Biz bárine tanymao bola bastaǵanda
Osy sátten bastap, otyz jyl boiy óziniń syrtqy saiasi baǵytyn barlyq kórshiler men seriktesterge qatysty kóp vektorly, teńgerimdi saiasatqa qarai damytqannan keiin Qazaqstan BUU-nyń jahandyq halyqaralyq problemalardy sheshýdegi qyzmeti men kúsh-jigerin belsendi jáne tolyq qoldady. Sol sebepten de elimizdiń halyqaralyq qatynastardyń bel ortasyndaǵy róli men mańyzy únemi artyp keledi.
Halyqaralyq qatynastar jónindegi sarapshy, JOO-da halyqaralyq quqyq pániniń oqytýshysy Ánýar Sátbaev osy onjyldyqtarda Qazaqstan men BUU berik jáne ózara tiimdi qarym-qatynas ornata aldy dep esepteidi, buǵan bizdiń elimizde ártúrli baǵyttaǵy jobalardy júzege asyratyn BUU-nyń 21 agenttiginiń qatysýy dálel bola alady.
«Osy jerde Qazaqstannyń 2030 jylǵa deiin belgilengen turaqty damýdyń tańdalǵan baǵytyna beiildiligin udaiy kórsete otyryp, Almatyda BUU-nyń Ortalyq Aziia men Aýǵanstan úshin ornyqty damý maqsattarynyń óńirlik ortalyǵyn qurý týraly bastama kótergenin eske sala ketken jón. Mundai bastama BUU jumysyn ózgertýdiń, osy jahandyq uiymnyń aimaqtyq damýynyń tamasha úlgisi bolyp tabylady.
Birikken Ulttar Uiymynyń tolyqqandy múshesi bola otyryp, Qazaqstan jetekshi halyqaralyq qorlarmen, qarjy agenttikterimen jáne osy kópjaqty uiymnyń baǵdarlamalarymen tolyq bailanys ornatýǵa, iadrolyq qarýdy taratpaýǵa, ekonomika, densaýlyq saqtaý, bilim berý, ekologiia salalaryndaǵy ulttyq múddelerdi tabysty qorǵaýǵa múmkindik aldy. Áleýmettik qorǵaý baǵytynda, halyqaralyq yntymaqtastyqtyń osy salalarynda elimizdiń jinaqtalǵan oń tájiribesin jetkizýge de jan-jaqty jol ashyldy», - dep atap ótti Ánýar Sátbaev.
Onyń paiymynsha, Qazaqstannyń Siriiadaǵy soǵysty toqtatýǵa, sanktsiialardy alyp tastaýǵa kómektesýi bizdiń sózsiz tabystarymyz dep sanaýǵa bolady. Eritreiadan BUU-men yntymaqtastyq salasy, Livanǵa bitimgershilik kúshterin jiberý, Aýǵanstandaǵy missiia jáne basqa da kóptegen jahandyq bastamalarymyz da óziniń jemisti nátijesin kórsetti.
Siriiaǵa keńirek toqtalatyn bolsaq, bul eldegi qaqtyǵystyń qarqyndylyǵyn tómendetýde qazaqstandyq diplomatiianyń eń mańyzdy ról atqarǵanyn atap ótý kerek. Máselen, bizdiń diplomattar Siriiadaǵy jaǵdaidy retteý úshin Astana protsesine bastamashy boldy. Ol osy eldiń aýmaǵynda qaqtyǵysýshy taraptardyń soǵys qimyldarynan azat deeskalatsiia aimaqtaryn qurýǵa baǵyttaldy. Bul bastamanyń sáttiligi Siriiadaǵy azamattyq soǵys tarihynda birinshi ret beibit kelissózder kezinde el biligi de, olarǵa qarsy shyqqan sodyrlar da beitarap aýmaqta aiaqtaldy.
Árqashan belsendi jáne aldaǵyny kóre bildik
Osydan otyz jyl buryn, Qazaqstan egemendi memleket retinde BUU-ǵa kirgen kezde, respýblikanyń osy eń iri halyqaralyq qurylymmen strategiialyq yntymaqtastyǵy bastaldy, ol osy jyldar boiy tabysty jáne dáiekti túrde damyp keledi. Oǵan dálel – BUU alańynda jariialanǵan elimizdiń kóptegen syrtqy saiasi jahandyq bastamalaryn ilgeriletýi. Bul bastamalar egemen elimizdiń beibitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi halyqaralyq kúsh-jigerine eleýli úles qosýǵa múmkindik berdi.
