Freedom Inside '26

Qara jamylyp - qaryzǵa batpaiyq

Qara jamylyp - qaryzǵa batpaiyq
Búginde toi-tomalaq pen qatar topyraqty ólimde de ysyrapshyldyq beleń alyp barady. Dúnieden ótken adamdy jóneltýdiń ózi de áli kúnge kóp jerde báz baiaǵysha, asta-tók ysyrapshyldyqpen, jalǵan namysqa basqan dańǵoilyqpen atqarylyp júrgenin kórip, estip júrmiz.

Keide jaqynyn aqtyq saparǵa shyǵarý úshin, nesie rásimdep, qaryz alyp jatatyn jaǵdailarda joq emes.Osy rette qazaq "Ólim bardyń malyn shashady, joqtyń artyn ashady" dep tegin aitpasa kerekti.

Osy rette Abai oblysynyń ortalyǵy Semei shaharynda ziialy qaýym, aqsaqaldar, imam, din qyzmetkerleriniń qatysýymen musylmansha jerleý, jáne as berý mádenietin qalyptastyrý jaiynda keńeitilgen otyrys ótti.

Atalǵan jiynda sóz alǵan QMDB qarasty Abai oblysynń bas imamy Asqar Muqanov Qazaq halqy ǵasyrlar boiy kúndelikti ómir tirshiliginde, sonyń ishinde adamnyń dúniege kelýi men qaitys bolýyna qatysty rýhani-dini rásimderdi oryndaýda musylmanǵa tán mádenietti ustanyp kele jatqanyn aita kele, sońǵy ýaqytta dini rásimderdiń shariat normasyna sai kelmei, ózgeristerge ushyrai bastaǵanyn tilge tiek etti.

"Qabir basyna qulpytas retinde orasan úlken eskertkishter men záýlim qorshaýlar ornatý, as berýdegi ysyrapshyldyq qoǵamnyń ártúrli ókilderiniń, onyń ishinde aqsaqaldar men din mamandary tarapynan jii-jii synǵa ushyraýda.



Qala berdi Qazaqstan musylmandary dini basqarmasyna shaǵym túsýde. Halyqqa úndeý joldap, atalmysh rásimderdiń shariǵatqa sai oryndalýyn jetkizip, zirat turǵyzý men ziiarat jasaýdyń, kesene salýdyń jalpyǵa ortaq, birińǵai mádenietin qalyptastyrý úshin ári oblysymyzdyń barlyq óńirlerinde sol talap boiynsha oryndalsa deimiz" dedi bas imam.

2020 jyly QMDB-nyń «As berý mádenieti» men «Zirat jáne ziiarat» qujaty negizinde zirat kóterý jaily shariattyń úkimin keltiredi.


Máselen birinshiden qabirdiń tereńdigi- 1m. 80 sm. Eni-1m. Uzyndyǵy- 2m. 20sm.

2. Qabirge jerlengen kisiniń kim ekendigin aiqyndaý maqsatynda jáne júrginshiler tarapynan taptalyp, aiaq asty bolmaýy úshin oǵan shaǵyn belgi (qulpytas) qoiýǵa ruqsat. Qabirge biiktigi 1 metr, al eni 50 santimetrden aspaityn qulpytas qoiý, qulpytasqa marqumnyń tolyq aty-jónin, týǵan jáne qaitys bolǵan kúnderin jazý.

3. Jerleý oryndarynda záýlim eskertkish nemese biik kúmbez ornatýǵa, meshit, medrese, qulshylyq etý oryndaryn turǵyzýǵa bolmaidy.Zirat qorshalǵan jaǵdaida árbir qabirge jeke-jeke qorshaý jasaýdyń qajeti joq.

6. Qulpytasqa marqumnyń sýretin qoiýǵa ruqsat etilmeidi.

7. Qabir basyndaǵy buryn jasalyp qoiǵan qurylystardy buzýdyń qajeti joq.

8. Qabir kóterýge ketetin shyǵyndy tirilerge jumsaý – áldeqaida saýapty.

9. Tazalyqty saqtaý, zirat mańyn lastamaý, qoqys tastamaý, temeki shegý, nasybai atý syndy kereǵar áreketterge tiym salynǵan.

Sondai-aq jiynda ziialy qaýym ókilderi búgingi tańda as berý mádenietinde oryn alyp jatqan kereǵar áreketterge toqtalyp, marqum bolǵan otbasynyń dúnieden ótken jaqynyn emes, kelgen adamǵa qalai dastarhan jaiyp, asqa erekshe kóńil bólinip kele jatqany, jaǵdaiy tómen otbasylar tipti qaryz nemese bankten nisie alatyn jaǵdailarda kezdesip jatqanyn aityp ótti.

Shariat úkimi boiynsha ysyrapshyldyqqa jol berilmeýi kerek deidi Asqar Muqanov.

"Marqumnyń atynan as berilgende, negizgi niet – bir Allanyń razylyǵyn ǵana tabý bolýy tiis. Odan ózge niet – astyń saýabyn kemitedi. Osy oraida halyqtyń jaǵdaiy men qoǵamdyq pikirdi eskere otyryp, as mázirin usynyp otyrmyz.

Onda et, kúrish, shelpek, baýyrsaq, qurt, irimshik, qospa, talqan, mai, qatyq, qant, naýat, qurma, órik, meiiz shái.


Atalǵan as mázirin marqumdy eske alý barlyq hatymdarynda qoldanýǵa, osy sharalardyń oryndalýyna at salysýǵa shaqyramyz" dedi Abai oblysynyń bas imamy.

Demek dúnieden ótken adamǵa záýlim zirat turǵyzyp pen asta tók dastarhan jaiyp as berý shariatqa qaishy amal bolyp tabylmaq. Saiyp kelgende ólim bizdi ysyrapshyldyqqa tárbielemeýi kerek.

Qýanysh Rahmetollauly