Álemniń elýden astam elinen 100-den astam delegatsiia qatysqany týraly buǵan deiin de talai ret aitylyp, talai ret jazyldy. Odan bólek, dúniejúzine belgili 188 túrli BAQ ókili kelip, búkil álemge óz tilderinde aqparat taratty. Amerikalyq The National Interest gazetine Qazaqstan Prezidentiniń «Qazaqstan: Batys pen shyǵys arasyndaǵy kópir» atty maqalasy jaryq kórdi...
Dinder sezi bolǵan soń, árine din ǵulamalary keletini anyq qoi. Máselen, 7 milliard halyqtyń senimin arqalaǵan islam, hristian, býddizm, iýdaizm, daosizm, zoroastrizm, sintoizm dininiń ókilderi bar qonaqtar arasynda.
Eń mártebeli qonaqtardyń qatarynda Rim Papasy da boldy. Vatikannyń jáne Katolik shirkeýiniń basshysy, Rim Papasy Frantsiskti Memleket basshysy áýejaidan kútip aldy. Bul onyń Qazaqstanǵa jasaǵan tuńǵysh sapary eken. Árine, bul sapardyń mán-mańyzy bólek, salmaǵy da aýyr. Óitkeni bul álemge beibitshilikti úndegen, tynyshtyqty tý etken úlken dialog alańy. Taǵy bir mártebeli qonaq – Kóne ál-Azhar islam ýniversitetiniń Bas imamy, doktor, Sheih Ahmad at-Taiep. Máskeý jáne búkil Resei patriarhy Kirill de bar mártebeli meimandar arasynda.
Sezd ótkizý kimge, ne úshin kerek? Qazaqstanǵa berer paidasy bar ma? Árine, bárimizdiń aldymyzdan shyǵatyn suraq osy. Saýaldy Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýtynyń sarapshysy, Sultanmahmut Toraiǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýniversitetiniń magistranty Dáýren Maqsatulyna da joldap kórgenbiz.
– Qazir búkil álem óte qiyn kezeńdi bastan keship otyr. Máselen, úlken derjavalar arasynda qaqtyǵys, soǵys bolýda. Goesaiasi jaǵdai turaqsyz. Al keibir memleketterde ashtyq kúshine minip tur. Adamdar isher as, kier kiimge jarymai otyr. Keibir elder tabiǵi apattardan zardap shegýde. Qazaqstanda 7-ret ótkizilip otyrǵan dinder sezi osy álemdik túitkilderdiń aldyn alý, sheshý joldaryn usynyp, ortaq dialogqa kelýdi kózdeidi. Bylaisha aitqanda, adamzatqa bitimgershilik alańyn usynyp otyr. Bul burynǵy babalardan qalǵan jol, dala dástúri, – dedi Dáýren Maqsatuly.
Spikerdiń aitýynsha, bul sezd Qazaqstanǵa kóptegen múmkindikter beredi. Eń aldymen, álem aldynda Qazaqstan beibitshilikti, tynyshtyqty súietin memleket retinde tanyldy. Ekinshiden, kúlli adamzat balasyna rýhani azyq: kisilikti saqtaýdy, adamgershiliktiń jarqyn úlgisin kórsetedi.
Dinder seziniń Qazaqstanda ótkizilýiniń ártúrli sebepteri bar. Mysaly, qazaq jeri san túrli dinniń toǵystan rýhani astanasy bolǵan meken. Bul jóninde Memleket basshysy da aitty.
– Qazaqstan aýmaǵy barlyq álemdik dinniń kieli oryndary kórinis tapqan karta ispetti. Musylmandar Arystanbabtyń, Qoja Ahmet Iasaýidiń kesenelerine, Beket atanyń jerasty meshitine jáne basqa da qasietti jerlerge baryp, ziiarat etedi. Tarazda VIII ǵasyrda nestorianshyl hristian shirkeýiniń irgetasyna salynǵan eń kóne meshit bar, – dep Sezde sóilegen sózinde Prezident tarihtan da syr shertti.
Bul jolǵy Sezdiń mártebeli qonaqtarynyń biri Rim Papasy ekenin sóz basynda aitqanbyz. Vatikannyń jáne Katolik shirkeýiniń basshysy áńgimeni Abaidan bastady. Árine, qazaq úshin Abaidan uly, Abaidan ǵulama eshkim joq. Onyń dini tereń filosofiiasyna boilaý ǵylymi izdenisti qajet etetin dúnie ekeni daýsyz.
– Qazaq jeriniń eń ataqty aqyny, áigili kompozitory Abai álemge dindarlyqqa toly týyndylardy qaldyrdy. Biz bul týyndylardan shabyt alamyz. Abai bizge «Ómirdiń sulýlyǵy nede?» degen saýaldy da qaldyrdy. Onyń jaýabyn máńgi izdeýge bolady. Biz rýhaniiatty nasihattaýymyz kerek. Abai jazǵandai, jan men aiqyn oidy saqtaý kerek, – dedi Rim papasy óz sózinde.
Sezge kelgen qonaqtardyń bári Qazaqstanda ótip jatqan dinder seziniń adamzat balasyna berer paidasynyń mol ekenin ártúrli mysaldarmen jetkizdi. Báriniń sóziniń toqailasqan tusy: adam ómirge iship-jeý úshin ǵana kelmeidi, rýhani kemeldenbei ómirdiń máni bolmaidy degenge saiady. Al rýhani kemeldený degenimiz – adam janynyń bai bolýy, adamzat balasy bir-birisine kisilikpen qaraýy, adamgershilikpen qarym-qatynas jasaýy, beibit, tynysh ómir súrýi ekenin Sezdge kelgen qonaqtar óz uǵymdarymen jetkizdi.
