesin arttyramyz.Bizdiń túpki maqsatymyz ýniversitette bilim alýshylardyń ishinde magistranttar men doktoranttardyń úlesin 30 %-ǵa jetkizý. Bul álemniń jetekshi ýniversitetterindegi jaǵdaiǵa sai keledi, sebebi olarda magistranttar men doktoranttar úlesi 30-70 paiyz (mysaly, Kembridj ýniversitetinde– 35%, Garvardta – 59%, Stenfordta – 64%).Ekinshiden, pedagogtardy daiyndaýdyń oqý baǵdarlamalarynyń qurylymy men mazmunyn sapaly jańartýdy jalǵastyrýymyz qajet.
Bitirýshilerdiń eńbek naryǵyndaǵy talaptary jáne jumys berýshilerdiń kásibi quzyrettilik deńgeiin qanaǵattandyrý dárejesi ýniversitettiń sapalyq tiimdiligin anyqtaityny málim.Stýdentterdiń oqý jetistikterin damytý bilim sapasynyń nysanaly indikatorlarynyń biri bolyp tabylatyny da esepti kezdesýde tiianaqty sóz boldy..
– Bilim sapasy men quzirettiligin keshendi testileýdiń (VOÝD) nátijesi anyqtaityny belgili. 2016 oqý jylyndaǵy keshendi testileýge nátijesi boiynsha pedagogikalyq JOO arasynda 1-shi orynǵa ie boldy. Keshendi testileýge (VOÝD) qatysqan 27 mamandyq boiynsha 562 stýdent qatysyp, ortasha 98 balǵa ie bolǵanyn maqtanyshpen aita alamyz.217 túlegimiz (14%) úzdik diplomǵa ie boldy.
Pedagogikalyq mamandyqta oqyp júrgen stýdentterimiz úshin búkil oqý kezeńinde pedagogikalyq praktika úzdiksiz júrgiziledi. Stýdentterimiz óndiristik jáne pedagogikalyq praktika bazasymen tolyq qamtamasyz etilgen. Búgingi tańda biz praktikalyq bazalarmen 170 kelisim-shart jasasyp otyrsaq, olardyń 147-i bilim berý mekemelerimen jasasqan kelisimder.Sonymen birge ýniversitettiń Qapshaǵaida «Ustaz» dep atalatyn oqý-óndiristik kombinaty bar. Munda stýdentterdiń dalalyq praktikasy, plenerleri ótkiziledi.Túlekterimizdi biylǵy oqý jylynda jumyspen qamtýǵa 90,4% qol jetip otyr. Bul respýblikalyq kórsetkishten edáýir joǵary.Ýniversitet túlekterdi tiimdi jumysqa ornalastyrý úshin jyl saiyn dástúrli «vakansiialar» jármeńkesinótkizip keledi.
«Túlekter – 2016» bos oryndar jármeńkesine 800 bakalavriat túlekteri jáne 112 jumys berýshi qatysty, olar 1289 bos jumys ornyn usyndy, 669 reziýme aldy.
Bizdiń túlekterdiń jumys berýshileri Almaty qalasy men Almaty oblysynyń oqý mekemeleri ǵana emes, eldiń barlyq aimaqtary bolyp tabylady. Túlekterdiń jalpy sanynan Almatyda jumysqa ornalasqandary 27%, Almaty oblysynda – 49%, Ońtústik Qazaqstan oblysynda – 7%, Aqmola oblysynda – 5%. Elimizdiń basqa óńirlerinde ýnversitettiń túlekteri 1 den 5 % -ǵa deiin jumyspen qamtyldy.Bakalavr túlekterdiń jumysqa ornalasýynyń jetkilikti joǵary deńgeii «Diplommen – aýylǵa» memlekettik baǵdarlamasynyń júzege asyrylýy arqyly qamtamasyz etiledi.
