Biometriialyq tirkeý: saýsaq izi arqyly qylmysty ashýǵa, qaýipsizdikti nyǵaitýǵa septesedi

Biometriialyq tirkeý: saýsaq izi arqyly qylmysty ashýǵa, qaýipsizdikti nyǵaitýǵa septesedi
Qazaqstanda kelesi jyldan bastap quqyq qorǵaý salasynda mindetti biometriialyq tirkeý engiziledi. Munyń bir talaby – ár adam tólqujatyn nemese jeke kýálik alýǵa tapsyrys bergen kezde saýsaq izderiniń úlgisin de tapsyrýy tiis. Negizi, bul ereje osydan bes jyl buryn qabyldanǵan. Demek, osy ýaqytqa deiin ábden pisip-jetildi deýge negiz bar. Al, ol qashan jumys istei bastaidy jáne qazaqstandyqtardyń kúndelikti ómirin qanshalyqty jeńildetedi? Osy saýalǵa jaýap izdep kórsek.

El táýelsizdiginiń tórtinshi jylynda qazaqstandyqtar KSRO tólqujatyn birtindep jeke kýálikke aýystyra bastady. Muny Qazaqstannyń 16 jasqa tolǵan azamatynan bastap paidalana alady. Kópshiligimiz biletindei, birneshe ondaǵan jyldar ótken soń, basty sáikestendirý qujaty birneshe ret ózgeristerge ushyrady.

«2009 jyly jeke kýálikke jeke sáikestendirý kody boiynsha derekter engizilip, on jyl saiyn aýystyrylatyn ózgeris paida boldy. Odan keiin 2012 jyly Qazaqstan Respýblikasy azamatynyń jeke kýáligi taǵy aýystyryldy, bul jolǵy jańalyq - qujatqa arnaiy chip ornalastyryldy», - dep túsindirdi Almaty qalalyq politsiia departamenti baspasóz qyzmeti basqarmasy basshysynyń orynbasary Erkin Ótegenov.

Endi azamattardyń jeke derekterin jinaý maqsatynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda jeke kýálikterdi usynýǵa bailanysty saýsaq izderin jinaityn arnaiy skanerler ornatý josparlanýda. Saýsaq izderin birinshi bolyp 16 jastaǵy qazaqstandyqtar, sondai-aq elde turaqty qonystanǵan sheteldikter men azamattyǵy joq adamdar beredi. Málimetter bazasy Ishki ister ministrligi men UQK-de qoljetimdi bolady. Joba kelesi jyldan jumys istei bastaidy.

«Biometriialyq qujattar biometriialyq sáikestendirý júiesin qurýǵa jáne engizýge, qujattardy qoldan jasaýdan qorǵaýǵa, lańkestik jáne ekstremistik qaýip-qaterlerdiń kúsheiýi jaǵdaiynda qaýipsizdik sharalaryn arttyrýǵa, qylmyspen kúres oqiǵalaryn sátti sheshýge múmkindik beredi. Saýsaq izin tirkeý jeke basyn anyqtaý jáne rastaý maqsatynda júrgiziledi», - deidi IIM Kóshi-qon qyzmeti komitetiniń erekshe tapsyrmalar jónindegi aǵa inspektory Aigúl Qańlybaeva.


Damyǵan elderdiń álemdik tájiribesine kóz júgirtsek, mundai tiimdi jumystardyń júieli jolǵa qoiylǵanyn ańǵarýǵa bolady. Máselen, AQSh-ta azamatyna beriletin tólqujattarda 2004 jyldan bergi qujat iesi týraly biometriialyq aqparat, onyń ishinde saýsaq izi bar chip ornatylǵan. Ulybritaniiada da mundai innovatsiialar 2006 jyly, Germaniiada 2010 jyly, Qytaida 2013 jyly keńinen qoldanyla bastady. Saýsaq izin tirkeý postkeńestik keńistiktegi elderde burynnan qoldanylyp keledi. Belgili bolǵandai, qazaqstandyqtardyń kópshiligi mundai zamanaýi jańalyqtardy engizýden habardar emes.

Taǵy bir mysaldy alǵa tarta ketsek, bir qylmystyq oqiǵany anyqtaý boiynsha eki birdei adam delik. Bireýi ekinshisi bolyp kórinýi múmkin. Buǵan jol bermeý úshin saýsaq izi arqyly anyqtaý ońaiǵa túsedi. Degenmen, qazir «Elektrondyq úkimet» portalynyń «Ashyq quqyqtyq aktiler» bóliminde tólqujat pen jeke kýálikti berý, aýystyrý, qaitarý, alyp qoiý jáne joiý erejeleri talqylanýda. Qujatty Ishki ister ministrligi ázirlegen.

Azamattyń elektrondyq tsifrlyq qoltańbasy saqtalatyn chip jaqyn arada saýsaq izi túrindegi qujat iesi týraly jańa biregei aqparatpen tolyǵady. Jaqynda tólqujatqa, jeke kýálikke qosymsha elektrondy kod engiziledi.

https://dalanews.kz/bas-takyryp/88925-nurken-asanov-qogamdy-ulylardyng-osie

https://dalanews.kz/saraptama/88935-feyk-aqparat-taratyp-qarzhy-piramidas