Almaty men Taldyqorǵannan barǵan respýblikalyq BAQ tilshileri men oblystyq aqparat quraldarynyń jýrnalisterine arnap aldymen aýdan ákimi Marat Saǵymbekov óz keńsesinde shaǵyn esep berý jiynyn ótkizdi. Ary qarai tilshiler aýdanda atqarylǵan, atqarýylýǵa tiisti memlekettik nysandardy aralady…
Panfilov aýdany 1928 jyly qurylǵan, 50 myń gektar jeri bar, basym bóligi sýarmaly egistik alqap, halqy eginshilikpen, mal sharýashylyqpen, saýdamen ainalysady, temirjolda eńbek etedi.
Panfilov Jetisý óńirindegi júgerimen aty belgili aýdan ekenin esterińizge salaiyq. Byltyr júgeriniń kelisi 126 teńge bolǵan, biyl 70-75 teńgege túsip qalypty. Árine, memleketten beriletin sýbsidiia bar. Sharýalar memleketten ár kelisine 6 teńge sýbsidiia alady.
Aitpaqshy, aýdan boiynsha kúrdeli jóndeýdi qajet etetin úsh mektep bar eken, oǵan memlekettik qazynadan 3 mlrd teńge bólinipti. Ákim Panfilov aýdanynda osy ýaqytqa deiin mektep qurylysyna eshqandai jumys jasalmaǵanyn ashyq aitty. Bizge kórsetken úsh mekteptiń qurylysy ótken ǵasyrdyń ortasynda salynǵan, kemi 60-70 jyl bolǵan bilim oshaqtary.
Aýdan ákimi Marat Saǵymbekov jańadan salynyp jatqan mektep qurylysyna barǵanda sóilegen sózinde aýdanǵa jeke mektepterdiń kóptep salynýy qajet ekenin aitty.
Sonymen birge, Panfilov aýdanynda bilim sapasy óte tómen ekenin, bul salany jemqorlyq ábden jailap alǵanyn jasyrmady. Esterińizde bolsa, biyl kóktemde ǵana Taldyqorǵan bilim bóliminiń basshysy birneshe million aqshamen Jarkent óńirinde qolǵa túsken joq pa?
Panfilov aýdanynda densaýlyq saqtaý salasynda da kúrdeli jumystar qajet. Aýdan ákiminiń aitýynsha, Panfilovqa zamanaýi bir bolnitsa qajet. Basy aýyryp, baltyry syzdaǵan naýqas Almaty men Taldyqorǵanǵa júgirmeýi kerek. Sol úshin zamanaýi jabdyqtalǵan myqty aýrýhana salynbaqshy. Ana men bala ólimi boiynsha da bul óńir kúrdeli aýdanǵa jatady.
Osyndai olqylyqtardyń ornyn toltyrý úshin Marat Saǵymbekov Túrkiiadan alty dáriger shaqyrtypty biyl. Olar aýdan turǵyndarynyń densaýlyǵyn qarap, keibirin Túrkiiaǵa emdelýge shaqyrǵan, ol jaǵy memlekettik portalmen sheshiledi dedi aýdan basshysy.
Panfilov aýdanynda eń sońǵy ret asfalt 1991 jyly salynypty. Yntaly aýylynda bir ǵasyrdan beri asfalt bolmaǵan, aýyl turǵyndary da osy ýaqytqa deiin tarihta tas tóselmegen aýyldaryna jol salý kerek degendi aityp, aýdan atqa minerlerin áýrelemepti. Biyl osy jol salynǵan. Odan bólek, birneshe aýyl arasyndaǵy jolǵa kúrdeli jóndeý júrgizilip, taqtaidai asfalt tóselgen. Joldyń jaiyn júrgen biledi. Panfilov – Qazaqstannyń Qytaiǵa shyǵar qaqpasy. Qaqpadaǵy otyrǵan aýdannyń joly taqtaidai bolýy kerek. Saǵymbekov te osyny aityp otyr.