Dál qazirgi ýaqytta QazUPÝ Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty programmalyq maqalasynda aitylǵan mindetter men jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamamen jumys isteýde. Ýniversitet ustazdary men ǵalymdary osy strategiialyq baǵdarlamaǵa sáikes naqty nátijege josparlanǵan Jobalyq Ofis negizindeqyzmet jasaýda. Takir Ospanuly muny erekshe yqylaspen tilge tiek ete ketti.
Qazaq tilin latyn álipbiine kóshýine bailanysty respýblikamyzdaǵy pedagog mamandardy daiarlaýǵa arnalǵan bilim berý baǵdarlamalarynyń mazmuny jańartylatyn bolady. Elbasynyń osy aýqymdy jobasy bilimniń jańa mazmunyn anyqtap, jańa oqý baǵdarlamalary men oqýlyqtardy jasaýǵa baǵyttaidy.Qazaq tilin latyn álipbiine kóshirýde Abai atyndaǵy QazUPÝ pedagogikalyq bilim berýdiń aldyńǵy qatarly ortalyǵy retinde ǵylymi-teoriialyq jáne ǵylymi-ádistemelik qoldaýymen qamtamasyz etedi. Ýniversitet professorlary mektep jáne JOO oqýlyqtarynyń basym kópshiliginiń avtorlary bolyp tabylatynyn oiǵa alsaq, ýniversitet ǵalymdarynyń aldynda orta mektep oqýlyqtarynyń jańa qurylymy men mazmunyn anyqtaý mindeti tur. Bul máseleni sheshý úshin biz álemniń úzdik bilim berý júieleriniń (Ońtústik Koreia, Japoniia, Singapýr, Finliandiia) jáne álemdegi jetekshi baspalardyń (Pearson, Longman, Macmillan) tájiribesi men oqýlyqtaryn taldaý jasaýdy josparlap otyrmyz.
Sondai-aq, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti óz bolashaǵyn zertteý ýniversiteti retinde damytý baǵdaryn qolǵa alýda.Ýniversitette ǵylymi zertteýlerdiń basym baǵyttary anyqtalǵan: Memleket basshysynyń«Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasynda kórsetilgen «Máńgilik el» patriottyq ideiasynyń rýhani-adamgershilik qundylyqtaryn nyǵaitý, úshtildi bilim berý, qazaq tilin latyn álipbiine kóshirýge bailanysty Qazaqstan Respýblikasynyń bilim berý júiesiniń mindetteri, «Sandyq Qazaqstan» jáne aqparattyq-kompiýterlik 3D-tehnologiialar negizinde jańa bilim resýrstary jáne t.b.
2016 jyly QR BjǴM-niń irgeli zertteý taqyryptaryn grantpen qarjylandyrý boiynsha – 13 joba jasaldy.
Ýniversitettiń ǵalym-pedagogtary 2016 jyly qurastyrylǵan QR memlekettik Standartyna sai qazaq jáne orys tilderinde 190 pán boiynsha joǵary jáne joǵary oqý ornynan keiingi bilim baǵdarlamasy boiynsha 16 pedagogikalyq mamandyq boiynsha tiptik baǵdarlama jasady. Onyń ishinde156 – bakalavriat pánderi boiynsha; 32 pán magistratýra boiynsha; 2 pán Ph.D. doktorantýra boiynsha.Orta mektepke arnalǵan 229 oqýlyq pen oqý quraldary, joǵary oqý oryndaryna arnalǵan 17 oqýlyq jáne 153 oqý-ádistemelik quraldar jaryq kórdi.
Ǵylymi zertteý nátijelerin endirý qanaǵattanarlyq deńgeide júzege asýda. 2016 jyly oqý pánderine ǵylymi nemese ádistemelikterdi qoldaný týraly 148 akti jasalǵan. Oqý úderisine 33 monografiia, 71 oqý quraly, joǵary oqý ornyna arnalǵan 2 oqýlyq, orta mektepke arnalǵan 29 oqýlyq, jaryq kórdi.
