– Arailym Aqsýbaiqyzy, Ile aýdany biylǵy oqý jylyn qalai bastady? Jańadan ashylǵan mektepter men balabaqshalar bar shyǵar?
– Árine. Aýdanymyz jyl ótken saiyn damyp, turǵyndar sany artyp kele jatqandyqtan, aýdanymyzda jyl saiyn jańa bilim berý mekemeleriniń ashylýy biz úshin ádetke ainalǵan dúnie desek bolady.
Aitalyq, biylǵy oqý jylynda Yntymaq aýylynda 600 oryndy orta mektep oqýshylardy qabyldasa, Tóle bi aýylyndaǵy bastaýysh mektebine keńeitý jumystary júrgizilip, bilim oshaǵy orta mektep mártebesine ie boldy.
Sol siiaqty ústimizdegi jyly memlekettik tapsyrys aiasynda 12 balabaqsha ashylsa, jekemenshik bir balabaqsha jumysyn bastady. Jalpy, aýdanymyzda 113 mektepke deiingi mekeme jumys isteidi.
– Memleket basshysynyń «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda qandai jumystar atqarylǵanyn aita ketseńiz?
– «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda kóptegen jumystar júzege asty. Jazǵy demalys kezinde aýdanymyzdaǵy áleýmettik turmys jaǵdaiy tómen otbasyndaǵy 116 balanyń demalysyn uiymdastyryp, olardyń ýaqytyn tiimdi ótkizýge múmkindik jasalyndy.
Sonymen qatar «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda aýdanymyzdaǵy biraz oqýshylar Qarasai aýdanyndaǵy belgili Tuńǵysh Prezidentimiz ben Anaǵa qurmet murajailaryna ekskýrsiia jasap, ózderiniń armandaryn ushtap qaitqanyn atap aitýǵa bolady.
Al sabaq bastalǵaly beri aýdanymyzdaǵy mektepter ai saiyn Almaty qalasyndaǵy Ǵ.Músirepov atyndaǵy jastar teatryna kezek-kezegimen baryp, túrli qoiylymdardy tamashalaýdy dástúrge ainaldyrýda.
Budan basqa Almaty oblysynda jastardyń IT salasyna qyzyǵýshylyǵyn oiatý maqsatynda robot qurastyrý kabinetteri ashylyp, jumys istep jatyr. Qazir tehnikanyń tilin bilýge umtylǵan jastardyń qatary kún saiyn artyp keledi. Sonymen qatar úsh tildilik boiynsha 8 mektepte úsh tilde sabaq oqytý is-tájiribesi qolǵa alynǵanyn airyqsha atap aitýǵa bolady.
Biylǵy bizdiń úlken jańalyǵymyz retinde aýdanymyzda hidjab kigen 27 qyzdyń kópshiligi hidjabtaryn sheshti. Qazirgi tańda hidjabyn sheshpegen eki qyzben tálimger ustazdar jumys júrgizip jatyr. Osylaisha, «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda qolǵa alynǵan jumystar óz nátijesin berip otyrǵan jaiy bar.
– Kóptegen jerde hidjab kigen mektep oqýshylarynyń isi úlken daýǵa ulasyp jatqanyn estip, kórip júrmiz. Sizder bul máseleni qalai ýshyqtyrmai sheshtińizder?
– Mektep oqýshylaryna hidjabty sheshtirý ońai bolǵan joq. Bul iste dini basqarma, Ile aýdany ákimdigi janyndaǵy lańkestikke qarsy kúres komissiiasynyń músheleri jáne tájiribeli pedagog ustazdar, psiholog mamandar oqýshylardyń ata-analarymen úzdiksiz túsindirý jumystaryn júrgizip, 25 oqýshy qyzdyń mektep formasyn kiiýine yqpal etti.
