[caption id="attachment_13156" align="alignright" width="304"]
Siriiadaǵy daǵdarysqa qatysty syrǵytpa aqparattarǵa qaraǵanda, ulynan aiyrylǵan ananyń janaiqaiyn jazǵan áldeqaida shynaiy kórindi bizge.
Hosiiat Sabýrova: – El úshin men –terroristiń sheshesimin. Ulym Siriiaǵa ketip, sol jaqta óledi dep ómiri oilaǵan joqpyn. Ol jaqtaǵy jaǵdaidan habardarmyn. «Islam memleketiniń» quramyna ótken jastarǵa qarap janym ashityn. Biraq, kúnderdiń kúni ózim de kóz jasymdy kól qylyp otyrarymdy qaidan bileiin...
Sóge kórmeńizder, synaý árdaiym ońai. Dál qazir «Siriiaǵa attanatyn jastardyń sany nege artyp barady?» degen saýalǵa jaýap izdeý kerekpiz. Meniń qaiǵym men tragediiamdy túsiný úshin adam óziniń dini, etnikalyq nemese ulttyq printsipterin bir ýaqqa shetke ysyra turý qajet.
Bahtier bar bolǵany 27 jasta edi. Kóp kútken balamyz bolatyn. Meniń jan degendegi jalǵyz ulym.
Sabaǵyn jaqsy oqydy. Keiin áskeri litseige tústi. Ulymnyń quqyq salasynda qyzmet etkenin qaladym. Alaida oqýdy jalǵastyratyn aqshamyz bolmaǵandyqtan ulym úige oralyp, islamdy tanýǵa kiristi. Arab tilin meńgerip, Islam qaǵidalaryn oqydy.
Siriiadaǵy 700 tájik azamaty soǵysyp júr. Olardyń 150-i oqqa ushqan. Siriiaǵa attanatyndardyń jas aralyǵy –19 pen 45. Keibireýleri tipti bala-shaǵasyn alyp ketetinge uqsaidy.
«Qala men Dala»: – Ol nemen ainalysatyn?
Hosiiat Sabýrova: – Jumys tappaǵasyn, Reseige ketti. Alǵashqy jyly ulyma baryp turdym. Máskeýden jumys tapty. Islam zańdylyqtary boiynsha ómir súretin. Tártipti, tárbieli edi.
«Qala men Dala»: – Ol Siriiaǵa qalai tap boldy?
Hosiiat Sabýrova: – Bir joly elge erte oraldym. Ulym Reseide qalyp qoidy. Keiin úilendirdim. Biraq, tirshilik etý kerek, taǵy da Máskeýge barýǵa
jolǵa aqsha tappai qinaldyq. 400 dollar qaryz surap alyp berdim. Ulym: «qaryzdy ózim qaitaramyn, qam jeme», – degen. Reseige barǵasyn birneshe ai jumys tappai júrdi.
Qaryzdy qaitarý úshin kózine ilikken kez kelgen qara jumysty atqaryp júrgenin bildim.
Bir kúni habarlasty. «Germaniiaǵa baramyn», – dedi. «Barma!» – dep buiyrdym. Tyńdaǵan joq. «Az ýaqyttan keiin oralamyn», – dedi ulym.
Sodan 5 ai habarlasqan joq. Qaida ketkeni belgisiz. Ol Siriiaǵa ketti dep múlde oilaǵan joqpyn.
«Qala men Dala»: – Tek bes aidan keiin habarlasty ma?
Hosiiat Sabýrova: – Iá, telefon ómiri shyqqan joq. Jylap jiberdim. «Qaida júrsiń? Ne istep júrsiń?» – degen suraǵyma jaýap bermedi. Únsiz qaldy. Keiin taǵy birneshe ret habarlasty. Ózi uzaq sóilespeitin.
Sońǵy ret habarlasqan kezinde daýsy sharshańqy boldy. Aýyryp turǵandai kórindi. «Ne boldy?» – degen suraǵyma jaýap bergen joq. «Úige qait!» – dedim de jylap jiberdim.
Tájikter Siriiaǵa Pákistan, Túrkiia jáne Aýǵanstannyń aýmaǵy arqyly ótedi de, ol jaqtaǵy – «Islam memleketiniń» qataryna qosylady.