Jalpy alǵanda ýniversitet oqytýshylary 2016 jyly 4199 ǵylymi jumysty jariialady, sonyń ishinde: 76 monografiia, shet eldik baspada10 monografiia shyqty; 128 ǵylymi maqala Thomson Reuters (14), Scopus (114) impakt-faktorly shet eldik jýrnaldarda basyldy.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Bes institýtsionaldyq reformany júzege asyrý jónindegi 100 naqty qadam» ult josparynda qoiylǵan mindetter negizinde ýniversitet ǵalymdary «Máńgilik El» ulttyq ideiasyn júzege asyrý tujyrymdamasyn, «Máńgilik El» oqý kýrsynyń baǵdarlamasyn qazaq jáne orys tilderinde daiyndady.
2017 jyldyń 26 qańtarynda Abai atyndaǵy QazUPÝ-da Frantsiianyń Syrtqy ister ministrligi men Frantsiia Elshiliginiń qoldaýymen uiymdastyrylǵan «Ideialar túni – bir álem» aýqymdy halyqaralyq ǵylymi-mádeni sharasy Frantsiianyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Fransisa Eten myrzanyń, Frantsiiadaǵy Qazaqstan Respýblikasynyń Bas konsýly Patrik Renardyń, Qazaqstandaǵy Frantsiia Elshiliginiń Keńesshisi Giiom Kasperskiidiń, aqyn, qoǵam qairatkeri Oljas Súleimenovtyń qatysýymen ótti.Bul is-sharaǵa 500-den astam qonaqtar qatysyp, búkil álem boiynsha bir ýaqytta onlain-transliatsiiajasaldy. Sorbonna-Qazaqstan Institýtynyń túlekteri pikirtalasqa belsendi qatysyp, qonaqtarynyń suraqtaryna jaýap berdi. 2017 jyly «Ideialar túni» taqyryby halyq ómirindegi til men mádeniettiń róli týraly oi órbitti.
Bilim alýshylardyń ǵylymi zertteý jumysykadrlardy daiarlaý sapasyn joǵarylatýdyń, sonymen qatar, bilim berýdiń ǵylymi-bilimdik paradigmasyn júzege asyrýdyń mańyzdy quraly bolyp tabylady. «Máńgilik El ulttyq ideiasy, Qazaqstan Respýblikasy joǵary bilim berýdiń júie qurastyrýshy faktory retinde: máseleleri jáne ony júzege asyrý joldary» halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia, «Qazaqstan Respýblikasy pedagogikalyq bilim berýdi júieli jańartý: problemalary, sheshý joldary» halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia, QR BǴM bastamasymen uiymdastyrylǵan «Júsip Balasaǵun: adamgershilik pedagogikasynyń qainar kózi jáne zamanaýilyq, kórnekti túrki oishyly J.Balasaǵunnnyń 1000-jyldyq qurmetine orai halyqaralyq dóńgelek ústeldiń uiymdastyrylýy osy aitqanymyzǵa dálel.2016 jyly164 bilim alýshy olimpiada jáne baiqaýlardyń jeńimpazdary boldy, onyń ishinde 10 – halyqaralyq, 154 –respýblikalyq dárejedegi baiqaýlardyń jeńimpazy atandy.
Jańa bilim berýdiń ǵylymi jáne ǵylymi-pedagogikalyq kadrlaryntiimdi daiyndaý úshin ýniversitet bilim men ǵylymdy biriktirýdiń innovatsiialyq sheteldik tájiribeni keńinen qoldanatynyn atap ótý kerek.
