Memlekettik tildiń janashyrlarynyń Túrkistan jaiy pikiri qandai?
Túrkistanǵa taǵy da barar edim – Oksana Loskýtova
«Astana» arnasynda jańalyqtar júrgizip tanymal bolǵan diktor Oksana Loskýtova osy kúni «City Transport Systems» kompaniiasynyń baspasóz hatshysy bolyp qyzmet atqarady.
Ýaqyt – ol zymyrap ótedi. Tarih úshin adam ómiri tez ótkenshi ekeni jasyryn emes. Degenmen tarih kirpish sekildi túrli oqiǵalardan quralady. Eki jyl buryn qazaq eli úshin, jalpy Túrki álemi úshin úlken tarihi oqiǵa boldy. Eki jyl buryn Túrkistan oblysy quryldy. «Túrkistan» dep aty aityp turǵandai, túrkilerdiń jeri, otany ózine laiyqty deńgeige jete bilgeni Qazaqstan halqy úlken abyroi, maqtanysh. Óitkeni kóne tarihi mekenniń tarihy dara tulǵanyń tarihy sekildi jalǵasýy kerek. Túrkistan týraly aýyz toltyryp aitýǵa bolady. Aýmaǵy keń bolǵany sonsha, Kaspii teńizinen Qytaiǵa jetken eken nemese Túrkistandy áigili Jibek joly kesip ótken, taǵysyn taǵy osylai sheksiz jalǵastyra berýge bolady. Tarihy 9 ǵasyrdan bastaldy degen ras bolsa, bálkim odan da erte, osy aralyqta kóp oi, tolǵaý, áńgime jinaldy ǵoi, – deidi Oksana Loskýtova.
Tanymal jýrnalist osy jyly bul óńirge barǵanyn jáne jaqsy áser alyp qaitqanyn aitty.
–Biylǵy kóktemde koronavirýs indeti órshimei turyp, Túrkistan qalasyna jol tústi. Sondaǵy túigenimiz bir-aq qala túgel oblystyń, tipti eldiń ekonomikasyn kóterýge shamasy jetedi. Kóptegen qonaq-úiler salynyp, joldar jóndelip, keremet baqtary kórgende qýandym, ras. Qoja Ahmet Iasaýi kesenesin, onyń ishindegi Abylaihannyń dálizin óz kózimmen kórip, el bilegen han, bi men batyrlardyń atyn oqyǵanda erekshe tolqydym. Biz óz týǵan jerimizdi bilmeidi ekenbiz ǵoi dep. Shet elderin kórýge asyqpyz. Máselen, Úndistandaǵy Táj-Mahal. Ne deimiz, jarnama óte qatty jasalady?! Áleýmettik jeliler sol jergedi kóz jaýyn alatyn sulýlyqqa toly. Árine, keremet jer. Biraq eki jerdi salystyra kele, Túrkistanǵa taǵy da barar edim. Óitkeni, senimdimin mundai qarqynmen bizdiń Túrkistan basqa tarihi esh kem bolmaidy jerlerden. Onyń ústine jergilikti halyq eńbekqor, qaisar. Bul eshkimge de jańalyq emes. Maqtaraldaǵy sý tasqyny, Arystaǵy áskeri qoimadaǵy jarylys halyqtyń qabyrǵasyn qaiystyrǵanymen, keýdesin eshkimge bastyrmaityn halyq ony da eńserdi. Sol sebepti aldaǵy jyldary bul oblys tek kórkeie túsedi, halyq arasynda «ishki týrizm» degen uǵym qalyptasady dep kámil senemin. Solai bolǵai!, – deidi ol.
Maksim Spotkai: Túrkistannyń jańa dáýiri bastaldy
Senat apparaty basshysynyń orynbasary, prezident janyndaǵy jastar kadrlyq rezerviniń jeńimpazy Maksim Spotkai da Túrkistan jaily oiymen bólisti.
Túrkistan oblysynyń qurylýy – prgamatikalyq turǵydan qarasańyz da óte mańyzdy. Bul tek Túrkistan qalasy úshin ǵana emes, búkil Qazaqtan úshin ekonomikalyq, áleýmettik mańyzy bar sheshim. Az ýaqyttyń ishinde oblystyń damý jospary bekitildi. Kóptegen jobalar júzege asyp jatyr. Qanshama ǵimarattardyń qurylysy bastalyp ketti. Olardyń arasynda áleýmettik nysandar da bar. Árine, Túrkistan túrki áleminiń altyn besigi deimiz. Bizdiń elimizdiń qasietti mekenderiniń biri. Al qazir Túrkistannyń jańa dáýiri bastaldy. Endi aldaǵy ýaqytta ońtústik óńirdiń áleýmettik, ekonomikalyq mańyzdy ortalyǵyna ainalary sózsiz. Sol úshin naqty mysaldar da jeterlik, – deidi Maksim Spotkai.
Onyń aitýynsha, geosaiasi jáne saiasi turǵydan da Túrkistan oblysynyń qurylýy durys boldy.