[caption id="attachment_13157" align="alignleft" width="418"]
Sońǵy ret habarlasqanda telefon nómiri kórinip turdy. Biraz ýaqyttan keiin men álgi nómirdi terip, zvondai bastadym. Biraq, ar jaǵynan arab tilinde: «Telefon sóndirýli, habarlama qaldyrsańyz bolady» degen jaýap aldym. Tańǵaldym. Germaniiada qaidaǵy arab tili. Bálkim, arab tilinde sóileitinderge arnalǵan «sim karta» shyǵar degen de oi keldi.
«Qala men Dala»: – Onyń ólgenin qaidan estidińiz?
Hosiiat Sabýrova: – Jamanat habardy estimei turyp birneshe kún ózimdi nashar sezinip júrdim. Basym aýyryp, túnimen kóz ilmei shyǵatynmyn. Bireý meni alqymymnan alyp, qylqyndyryp jatqandai áserde boldym.
Balasyn joǵaltqan analar ǵana túsinedi meni... Anasy balasynyń ólgenin sezedi. Keiin bildim, ózimdi óte nashar sezingen kúnder balamnyń qazasymen tuspa-tus kelipti. Ony qaýipten qutqara almadym. Qulynym sol...
Bir kúni tún ishinde álgi arabsha sóilegen telefonnan bireý habarlasty. Beitanys daýys. Tanyǵam joq. Tájik tilinde sóiledi:
– Siz Ábý Ahmadtyń anasysyz ba?
– Joq.
...
– Eshqandai Ábý Ahmadty tanymaimyn. Men Bahtierdiń sheshesimin.
– Berik bolyńyz. Ulyńyz qaitys boldy. Ol – óldi. Búgin jerledik. Sabyr bersin sizge...
Esimnen tanyp qala jazdadym. Qansha ýaqyt jylaǵanym esimde joq, telefonǵa qarasam áli óshpepti. Ar jaǵyndaǵy adam meniń qalai jylaǵanymdy, qalai daýys kótergenimdi tyńdap turypty. Telefondy qaita aldym: «Ulymnyń ólgenin qalai dáleldeisizder? Qoldaryńda qandai dálel bar?» – dep aiǵai saldym. Álgi adam maǵan ulymnyń sýretin jáne oǵan qatysty aqparatty kórýge bolatyn saitty aityp berdi.
«Tym bolmasa onyń denesin jiberińder», – dedim men. «Joq. Bul múmkin emes. Biz ony jerlep tastadyq», – dedi álgi adam. Tańǵaldym. Germaniiadan jibere almaityndai ne kórindi?
Ózgesi esimde joq. Týysqandarym ulymnyń áskeri kiimdegi sýreti men ólip jatqany túsirilgen videony alyp kelipti. Kóp ýaqyt sengem joq. El meni aldap júrgendei kórindi.
«Qala men Dala»: – Sonda onyń osy ýaqytqa deiin Siriiada júrgenin bilmedińiz be?
Hosiiat Sabýrova: – Joq. Árine, Siriiadaǵy jaǵdaidan habardar edim. Biraq, dál meniń ulym Siriiada júr dep esh oilaǵam joq. Bul bizge qatysy joq alys dúniedei kórinetin.
Qazir men týǵan-týystarymmen sóilespeimin. Meni qoldaýdyń ornyna syrt ainaldy. Qiyn shaqta jalǵyz qaldyryp ketti. Olar úshin men – ólgenmin. Keide ózim de solai oilaimyn. Men ómirdiń mánin joǵaltym aldym...
[caption id="attachment_13158" align="alignright" width="481"]
Budan keiin men arnaiy organdar tergeýge aldy. Iá, túsinem. Biraq, bul jan tózgisiz dúnie eken. Bári de bir saýaldy qoiady. «Siz ulyńyzdyń Siriiada júrgenin bildińiz ǵoi? Ol sizge qansha aqsha jiberdi?» – deidi.
Bul aqparat búkil qalaǵa taralyp ketti. Jeke basynyń qamyn oilaǵan týysqandarym maǵan kelýdi, kóńilimdi suraýdy qoidy. Qoryqty. Telefondaryn óshirip tastaityn. Kóshede kórip qalsa, tanymaityn adam siiaqty óte shyǵatyn boldy.
Meni jumystan shyǵara jazdady. «Aryz jaz», – dedi. Bas tarttym. Shynymen de meniń kinám nede?
Áńgimelesken Anora SARKOROVA,
Arnaiy «Qala men Dala» gazeti úshin