– Osy rette 2016 jyly 595 magistrant jáne 23 doktorant Eýropa, Amerika, Aziianyń Ońtústik-Shyǵysynyń ǵylymi ortalyqtary men ýniversitetterinde ǵylymi taǵylymdamadan ótti.Doktoranttardyń337, magistranttardyń622maqalasy shet eldik jáne otandyq jýrnaldarda, halyqaralyq jáne respýblikalyq konferentsiialarda jariialandy, sonyń ishinde 56 maqala – Thomson Reuters, Scopus, RINTs aqparattyq bazasyna enetin ǵylymi jýrnaldarynda jaryq kórdi.
Ýniversitete Ph.D. filosofiia doktory dissertatsiiasyn qorǵaý jónindegi «Bilim» (Gýmanitarlyq ǵylymdar), (Jaratylystaný ǵylymdary) jáne (Pedagogikalyq ǵylymdar) baǵyttary boiynsha úsh keńes jumys isteidi. Ýniversitettegi ǵylymi – zertteý jumystaryn jandandyrý maqsatynda oqý orny kelesi jumystardy qolǵa alýdy josparlap otyr:ǵalymdardyń ǵylymi-zertteý jumystarymen ainalysýyna múmkindik jasaý. Ol úshin ǵalymdardyń Ministrlik jáne basqa jaqtardan ǵylymi zertteý granttaryn nemese basqa jobalardy jeńýine qoldaý kórsetý. Ǵylymi zertteýdi jobalyq qarjylaý printsipine kóshirý; Ýniversitet biýdjetindegi ǵylymi-zertteýge arnalǵan qarjy kólemin arttyryp, aldaǵy 3 jylda keminde eki-úsh ese kóterý; ǵalymdardyń jetekshi jýrnaldarda maqala jariialanýyna yntalandyrý júiesin engizý;ǵylym men innovatsiialyq parktiń qyzmetin qaita uiymdastyrý; álemniń jetekshi ǵalymdary men ortalyqtarymen birlesken zertteýlerdi yntalandyrý; pedagogikalyq tehnologiialar ortalyǵyn, mamandandyrylǵan pedagogikalyq zerthanalardy qurý.
Oqý orny qyzmetinde halyqaralyq yntymaqtastyq mańyzdy oryn alady.Búgingi tańda Abai atyndaǵy ýniversitet 11 halyqaralyq uiymdarǵa,assotsiatsiialarǵa múshe. Álemniń 36 memleketindegi sheteldik ýniversitettermen birlesken jumystar boiynsha 180 kelisimshart, memorandým, kelisim jasalǵan, onyń ishinde 20 kelisimshart TOP-500 álemdik ýniversitetterdiń kelisimindegi Akademiialyq reitingtegi ýniversitettermen jasalǵan. (The Academic Ranking of World Universities, ARWU).Batys jáne Shyǵys Eýropanyń 16 memleketimen kelisim-shart negizinde jumys jasaýda eken.
2016 jyldyń maýsymynda Kembridj jáne Sasseks Ulybritaniia ýniversitetterimen eki kelisimshartqa qol qoiyldy. Bul álem ýniversitetteriniń ǵylym jáne bilim berý salasynda Abai atyndaǵy KazUPÝ-men yntymaqtastyq ornatýǵa múddeli ekendigin bildiredi.QazUPÝ Franko fondy ýniversitetter Assotsiatsiiasyna endi (AUF). Bul múshelik álemdegi frankofoniiany taratý jáne jarnamalaýǵa yqpal etetin ǵylymi jobalardy qarjylandyrý baiqaýlaryna qatysýǵa múmkindik beredi.Bolon protsesi parametrleri aiasynda Akademiialyq utqyrlyq úrdisin damytýǵa ýniversitet erekshe mán beretinin aityp ótsek artyq emes. Stýdentterdiń syrtqy akademiialyq utqyrlyq baǵdarlamasy boiynsha bilim alýyna, ýniversitet magistranttardyń shet elde oqýyn jáne ǵylymi-zertteý praktikasyn uiymdastyrý jumystaryn qolǵa alǵan.Ýniversitet halyqaralyq kelisimder aiasynda balamaly ózara almasý arqyly oqytýshylar men stýdentterdiń akademiialyq utqyrlyǵyna seriktes-joǵary oqý oryndarymen jáne QR BǴM Bolon úderisi ortalyǵynyń usynǵan múmkindikterdi paidalaný arqyly, sondai-aq, Erasmus + jobasy, shet memleketter úkimetteri usynǵan basqa da jobalar arqyly yqpal etedi.
