Budan ári Memleket basshysy jaqynda ótken konstitýtsiialyq reforma barsha qazaqstandyqtardy alańdatyp otyrǵan jáne destrýktivti kúshter ózderiniń saiasi múddeleri úshin paidalanyp otyrǵan jer máselesine núkte qoiǵanyn atap ótti.
El basshysy belgilegen memlekettik basqarýdy ortalyqsyzdandyrý, ókilettikterdi Úkimetten salalyq ministrlikterge berý jáne tiisinshe olardyń áleýmettik-ekonomikalyq baǵdarlamalardy iske asyrý úshin jaýapkershiligin arttyrý, jergilikti ózin-ózi basqarý organdaryn damytý týraly máseleler asa mańyzdy bolyp tabylady, olar sol arqyly memleketke kómektese otyryp, jergilikti jerlerde kóptegen áleýmettik-ekonomikalyq problemalardy sheshýge tiis.
Joldaýda sot rólin arttyrý men ákimshilik ádilet salasynyń odan ári damýy da kórinis tapty, onda Memleket basshysy sýdialardyń táýelsizdigine jáne olardyń qabyldaǵan sheshimderi úshin jaýapkershiligin arttyrý qajettigine nazar aýdardy, bul, sózsiz, azamattardyń ádilettilikke degen senimin nyǵaitýǵa jáne qoǵamdaǵy quqyqtyq nigilizmdi jeńýge yqpal etedi. Bul rette Prezident memleket pen onyń organdarynyń sot tóreligin iske asyrýǵa qatysýyn barynsha azaitýdy talap etedi. Sarapshylar men azamattyq qoǵam ókilderin tarta otyryp, sot júiesin odan ári reformalaý qajettigi de aityldy.
Saiasi pliýralizmdi odan ári damytý qajettigine toqtalǵan Qasym-Jomart Toqaev saiasi júieniń barlyq sýbektileriniń saiasi qyzmeti tek zań sheńberinde júzege asyrylýy tiis ekenin atap ótti. Saiasi partiialar men basqa da qoǵamdyq birlestikterdiń, sondai-aq azamattardyń qyzmetiniń zańdylyǵy – memleketimizdiń turaqty damýynyń kepili bolyp tabylady.
Memleket basshysy Joldaýda azamattyq qoǵam men zań qaýymdastyǵy úshin de mańyzdy máselelerdi qozǵady. Atap aitqanda, asa aýyr qylmys jasaǵan adamdardy shartty túrde merziminen buryn bosatýǵa tyiym salý, jeke adamǵa qarsy birqatar qylmystar úshin jazany qatańdatý (mysaly, kisi óltirý, aýyr dene jaraqatyn salý jáne t.b.), Qańtar oqiǵasy kezinde mańyzy az qylmystar jasaǵan adamdarǵa raqymshylyq jasaý, QR Qylmystyq jáne qylmystyq is júrgizý kodeksterine tekserý júrgizý qajettiligi.
Strategiialyq mindetterdi iske asyrýǵa múmkindik beredi
Quqyqtanýshy ǵalym retinde maǵan Memleket basshysynyń qoldanystaǵy zańdardy únemi ózgertýge jol bermeý týraly ustanymy unaidy. Shynynda da, zańdarǵa jii ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý árqashan olardaǵy normalardy iske asyrýdyń tiimdiligine yqpal ete bermeidi. Zań erekshe tártippen qabyldanǵan, halyqtyń erki kórinetin eń joǵary zańdy kúshke ie normativtik quqyqtyq akt retinde uzaq merzimdi bolashaqqa, al ondaǵy normalar birneshe rettik, turaqty jáne uzaq merzimdi qoldanýǵa arnalǵan.
Sondai-aq, QR Prezidentiniń elimizde memlekettik institýttardy qaita júkteýdiń quramdas bóligi retinde bir mártelik prezidenttikti engizý týraly sheshimi óte mańyzdy, saiasi negizdelgen jáne zańdyq turǵydan tekserilgen bolyp tabylady. Bir kezeńdik prezidenttik baǵyt demokratiialyq jáne quqyqtyq qatynastarda damyp otyrǵan keibir elderde bar.
Qazaqstanda prezidenttiktiń bir mártelik jeti jyldyq merzimi qoǵamdy odan ári demokratiialandyrý protsesine yqpal etetin bolady, bilikti basyp alý múmkindigi úshin naqty quqyqtyq kedergi bolady.
Budan basqa, jeti jyldyq merzim (qoldanystaǵy bes jyldyq merzimmen salystyrǵanda) QR Prezidenti laýazymynda bolý ýaqytyn ulǵaityp qana qoimai, jańadan sailanǵan Memleket basshysyna tolyq kólemde, onyń ishinde belgilengen uzaq merzimdi strategiialyq mindetterdi iske asyrýǵa múmkindik beredi. Bul Ádiletti Qazaqstandy qurý jolynyń naqty jáne nyq qadamy bolmaq.
E. DÚISENOV, zań ǵylymynyń doktory, professor
