Ǵylym-tehnika ózgerisi kún saiyn jańalanyp, báseke jyldan-jylǵa kúsheigen zamanda óndiris oshaqtaryn damytyp, halyqtyń qajetine jaratý – qazirigi ýaqyttaǵy basty maqsattardyń biri. El igiligine jaratylyp, ekonomikalyq qýatty joǵarlatatyn keleli ister Almaty oblysy Kóksý aýdanynda oidaǵydai atqarylyp, óz jemisin berýde.
Jer jannaty – Jetisý jerinen Qazaqstan Respýblikasy Parlament Májilisine depýtattyqqa sailanǵan Omarhan Óksikbaev, Amangeldi Dáýrenbaev, Ábdimanap Bekturǵanov qatarly halyq qalaýlylary qańtardyń onynshy juldyzy jumys saparymen aýdanǵa keldi. Ekonomikanyń damýyna serpin beretin keleli isterge keńinen toqtalyp, aýdandaǵy qarapaiym halyqtyń turmys-tirshiligimen tanysty. Aýdan ákimi Almas Ádil, «Nur Otan» partiiasy Kóksý aýdandyq filiialynyń birinshi orynbasary Tólegen Janysbek jáne aýdandyq máslihattyń hatshysy Áldibek Dosymbekovtyń bastaýymen halyq qalaýlylary eń aldymen aýdandaǵy iri ónerkásip oryndardyń biri – «Kóksý» qant zaýytyna bardy.
Taiaý jyldardan beri aýdannyń aýyl sharýashylyq salasy qarqyndy damyp, aýyz toltyryp aitarlyqtai nátijege qol jetkizdi. Ásirese, Jetisý jerinde qant qyzylshasyn ósirýde kósh bastap turǵan aýdannyń búgingi qarqyndy jumysy kóptiń kóńilinen shyǵyp, halyqtyń alqaýyna bólendi. Irge tasy sonaý 1934 jyly qalanǵan kásiporynnyń búgingi aiaq alysy kóptiń kóńilinen shyqqany anyq. Biylǵy jyldyń erte kóktemnen bastap sonaý Keńes zamanynan qalǵan bir qatar eski tehnikalarǵa ózgeris engizilip, zaýytqa modernizatsiia jasalǵan. Buryn jumystyń negizgi bólimi qolmen jasalsa, qazir derliktei avtomatqa kóshkenine rizashylyq bildirgen halyq qalaýlylary biylǵy jyl zaýytqa jańadan alynǵan eki tsehti kózden keshirip, jumys barysymen tanysty.
Bir tsehqa úsh filtr ornatylsa, taǵy bir tsehqa qantty qainatatyn eki vakom apparaty qoiyldy. Belarýssiiadan arnaiy kompressor alyp kelgen. Barshaǵa málim bolǵandai ótken jyly da zaýytqa modernizatsiia jasalǵan. Ol kezde de bir talai tehnika jańartylǵan.Zaýyttyń jumysymen jeke-jeke tanysqan depýtattar jyl saiyn zaýyttyń tehnikasy osylai aýystyrylsa, aldaǵy 5-6 jyldyń kóleminde zaýyt túgelimen jańaryp bolatynyna senim bildirdi.
Qarqyndy jumys júrip jatqan qant zaýytynyń qant qyzylshasyn jinaý, tazartý, óńdeý, mánerleý arqyly sońynda taza ónim óndirý jumysymen jiti tanysyp, appaq qantty óz qoldarymen ustap, etken eńbektiń aqtalǵanyna rizashylyq bildirdi.