– Halyqaralyq reitingterde negizgi komponentterdiń biri – internatsionaldandyrý. Sol sebepti biz sheteldik stýdentter men ustazdardy oqý jáne jumysqa qamtýdy kóbeitýimiz qajet.2016/2017 oqý jylynda ýniversitette 230 sheteldik stýdent (3,5%) oqydy. Olar Qytai, Koreia, Aýǵanstan, Túrkiia, Resei, Mońǵoliia, Ózbekstan jáne t.b. elderden keldi. Alda olardyń úlesin 5-7 paiyzǵa deiin arttyrýdy josparlap otyrmyz.Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrliginiń «Ortalyq Aziiadaǵy bilim berý ortalyǵyn damytý jáne ǵylymdy jańǵyrtý» bastamasy aiasynda ýniversitette marketingtik naýqandar negizinde Ortalyq Aziia, Mońǵoliia, Qytai jáne basqa elderdiń sheteldik stýdentterin tartý josparlanýda.
Bizdiń ýniversitetimizde bilim berýdiń bedeli jáne tartymdylyǵy, onyń ishinde bilim berý baǵdarlamalarynyń ózektiligi, bilim berý qyzmetteriniń sapasyn qamtamasyz etý baǵdarynda bilim berý qyzmetteriniń sapasy, qolaily áleýmettik-mádeni jáne turmystyq jaǵdailary qarastyrylyp, bul baǵytta aǵylshyn tilinde qosarlanǵan bilim berý men bilim berý baǵdarlamalaryn jasaimyz.
Bizdiń stýdentter jańa dostar tabýǵa, sheteldik joǵary oqý oryndarynda bilim berý júiesimen tanysýǵa úlken yntaly ekendikterin kórsetti.Akademiialyq utqyrlyq baǵdarlamasy aiasynda 51 bilim alýshy onyń ishinde, 28 stýdentimiz, 23 magistrantymyz semestirlik oqý kýrsynan ótti.
Biz Litvanyń joǵary oqý oryndarymen tyǵyz yntymaqtastyq úshin erekshe alǵysymyzdybildiremiz.Birneshe jyl boiy biz Litva Edýard ýniversitetine, Vilniýs ýniversitetine, Kaýnas tehnikalyq ýniversitetine, Mikolas Romerias ýniversitetine oqýǵa jiberdik. Bizdiń stýdentterimiz Pomeran akademiiasynda (Polsha), Parijdegi Cite jáne Perpignan Via Domitia (Frantsiia), Tsýkýba ýniversiteti (Japoniia), Gazi ýniversiteti jáne Erzindjan ýniversiteti (Túrkiia), Lanjoý ýniversiteti, ILE pedagogikalyq ýniversitetinderinen(KNR) bilim aldy.
Qazaqtyń uly oishyly danyshpan Abaidyń muralaryn nasihattaý, ony ulyqtaý Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń abyroily boryshy ekenin jaqsy bilesizder.
Osy maqsatpen biz, iaǵni Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń basshylyǵy, óz ynta-yqylasymyzben ózimiz áriptestik ornatyp otyrǵan sheteldik ýniversitetterde Abai ortalyqtaryn ashýdy jón sanap, búginge deiin biýdjetten tys qarjy esebinen Qytai, Vetnam, Túrkiia ýniversitetterinde Abai atyndaǵy 4 halyqaralyq bilim berý ortalyqtaryn ashtyq.
