Bul neni bildiredi? Bul belarýstardyń 90 jyldarǵa qaityp oralǵanynyń belgisi, basqa eshteńe emes. Aleksandr Lýkashenko bilik qurǵaly dollardyń «mysyn» basqysy kelip júr, biraq bul joly ol anyq utylǵanyn moiyndaýy kerek.
Halyqqa kúnkóris qajet. Kúnkórý úshin tabys kerek. Lýkashenko muny bilmeidi emes, biledi. Biraq, halyqtyń as-aýqat ishetini Prezidenttiń esine tek sailaý kezinde túsedi. Onyń ideologiiasy osyndai.
2001 jylǵy sailaýda Lýkashenko halyqtyń jalaqasyna 100 dollar qosty. 2006 jyly – 250, al 2010 jyly baqandai 500 dollar qosqan. Negizi jaman emes. Biraq, bul baqai esep bolatyn. Onyń halyqtyń jalaqysyna qosqan ústemesi túkke turmaidy negizi. Onyń atyn, taǵyn, biligin madaqtaityn memlekettik aqparat quraldaryna bóldiretin qarjynyń mólsherin bilseńiz, shalqańyzdan túser edińiz.
Mysalǵa, qazir daǵdarys. Soǵan qaramai memlekettiń sózin sóileitin aqparat quraldaryna bólinetin aqsha azaiǵan joq.
Búgingi jaǵdaiǵa belarýster de kóndigip alǵan. Kónýge májbúr bolǵan...Nege? Qalai deisiz be?
Bilikke kelgennen keiin Lýkashenko halyqtyń aýzyn ashtyrmai tastady. Alańǵa shyqqysy keletinderdiń qolyna kisen saldy. Búkil kásipodaqtardy qolyna qaratty. Oppozitsiiany bir buryshqa turǵyzyp qoidy, bala siiaqty...
Ózińniń saiasi nemese ekonomikalyq quqyńdy qorǵaý – bul elde óte qaýipti. Ómirińmen qosh aitysýyń múmkin. Sodan shyǵar, belarýsterdiń kóndikkeni. Amalsyzdyqtan.
Reseige sanktsiia salynyp, óziniń eń negizgi odaqtasy ekonomikalyq qýatynan aiyrylǵaly beri Belarýssiiadan da kúi ketti. Shyndyǵynda, eldegi shaǵyn kásipkerler áreń otyr. Olar bir kezdegi siiaqty alańǵa shyǵyp, osy ýaqytqa deiin oiynda búkkendi biliktiń betine «bylsh» etkizip aitqysy keledi. Biraq, qorqady. Aittyq qoi, bulai jasaǵan adam basyn báigege tigedi. Ol búgin bar, erteń joq...
Lýkashenko halyqty temirdei tártippen ustasa, nátije shyǵaryna senimdi. Biraq, ol eldi qazirgi daǵdarystan qalai alyp shyǵý kerektigin bilmeidi. Sebebi, ol ómir boiy Reseiden alǵan sýbsidiiamen kún kórip keldi. «Belarýstiń damý joly» degen áńgime shylǵai ótirik, kóz aldaý bolatyn.
Lýkashenko Batystyń qundylyqtaryn túsinbeidi. Anyǵy, túsingisi kelmeidi. Nege? Eldiń saiasaty men ekonomikasyn Batys nemese AQSh-tyń úlgisinde qursa, bul onyń ózi qurǵan júieni «jerlegeni», bylaisha aitqanda bilikti óz qolynan bergeni bolar edi...
Bir nárseni bile júrińizder. Baqytty bolashaq bolmaidy. Áli biraz qinalamyz. Tipti, irgedegi Polshanyń deńgeiine jetý úshin biz áli biraz kedergiden ótý kerekpiz. Biliktiń ózi qurǵan kedergiden.
«Baýyrlastar integratsiiasy». Bylshyl sóz. «Reseimen renjispesek, munai men gazyna qaryq bolamyz» dep oilady Lýkashenko.
Reseidiń qoltyǵyna kirgennen ne uttyq? 1996 jyly Máskeý Belarýstyń gazǵa tólei almai qalǵan 1 mlrd dollaryn keshirdi. Jai jibere salǵan joq. Munyń ornyna Belarýs eki áskeri obektisin 25 jylǵa jalǵa berýge májbúr boldy. Kórdińiz be, qalai?!
Esimizde, sol joly Lýkashenko erekshe qýanǵan. Qaryzdy tólemei-aq, ońai qutyldyq dep oilaǵan ol.
Biraq, biraz ýaqyttan keiin el taǵy qaryzǵa kirdi. Lýkashenko ony da qaitara almaidy. Al Máskeý burynǵy ádiske salmaq.
Eldiń sózine qaraǵanda, Kreml Bobrýiskidegi áskeri bazany jalǵa almaq eken...Budan keiin Batys bizden tipti alystaidy.
Lýkashenko belarýs qubyrjelisin «Gazpromǵa» sata saldy. Esesine, gaz arzan bolady dep oilady. Qazirgi kúni gaz onsyzda arzan. Eń qyzyǵy, Máskeý «minez» tanytyp otyr. Óziniń eń jaqyn odaqtasyna «kógildir otyndy» tym qurymaǵanda 10 paiyz jeńildikpen satqysy joq.
Máskeýdiń ózi sanktsiiadan sansyrap qaldy. Bilik budan buryn: «Odaqtasymyz Belarýs AES-iniń qurylysyn qarjylandyrady» dep daýryqqan-tuǵyn. Bul jobanyń quny 10 mlrd dollar. Bilik bul aqshany nesiege alady. Syrttan. Biraq, ony qalai qaitarmaq?
Qysqasy, jaǵdai aýyrlamasa, jeńildemeidi. «Baýyrlas integratsiiadan» túk shyqqan joq. Al Lýkashenko «biz durys baǵyttamyz» deidi. Bizdiń baǵytymyz bar ma ózi?
Aleksandr Klaskovskii
