Túrli himiialyq kompenetterden daiyndalatyn innovatsiialyq ónimdi shyǵarý úshin ǵalym 10 jylyn sarp etkenin alǵa tartty.
– Dúniejúzinde qalyptasqan qaǵida boiynsha kez kelgen qurylys nysanyn salǵanda onyń órtke qarsy qaýipsizdigine basa mán beriledi. Qurylys materialdarynyń 20 paiyzǵa jýǵy órt qaýipsizdigine jumsalatynyn bireý bilse, bireý bilmeýi múmkin. Osydan-aq, qazirgi tańda qaýipsizdik máselesiniń qanshalyqty mańyzdy orynǵa shyǵyp otyrǵanyn baiqaimyz. Óz basym órtke qarsy H-FLAME jabynyn ázirleý úshin 10 jylǵa taiaý ýaqytymdy sarp ettim. Bizdiń jabyndy kórgen adam alǵashqyda boiaýmen shatastyrady. Iá, ony qurylysqa boiaý siiaqty qoldanylady. Degenmen ony órtke qarsy jabyn dep ataǵan jón. Ol aǵash pen temirge boiaý siiaqty jaǵylǵanmen, órt oryn alǵan jaǵdaida himiialyq reaktsiiaǵa túsip, qalyńdyǵy 1-1,5 millimetr kólemindegi jabyn kóbiktenip, óziniń bastapqy qalyńdyǵynan 50-100 esege deiin isinip shyǵady. Osylaisha H-FLAME qurylys nysanynyń qańqalaryn janyp ketpeýden saqtaidy. Qurylystyń syryn jetik bilemeitin jandar «temir otqa janýshy ma edi» dep jii aitady. Iá, temir otqa janbaidy. Biraq qandaida bir iri nysanda órt oryn alsa ol biraz ýaqyttan soń, temperatýra 500 gradýsqa deiin kóterilip, tutas ǵimartty ustap turǵan temir baǵanalar joǵary temperatýra kezinde óziniń beriktik qasietin joǵaltyp, qulap túsedi. Osylaisha temir baǵandar maiysyp, kóz aldyńyzda ǵimarat opyrylyp qulap túsýi múmkin. Eger temir baǵanalarǵa H-FLAME jabynmen qaptalsa, mundai qulaýdyń aldyn alýǵa bolady, – dep Vladimir Leondvich bizge órtke qarsy jabynnyń syryn qysqasha baiandap berdi.
[caption id="attachment_21447" align="alignleft" width="379"]
Maitalman ǵalym órtke qarsy jabynnyń qupiia-syryn barynsha túsindirý úshin kompiýterin qosyp, júrgizgen is-tájiribelerin de kórsetti. Ol aǵashtan jasalǵan eki ittiń uiasynyń birin H-FLAME órtke qarsy jabynymen qaptap, ekinshisin qaptamai órtegende 10-15 minýttyń ishinde qaptalmaǵan uiashyq órtenip, zamatta kúlge ainaldy. Al órtke qarsy jabyn qoldanylǵan uiashyq isinip, múlde janbai qoidy. Budan keiin Vladimir Leondvich janbaǵan uiashyqtyń syrtyndaǵy kóbikti qyryp tastaǵanda aǵash órtenbek túgili, kúiik te shalmaǵanyn kórip, qairan qaldyq. Óz kezeginde bilikti ǵalym ǵimarttyń janatyn jáne janbaityn konstrýktsiialaryna H-FLAME órtke qarsy jabyndy qoldansa 5 jylǵa deiin tilsiz jaýdan qoryqpaýǵa bolatynyn aitty. Qazirgi tańda Janý máseleleri institýty osy bir kompozittik qurylys materialyn jyl saiyn 60 tonnaǵa deiin shyǵaryp, elimiz ben syrt elderge saýdalap otyr.
Almatydaǵy Rozbakiev kóshesiniń boiyndaǵy «Mega1» saýda keshinin, Abai men Rozbakiev kóshesiniń qiylysyndaǵy Sport keshenin, «Ritts Plaz» meiramhanasyn jáne «Abdi» saýda keshenin salǵanda qurylysshylar otandyq ónimdi paidalanypty. Budan basqa elimizdegi JES-ter de 20 tonnadai H-FLAME órtke qarsy jabynyn satyp alǵanyn bildik. Sonymen qatar otandyq ónim sheteldiń dál osyndai jabyndarymen salystyrǵanda baǵa jáne tiimdilik jaǵynan óziniń básekelestigin kórsetipti. Áńgime arasynda búginde Janý máseleleri institýty shyǵaryp otyrǵa órtke qarsy jabyn ózge elderdiń ónimderimen básekelesip, Qazaqstandaǵy naryqtyń 30 paiyzyn qamtyp otyrǵanyn bildik. Osy rette otandyq ónim Resei, Qytai, Ulbritaniiada shyǵatyn órtke qarsy jabyndardan kem túspegenin aita ketýimiz kerek.
Nurlan JUMAHANOV, «UǴTAO» AQ Qoǵammen bailanys bólimi.