Hanoi pedagogikalyq ýniversitetimen birge 2018 jyly Abai atyndaǵy QazUPÝ-dyń 90-jyldyǵyna arnalǵan «Hanoi ulttyq bilim berý ýniversitetiniń ǵylymi jýrnaly» jaryqqa shyǵady.Mádeni-bilim berý ortalyqtarynyń qyzmeti – Qazaqstan tarihy men mádenieti, eltaný tárizdi ártúrli seminarlar ótkizý arqyly Abai muralaryn tanymal etý.Abai ortalyqtary halyqaralyq bilim men ǵylym keńistigin integratsiialaýǵa, Abai atyndaǵy QazUPÝ-dyń sheteldegi saiasi imidjin kóterýge qyzmet atqarady.
Tárbie jumysynyń basymdyqtary qazaqstandyq patriotizmdi qalyptastyrý, lańkestikke jáne dini ekstremizmge qarsy ideologiialyq jumystar, qylmystyń aldyn-alý jáne jemqorlyqqa nóldik tózimdilikti qalyptastyrý, salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý maqsattaryn iske asyrýǵa yqpal etedi.
Tárbielik jumys Qazaqstan Respýblikasy Tuńǵysh Prezidentiniń Qory, «Jas Otan» jastar qanaty, Ýniversiada-2017 basqarmasy, G38 jastar uiymy, «Eki qanat» Ǵylymi Ónidiristik birlestigi, «Janashyr» ortalyǵy, «Jiger» qaiyrymdylyq qory, «Volonterlar ligasy», Almaty qalasyndaǵy «Bolashaq» debat ortalyǵy, «Jaidarman» ligasy syndy uiymdarmen tyǵyz yntymaqtastyqta júrgiziledi.
Áleýmettik-mádeni saiasat intellektýaldy, rýhani, adamgershilik jáne fizikalyq damýǵa negizdelgen jastar bastamalaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan.Ultaralyq beibitshilik pen kelisim ahýalyn qalyptastyrý úshin ýniversitette 44 stýdenttik uiym, 13 úiirme, 2 shyǵarmashylyq birlestik, 3 jasaq jáne túrli ulttyń 37 bilim alýshylarynan quralǵan «Birlik» atty stýdenttik assambleia jumys istep keledi.
Eseptik kezeńde ýniversitetishilik 60 sporttyq is-shara uiymdastyrylǵan. Ýniversitettiń sportshylary 20 ýniversitetishilik, 5 aýdandyq, 18 qalalyq, 1 halyqaralyq ártúrli sporttyq jarystarǵa qatysyp, jaqsy nátijeler kórsetti. Mysaly,«Dene tárbiesi jáne sport» mamandyǵynyń 2 kýrs stýdenti Barah Meirambek «Stýdenttik Barysy-2016» qazaqsha kúresten respýblikalyq týrnirdiń jeńimpazy atanyp, 28-shi Búkilálemdik qysqy ýniversiada - 2017» alaý ustaýshy quqyǵyna ie bolsa, 4 kýrs stýdenti Lazzat MynjasarovaQazaqstan ulttyq hokkei komandasynyń quramynda Dúniejúzilik qysqy Ýniversiadaǵa qatysty.
Volonter retinde bizdiń 70 stýdent 28-shi Búkilálemdik qysqy Ýniversiadaǵa qatyssa, 20 stýdentimiz EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine jiberildi.
Stýdentter arasynda keńestik-úilestirý qyzmetin kórsetý úshin Psihologiialyq qyzmet kórsetý kabineti jumys isteidi, senim telefony bar.
Ýniversitettiń damýynyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri basqarý tiimdiligi men infraqurylymdy damytý bolyp tabylady. Sonymen birge bilim naryǵyndaǵy básekelestik talabyna sai keletin, bilim alýshylardy qyzyqtyratyn qosymsha qundylyqtardy qamti biletin Sandyq (Tsifrlyq) ýniversitet bolýy qajet.