– Bul sheshimdi pandemiia kezinde de durys qarastyrý kerek. Joǵary da aitqanymdai, Túrkistanda karantin kezinde de qurylys jumystary toqtaǵan joq. Onyń jemisin aldaǵy 10 jylda kóretin bolamyz. Nur Otan partiiasynda eńbek etken kezde janashyr qyz-jigittermen birge Arystaǵy jarylysqa birge bardyq. Qolymyzdan kelgenshe kómekti uiymdastyrdyq. Ózderińiz bilesizder, jarylys bolǵan kúni memleket basshymyz Qasym-Jomart Toqaev Arysqa ushyp kelip, apatty jaǵdaidy tez arada joiýdy jolǵa qoidy. Osy kúni Arystaǵy jaǵdaidyń túzelip qalǵanyn kórip, qýanyp otyramyz. Maqtaaraldaǵy sý tasqynynan zardap shekkenderge de memleket te, halyq ta kómekterin aiaǵan joq dep bilemin. Qaltaly azamattar da óz úlesterin qosyp jatty.Evakýatsiialanǵan 5 202 otbasynyń jeke shotyna 1000 dollardan tústi. Sosyn memleketimiz árbir otbasyǵa 100 myń teńgeden berildi. Qazirgi kezde 360 páterdiń qurylysy aiaqtalǵan. Salynyp jatqan úiler qazan aiynda tolyq aiaqtalady dep kútilýde. Elimiz aman bolyp jatsa, biz jeńbeitin qamal bolmaidy, – Senat apparaty basshysynyń orynbasary.
Rýhani jańǵyrý ideiasynyń shyn mazmuny da endi ashylǵan sekildi – Sherzod Pýlatov
QHA tóraǵasynyń orynbasary Sherzod Pýlatovtyń da aitary bar. Ol Túrkistan oblysynyń qurylýy – «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń jemisi dep otyr.
Elbasymyz Nursultan Ábishulynyń Túrkistandy oblys ortalyǵyna ainaldyrýy bul – tarihi sheshim jáne Qazaqstan halqy úshin óte úlken mártebeli is boldy dep oilaimyn.Ońtústik Qazaqstan oblysy halqynyń sany jaǵynan da, ekonomikalyq jaǵdaiy men halqynyń mentaliteti jaǵynan da Qazaqstannyń basqa oblystarynan erekshelenip turatyn ózgeshe tarihi aimaq ekeni bárimizge belgili. Osyndai óńirdiń ortalyǵyn Túrkistanǵa almastyrý ideiasy tekten tek týyndamasa kerek. Rýhani jańǵyrý ideiasynyń shyn mazmuny da endi ashylǵan sekildi. Oblysty ekige bóle otyryp, Shymkent qalasyna respýblikalyq mártebe berilýi, Túrkistan oblysynyń qurylýy – qurylymdyq ózgerister jasaýǵa qaýqarly memlekettiń ǵana qolynan keletin is. Bul – elimizdiń ekonomikalyq jaǵdaiynyń joǵary ekendiginiń aiqyn dáleli. Osynyń áserinen halyqtyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaiy ońalyp, jańa jumys oryndary ashylyp, halyqtyń tabysy arta túsedi. Ádette halyq iri qalalardyń mańaiyna shoǵyrlanyp, demografiialyq ahýal da jaqsara túsedi. Bul Túrkistan oblysyna sheteldegi qandastarymyz da kóptep kóship kele bastaýy múmkin dep aitýǵa bolady, – deidi Sherzod Pýltaov.
Onyń aitýynsha, endi Túrkistanǵa investitsiia aǵylady, investorlar, týrister, sheteldik kompaniialar kóptep kelip, óńir halqynyń ál-aýqaty jaqsara túsedi. Eń bastysy, halyqtyń sany ósedi. Sondyqtan Elbasy sheshiminiń saiasi, tarihi mańyzy joǵary.