Turǵynúi. Panfilov turǵyndary bul jaǵynan da aýyz asha almaidy. Óitkeni aimaqta jiyrma jyldan beri memlekettiń baǵdarlamamen aýdan turǵyndaryna arnap birde bir úi salynbaǵan. Úi kezeginde 4388, jer kezeginde 15 myń turǵyn bar. Osy ýaqytqa deiin salynǵan Nurkent siiaqty shaǵyn aýdandar Panfilov turǵyndaryna arnalmaǵan, ol basqa aimaqtan kelgen temirjolshylarǵa berilip kelipti.
Panfilov aýdanynda turǵyn úilerden bólek, qonaqúiler de jetispeidi. Buryn Qytaidan bir kúnde 120 kólik kirse, qazir kúnine 1200 kólik kiredi. Sol myń kólikti aidap kirgen júrgizýshilerdiń teń jartysy sol kúni qaitadan shekaradan shyǵyp úlgeredi desek, qalǵan jartysy Jarkentke qonýǵa májbúr. Onyń bárin qonaqúimen qamtamasyz etý qiyndyq týdyrýda. Qarapaiym turǵyndar úilerin jaldap amaldap otyr. Bir jaǵynan halyq úshin jaqsy, az bolsa da kiris bar. Biraq onyń qaýipsizdigi qonaqúidegidei bolmaityny anyq. Sondyqtan Jarkentke jolaýshylarǵa, qonaqtarǵa arnap qonaqúi qurylysyn salý kerek. Bul ýaqyt kúttirmeitin sharýa. Aýdan ákimi de jýrnalisterge osyny ashyq aitty.
Panfilov aýdanynda «Ýniversal» degen kompaniia bar, kádimgi qap tigedi. Óndiris júz paiyz avtomattandyrylǵan. Polipropilen degen shikizatty Atyraýdan ákelip, odan jip iirip, un, kúrish, qant, jarma, kartop siiaqty azyq túlik salýǵa arnalǵan polipropilen qaptar tigip jatyr. Jýrnalister zaýytty aralap shyqty. Kompaniiada 400 adam kúndiz túni jumys jasap jatyr. Aiyna 5 mln qap tigip, Qazaqstannan syrt kórshi elderge de satady.
Búgingi tańda krahmal ónimderi tamaq, konditerlik, jeńil, toqyma, qaǵaz basyp shyǵarý, temeki, syra qainatý jáne shyryn ónerkásibinde, sondai-aq qurylys materialdary óndirisinde joǵary suranysqa ie. Óndirilgen ónimniń jalpy kóleminiń 60%-yn Qazaqstan Respýblikasynyń óndiristik kásiporyndary alady, ónimniń 40%-y Resei Federatsiiasyna, Qytai Halyq Respýblikasyna, Qyrǵyz Respýblikasyna, Ózbekstan Respýblikasyna, Tájikstan Respýblikasyna eksporttalady. Búgingi tańda zaýytty keńeitý, jańǵyrtý jáne júgeri óńdeý kólemin táýligine 300 tonnaǵa jetkizý úshin 1 800 000 000 teńgeden astam investitsiia salyndy.
Qazirgi ýaqytta fabrikada 249 birlik shtaty bar kásibi jumysshylar brigadasy bar. Jumysshylardyń 95 paiyzy 30 jasqa tolmaǵandar. Ortasha jalaqy deńgeii 150 000 teńgeden asady. Kásiporynda úsh mezgil tamaq, sonymen qatar qyzmetkerlerdi tasymaldaý úshin kóldik uiymdastyrǵan. Barlyq jumysshylar arnaiy kiim-keshekpen qamtamasyz etken, syiaqy júiesi jolǵa qoiylǵan. Zaýyttyń joǵarǵy basshylyǵy jyl saiyn zaýyt qyzmetkerlerine de, turǵyndarǵa da dini jáne ulttyq merekeler qurmetine qaiyrymdylyq sharalaryn, sonyń ishinde oqý oryndaryna, Jarkent qalasyndaǵy múgedekter úiine demeýshilik jáne balalar, sporttyq oiyn-saýyq týrnirlerin ótkizedi.
Seriktestik óndiretin ónimderi:
Júgeri krahmaly
Júgeri gliýteni
Júgeri uryǵy
Júgeri kebegi
Júgeri maiy
Júgeri torty
Júgeri siropy
Maltoza siropy
Karamel sirnesi
Jaras KEMELJAN