– Abai atyndaǵy QazUPÝdamýdyń jańa tendentsiialarynasai barlyq qyzmetin tsifrlyq tehnologiialar negizinde júrgizip,ýniversitettiń qurylymdyq bólimsheleri arasynda biryńǵai aqparattyq keńistik qurýǵa, sandyq kitaphana jáne sandyq kampýs, qashyqtyqtan oqytýdy jáne onlain oqytý jumystaryn iske asyrýdy, sondai-aq oqytýshylarǵa ǵylymi-ádistemelik qoldaýdy júzege asyrmaqshy.Sandyq innovatsiia is-áreketteri: sandyq marketing, bilimdi jáne zertteý jobalaryn basqarý, satyp alýdy basqarý, talapkerler men stýdenttermen qarym-qatynasty iaǵni, ýniversitettiń ishki jumys túrleriniń tiimdiligin arttyrady. Alǵa qoiylǵan maqsattar men mindetterge jetý úshin menedjmenttiń stili, printsipteri men jalpy basqarý júiesin sapaly ózgertý qajet.
Strategiialyq basqarý salasynda ýniversitetti tiimdi basqarý Abai atyndaǵy QazUPÝ Strategiiasynyń orta merzimdi bolashaǵyna mindetterin, maqsatty kórsetkishterin jáne tikelei nátijeleriniń kórsetkishterinnaqtylap alýdy qajet etedi. Osyǵan orai operatsiialyq menedjment salasynda QazUPÝ júiesinde «Qyzmetti baǵalaý kriteriilerin»(QBK) ázirlep, bekitip, ÁBQ(Ákimshilik basqarý qyzmetkerleri) úshin tiimdi kelisimsharttardy júzege asyryp, qyzmetkerlerdi damytý boiynsha sharalar qabyldaý josparlanyp otyr eken. Qarjylyq menedjment salasynda ýniversitet biýdjet júiesin jetildirýge nietti eken.
Ýniversitet bilim berý qyzmetterin usyný múmkindigin qamtamasyz ete alatyn materialdyq-qarjy aktivterimen qamtamasyz etilgen. Materialdyq-tehnikalyq baza oqý úderisine qajetti kompiýterlik jáne orgtehnikalyq oqý materialdaryna qajetti infraqurylym júiesimen qamtylǵan.
Bilim berý úderisi 15 oqý korpýsynda jalpy aýmaǵy 54 myń sharshy metrdi quraityn(24 kompiýterlik synypta, 15 lingofon kabinetinde, 45 oqý jáne ǵylymi zerthanalarda, 44 sheberhanalarda, 38 interaktivti dárishanalarda jáne t.b.) ótkiziledi.Stýdentterdiń tájiribelik praktikanyń barlyq túrlerinen ótýi, sondai-aq demalysy Qapshaǵai sý qoimasyndaǵy oqý-óndiristik kesheninde uiymdastyrylady. Ýniversitettiń www.kaznpu.kz ekinshi deńgeidegi domendi ataýymen internet-keńistikke turaqty ókildigi bar. Bilim berý qyzmetiniń aqparattyq qoldaýyn jaqsartý úshin, sonyń ishinde onlain internet-konferentsiialar arqyly Abai atyndaǵy QazUPÝ jyl saiyn Internetke-qoljetimdilik arnasyn kóbeitip otyrady.
Bilim berý úderisin aqparattyq-ádistemelik qamtamasyz etý jumysyn kitaphana júzege asyrady. Ýniversitet kitaphanasynyń oqý zaldary tek oqý korpýstarynda ǵana emes, sondai-aq stýdenttik jataqhanalarda da bar.
Kitaphananyń kitap qory memlekettik, orys jáne qazaq tilderinde ýniversitet baǵytyna sáikestendirilip, bilimniń ár salalary boiynsha usnylǵan.