Halyq qalaýlylary aýdandaǵy qaita óńdeý salasynyń kósh basynda turǵan irgeli kásiporyndardyń biri – «Ýyz Mai» JShS maiburshaq óńdeý zaýytynyń tirligine de nazar salǵandy jón kórip, arnaiy at basyn buryp, ondaǵy jumysshylarmen áńgimelesti. Jumysshylardyń turmys jáne basqa da jaǵdailaryn surastyrdy. Atalmysh mekemeniń jumys barysymen filial direktorynyń orynbasary Qanaǵat Bosqynov tanystyrdy. Ol maiburshaq zaýytyndaǵy ozyq úlgidegi tehnologiialardyń artyqshylyǵy, zamanaýi tehnikalardyń ónimdiligi týraly jan-jaqty aityp, keiingi jyldary ónimdi qaita óńdeýdiń qarqyn ala bastaǵanyn jetkizdi. Jalpy investitsiialyq quny – 315 million teńgeni quraidy. Zaýyttyń qýattylyǵy jylyna 16800 tonna maiburshaq daqylyn óńdeýge jetedi. Zaýyttyń shyǵarǵan óniminiń 20 paiyzyn shetelge eksort jasasa, 80 paiyzy elimiz ishinde satylady. Oblys boiynshy jylyna 400 myń tonna burshaqty óńdei alatyn tórt zaýyt bar ekenin eskrgen depýtattar aldaǵy ýaqytta bul kásiporyndardyń qýattylyǵyn arttyratyn jaǵdaidyń jasalatynyna senim bildirdi.
«Ótkende jańa jyl merekesi qarsańynda jol politsiiasy Almaty qalasynan kele jatqan kólik júrgizýshisiniń mashina nómerin shyǵaryp alǵan. Ol ózine salynǵan aiyppuldy tóleiin dese, qabyldaityn organdardyń barlyǵy demalyp ketken. Osy aiyppuldy tóleýdi demalys kúnnen basqa kúnge qoiýǵa bolmai ma?»- degen aýdandyq máslihattyń depýtaty Shah Gýsenniń suraǵyna :
– Árine, árqandai zań elimiz azamattarynyń barlyǵyna birdei atqarylady. «Tártipke baǵynǵan qul bolmaidy» degen bolatyn Baýyrjan Momyshuly. Biraq ta jol erejesin buzǵany úshin mashinanyń nómirin sheship alady degendi tuńǵysh estip otyrmyn. Men bul máseleni aldaǵy ýaqytta kóteretin bolamyn,- dep jaýap berdi.
«Gaz qubyry aýdandaǵy birqatar egistikterdi basyp ótedi. Egistikke aýadai qajetti sý toǵandaryn burynǵy qalpyna keltirip bere ala ma?», - degen sharýa qojalyqtardy alańdatqan suraqqa:
– El bolashaǵy energiiamen bailanysty ekenin sezinetin ýaqyt jetti. Ásirese, qarapaiym halyqtyń turmysyna óte qajetti ekenin bárimiz de uǵynamyz. Gaz qubyryna da joǵarydan qomaqty qarjy bólingen. Olar sizderdiń jerdi paidalanyp bolǵan soń qalpyna keltirýge mindetti. Bul sharýany jergilikti bilik qatań baqylaýǵa alý kerek, – dedi halyq qalaýlysy.
«Altyn asyq», «Qulan», «Sybaǵa» qatarly memlekettik baǵdarlamalardyń 14 paiyz ósiminiń teń jartysyn iaǵni 7 paiyzyn úkimet tóleitin bolǵan. Qazir sol aqsha ne úshin tólenbeitin boldy ,- degen suraq qoidy Aýdandyq máslihattyń depýtaty Qalibek Alpysbaev.
– Qazirgi kúnde aýylsharýashylyq salasyn damytý ózekti máselelerdiń birine ainaldy. Joǵaryda siz kótergen másele áli de sheshimin tappady. Bul baǵdarlamalardan ózge halyqqa tipti de qolaily memlekettik baǵdarlama jasalý ústinde. Aldaǵy ýaqytta oń sheshimin tabatynyna senim mol,- dep jaýap berdi Amangeldi Dáýrenbaev.
Qoǵamdyq qabyldaý ótkizgen jáne Aýdandaǵy ár túrli óndiris oshaqtaryna at basyn burǵan Qazaqstan Respýblikasý Parlament Májilisiniń depýtattary Elbasy saiasatynyń aýyldyq jerlerde oidaǵydai oryndalyp jatqandyǵyna shyn júrekten riza ekendikterin bildirdi.
Alash TURSYNÁLI, Almaty oblysy