Túrkistan – elimizdegi eń kóne qalalardyń biri. Biz Túrkistandy aitqan kezde, túrki álemindegi rýhani ortalyqty kózge elestetemiz.Túrkistan táýelsizdikke deiin de bizdiń rýhani astanamyz – túrki áleminiń talbesigi, tiregi bolyp keldi.Endigi jerde onyń rýhani, ekonomikalyq áleýetin odan ári damytý úshin óz aldyna oblys ortalyǵy etip qurylǵanyn óte batyl ári mańyzdy qadam dep qabyldasaq bolady. Túrkistan – túrki jurtynyń ortalyǵy. Búkil tarihi tulǵalarymyzdyń, qazaq kóshin alǵa súiregen ulylarymyzdyń súiegi sonda jatyr. Endi, mine, arnaiy Prezidentimiz «Túrkistan oblysy qurylsyn» dep jáne Ońtústik Qazaqstan emes, «Túrkistan oblysy atalsyn» dep jarlyqpen bekitilip, airyqsha mártebege ie bolyp otyr. Ondaǵy mádeni oshaqtar, aýdandyq kólemdegi kóptegen keńseler endigi jerde oblystyq deńgeige kóteriledi. Millionnan artyq turǵyny bar shyraily shahar alyp megapoliske ainalady. Kóne Túrkistan shaharynyń mańaiynda ásem meshitter men keseneler, tarihi jádigerler men murajailar – halqymyzdyń rýhani murasynyń sarqylmas qazynasy. Osynaý rýhani qazynamyzdy saqtap, urpaqqa jetkizýdi kózdeitin memlekettik deńgeidegi bul bastamany qoldaimyn.Sebebi aimaqtyń erekshelikteri men týristik áleýetin paidalana otyryp, bolashaqta túrli baǵyttaǵy týristerdi tartýdyń iri ortalyqtarynyń birine ainalatynyna senimdimin. Qazaqstandaǵy halyqaralyq deńgeidegi alǵashqy mamandandyrylǵan jańa Halyqaralyq týrizm jáne meimandostyq ýniversitetiniń ashylýy da osy ólkedegi týristik qyzmetti damytýǵa úlken septigin tigizedi degen oidamyn, – deidi QHA tóraǵasynyń orynbasary.
Qazybek Isa. Nazarbaevtyń bul ólkeniń burynǵy tarihi ataýyn qaitarýy ádil sheshim boldy
QR Prezidenti janyndaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi, «Aq jol» partiiasy tóraǵasy orynbasary, aqyn Qazybek Isa da Túrkistan jaily óz oiyn ortaǵa saldy.
–Turan tulǵa tutqan Maǵjandai uly aqyndardyń marjan jyryna arqaý bolǵan, búkil Túrki ardaq tutqan qasietti Túrkistannyń túleýi jańa kezeńge qadam basty. Osydan eki jyl buryn túbi bir túgel túrkiniń qýanyshy – Túrki áleminiń rýhani astanasy Túrkistannyń atynda jańa oblys ashylyp, Túrkistan qalasy Túrkistan oblysynyń ortalyǵy boldy! Rýhani jańǵyrýymyz – Rýhani orda Túrkistannyń jańa zamanǵa sai jarqyn kelbetin jasaýdan jarqyrai kórinýi tiis. Osydan 24 jyl buryn Túrkistanǵa kelgen Elbasy Nursultan Nazarbaev «Túrkistan bolashaqta oblys ortalyǵy bolady» dep aitqan edi. Endi mine, Elbasy el tilegin eki ese oryndap, Túrkistannyń atynda oblysty da ashyp berdi! Nursultan Nazarbaevtyń bul ólkeniń burynǵy tarihi ataýyn qaitarýy ádil sheshim boldy, – deidi Qazybek Isa.
Aqyn Túrkistan kóz aldymyzda qaita túlep jatyr dep otyr. Jańa zamanǵa sai jasaryp, jańǵyrýda. Alyp ǵimarattar salyp jatqan alapat qurylystar qarqyny kún saiyn údep, tarihi-rýhani jáne sáýlettik qundylyǵy baǵasyz kóne de, kórkem kórkine jańa zamanaýi kelbet qosylyp keledi degen pikirde.
– Ordaly oblystyń qordaly máseleleri, osyndai zor apattardan aman shyǵyp, qalpyna keltirý jumystary qarqyndy júrgenine el kýá boldy. Bul Arys pen Maqtaral aýdanyndaǵy alapat apattarda da yrysyn joǵaltpai, yntymaǵyn saqtai bilgen, birliginiń arqasynda tirligin túzei alǵan qasietti ólke Túrkistandyqtardyń rýhy zor, qairat-jigeri mol ekenin kórsetedi. Túrkistan óńiri o bastan turǵyndarynyń eńbekqorlyǵymen belgili. Sondyqtan, oblystyń áleýmettik-ekonomikasy memlekettiń qoldaýymen óse beretini anyq. Al túgel túrki halyqtarynyń rýhani ordasy sanalatyn qasietti Túrkistan ólkesinde rýhani-mádeni salalarǵa basa nazar aýdarylǵany lázim. Qundylyǵy zor kóne jádigerlerdi saqtai otyryp, jańa zamanǵa sai jańǵyra bilýi tiis. Eń aldymen Qoja Ahmet Iassaýi kesenesin kózdiń qarashyǵyndai saqtai otyryp, álemge tanytýdyń týrizmdik baǵdarlamasyn jasap, baiyta berý kerek! Qazaqtyń kieli kóne astanasynda qasietti handary men bileri, batyrlary men aqyndary jatqan ziiarat ordasynda jalpy Turandyq tulǵalardy ulyqtaý jumystary jolǵa qoiylýy tiis. Jas urpaqqa otanshyldyq tárbie beretin bundai baǵyt eń aldymen Eldigimizdiń, Erligimizdiń belgisi bolary anyq, – «Aq jol» partiiasy tóraǵasy orynbasary.