–Ýniversitettiń materialdyq bazasyn damytý úshin, bilim berýdiń álemdik standartyna sai keletin bilim berýdiń jaily servistik túrlerin qurý jaǵyn qolǵa alýymyz qajet.
Abai atyndaǵy QazUPÝ-da jumys ashyq, ári jaily ortany, meiirimdilik ahýalymen júrgizilýde.Qolaily jumys, oqytý, ómir súrý jáne bos ýaqytty ótkizý sharttary, psihologiialyq jáne moraldyq-moraldyq klimatty jaqsartýǵa, korporativtik mádenietti nyǵaitýǵa áser etedi.
«Bir tereze» qaǵidaty boiynsha áleýmettik jáne mádeni qyzmetterdiń sapasyn jaqsartý baǵytyndastýdenttik qyzmettiń biryńǵai ortalyǵyjumys jasaýda.
Qazirgi zamanǵy tendentsiialaryna sai jáne jańa býynnyń bilim berý júiesine túbegeili aýysýlarǵa daiyndyǵyn ýniversitette jatahqana qurylysy, 600 adamǵa arnalǵan akt zaly, oqý korpýstaryn, aýditoriialardy, ǵylymi-oqý laborotoriialaryn, áleýmettik-mádeni, sporttyq keshenderdi jetildirýsandyq kitaphana qurýdykózdep otyr.
Abai atyndaǵy QazUPÝ – Qazaq jerinde qalyptasqan tuńǵysh joǵary oqý orny. Ýniversitetimizge 2018 jyldyń 1 qyrkúieginde 90 jyl tolady.Qazaqstandaǵy joǵary bilim berý júiesiniń irgetasy bizdiń ýniversitetimizde qalanǵan. Osy jyldar ishinde ýniversitet úlken belesterdi baǵyndyrǵan oqý orny. Ýniversitet qurylǵannan kúni búginge deiin eldegi eń bedeldi jáne ataqty JOO-nyń biri. 90 jyldyq tarihynda bizdiń ýniversitet pedagog mamandardy daiyndaýda sapaǵa qyzmet etetin, álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna kirý mindetine bilim berý baǵdarynyń damý basymdyqtaryn negizge alǵan joǵarǵy oqý orny.
90 jyldyq mereitoi – XXI ǵasyrǵa sapaly bilim baǵdaryn sýsyndatyp, keler urpaqqa jetkize biletin júz myńdaǵan túlekteri, oqytýshylary jáne ýniversitet qyzmetkerleri úshin mańyzdy kún. Mereitoi ýniversitettiń ǵana emes, respýblikanyń ataýly mereke mártebesinde uiymdastyrylǵany mańyzdy – dedi rektor.
Professor Takir Balyqbaevtyń Abai atyndaǵy erekshe mártebesi bar ulttyq pedagogikalyq zertteý ýniversitetiniń barlyq is-jospary 2025 jylǵa qarai QS World University Ranking álemdik reitinginde álemniń TOP-400-450 ýniversitetteriniń qataryna kirý úshin, jumys berýshiler arasynda akademiialyq bedelin arttyrýǵa, pedagogikalyq bilim men ǵylym salasyndaǵy jetekshi pozitsiialardy nyǵaitýǵa baǵyttalǵatynyn málimdemdegen esepti baiandamasynan soń jurtshylyqtyń bul salaǵa degen qyzyǵýshylyǵy odan saiyn oianyp, tus-tustan kóptegen saýaldar qoiyldy. Pedagogikalyq salanyń naǵyz mamany atanǵan Takir Ospanuly barlyq suraqtarǵa naqty jaýap berdi. Jinalǵandar bul esepti kezdesýge kóńilderi tolyp, qanaǵattanarlyq jyly sezimmen tarady.
Bolat ShARAHYMBAI,
Abai atyndaǵy QazUPÝ-niń jetekshi mamany