Árine, mundai jaǵdaiǵa birden qol jetkizý múmkin emes. Byltyr Almaty oblystyq Bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary Jańyl Mardanqyzy bastaǵan komissiia aýdanymyzǵa kelip, bul baǵytta jan-jaqty túsindirý jumystaryn júrgizgen bolatyn. Komissiia quramynda bilikti din mamandary, psihologtar bolǵanyn aita ketýimiz kerek.
Budan keiin de bizder bul baǵyttaǵy jumystardy toqtatpai, oqýshylar men olardyń ata-analarymen jii kezdesip, túsindirý jumystaryn júrgizdik. Basynda ata-analardyń bizdi tyńdamaǵan kezderi boldy. Bul rette olardy sabyrǵa shaqyryp, olardyń bul isteri ata-baba dástúri men qazirgi zamannyń talabyna qaishy keletinin aittyq.
Keibir ata-analar ýájimizge qulaq aspaǵanda olarǵa balalardyń quqyn shektep otyrǵanyn maidalap túsindirýge týra keldi. Eger olar óz oilarynan bas tartpaǵan jaǵdaida bul iske bala quqyǵyn qorǵaý uiymdary aralasyp, jat aǵymnyń jolynda júrgenderdi ata-ana quqyǵynan aiyrylyp qalýy múmkin ekenin aittyq.
Ile aýdanyndaǵy 13 mektepte hidjab kigen qyzdarymyz boldy. O basta olardyń ata-analaryn bir mektepke jinap, QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń 2016 jyly shyqqan №26 buiryǵymen muqiiat tanystyryp, bala mektep qabyrǵasyn attaǵannan keiin barshaǵa ortaq mektep formasyn kiiýi kerek ekenin túsindirdik.
– Hidjab kigen qyzdardyń jas shamasy qandai?
– Jas shamalary árqalai. Kerek deseńiz, mektep tabaldyryǵyn jańadan attaǵan daiarlyq toptarynyń arasynda hidjab kigen búldirshinderimiz boldy. Bizder ata-analarǵa jas balalardy bulaisha kúizeliske túsirmeý kerektigin jetesin jetkize túsindirýge týra keldi. Nátijesinde, kóptegen ata-analar túsinistik tanytyp, óz railarynan qaitty.
– Arailym hanym, bul jaǵdaida ata-analar aitqanynan qaitpaǵan jaǵdaida bul istiń sońy nemen aiaqtalady?
– Eger ata-analar zań talaptaryna baǵynbaǵan jaǵdaida bul is Iývenaldy sottyń qaraýyna ótedi. Iývenaldy sottar kóptegen órkenietti elderde qyzmet atqaratyny belgili. Mundai sottar balalar quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne balamen jasalatyn qylmystyń aldyn alýdy kózdeidi.
Bógde aǵymnyń jeteginde ketip, balalarynyń ómirine kesirin tigizgen ata-analardyń isin osy sot qarap, quqyqbuzýshylyq anyqtalǵan jaǵdaida olardy ata-ana quqyǵynan aiyrady.
Sońǵy satyǵa jetkenshe túrli eskertýler men aiyppuldar salynatynyn da aita ketýimiz kerek. Aýdanymyzda isi Iývenaldy sotqa tapsyrylǵan ata-ana joq. Bizder bul isti arnaiy komissiianyń kúshimen retteitinimizge senimdimin.
Jalpy, bizdiń bul baǵytta jumys istep kele jatqanymyzǵa eki jylǵa taiap qaldy. Hidjab kigen qyzdarymyzdyń mektep formasyn kiip jatqanyn estigen ózge aýdandaǵy áriptesterimiz bizge habarlasyp, is-tájiribemizben bólisýdi surap jatqan jaiy bar. Bizdińshe, bul baǵytta kóptegen mamandardyń basyn qosyp jumys isteýdiń mańyzy zor dep esepteimiz.
Áńgimelesken Nurlan ÁÝBÁKIR
Foto: azattyq.org