Solardyń ishindegi eń áigilisi – Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńesti (AÓSShK) shaqyrý, onyń ideiasyn BUU-ǵa kirgen jyly – 1992 jyly 5 qazanda Tuńǵysh Prezident Nursultan Nazarbaev usynǵan bolatyn. BUU Bas Assambleiasynyń 47-sessiiasy bizdiń tarihymyzǵa sonysymen qattaldy. Endi, mine, otyz jyldan keiin AÓSShK Aziia aimaǵyndaǵy qaýipsizdik pen turaqtylyqty nyǵaitýǵa arnalǵan eń mańyzdy dialog alańy bolyp tabylady, oǵan qazirdiń ózinde 27 memleket qatysyp jatyr.
Qazaqstandy BUU-nyń belsendi múshesi retinde taǵy ne aishyqtaidy?
«Birinshiden, biz álemniń barlyq elderine iadrolyq qarýdan bas tartý týraly bastama kóterdik, - dep atap ótti sarapshy Ánýar Sátbaev, - Sonymen qatar biz Aziiada senim sharalaryn qurý tujyrymdamasyn ázirlei aldyq, oǵan aqyrynda úsh onǵa jýyq memleket qosyldy. Qazaqstan Eýraziia keńistigindegi integratsiialyq úderisterdiń damýyna tolyq yqpal etti, órkenietter men dinder dialogyn jasaýshylardyń biri boldy. Jáne bul qadamdardyń barlyǵyn memleketimiz BUU Jarǵysynyń maqsattary men qaǵidattaryna sáikes jasady».
Árine, osynyń aiasynda bizdiń respýblikamyz BUU-da álemdik máselelerdi sheshýde salmaqty jáne syndarly kózqaras ustanatyn memleket retinde keńinen tanyldy. Sonymen qatar, Qazaqstannyń qarýsyzdaný salasyndaǵy antiiadrolyq bastamalary BUU qyzmetinde erekshe úles bolyp sanalady. Al bizdiń elimiz iadrolyq arsenalǵa ielik etýden óz erkimen bas tartýǵa jáne onyń táýelsizdigi men qaýipsizdigin nyǵaitýǵa bolatynyn kórsetip, bul máselede airyqsha úlgi kórsetti.
Munyń naqty aiǵaǵy mynaý: bul BUU-nyń arnaiy qararynda 29 tamyzdy Halyqaralyq iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qimyl kúni dep jariialaý týraly biraýyzdan sheshim qabyldaýyna ákeldi. Sondai-aq bul jerde qarardyń ózi Qazaqstan bastamashy bolǵanyn jáne BUU-nyń barlyq músheleriniń qoldaýyn tapqanyn erekshe aita ketken jón, bul da mańyzdy.
Sonymen qatar, Qazaqstan ekonomika, ekologiia, áleýmettik damý, adam quqyqtaryn saqtaý, sondai-aq terrorizmge, adam saýdasyna, uiymdasqan qylmysqa jáne esirtkige qarsy kúreste BUU-men yntymaqtastyqty nyǵaitýda jetekshi elderdiń birine ainaldy.
Qaýipsiz bolashaq úshin eren is tyndyrdyq
Búgingi tańda Qazaqstan men BUU arasyndaǵy yntymaqtastyq salasyndaǵy jaǵdai qalai? Ánýar Sátbaevtyń aitýynsha, ol qazirgi ýaqytta 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan ornyqty damý jónindegi yntymaqtastyqtyń negizdemelik baǵdarlamasy formatynda júzege asyrylýda. Ol úsh baǵyttaǵy jumysty qamtidy – adam ólshemi men teń qatysý, tiimdi institýttardy qalyptastyrý, adam quqyqtary men genderlik teńdik, sondai-aq qorshaǵan ortany qorǵaý jáne inkliýzivti ekonomikalyq damý salasy.
Osy uiymnyń respýblikadaǵy turaqty úilestirýshisi Norimas Shimamýra BUU-nyń Almatydaǵy ókildiginiń ashylǵanyna 30 jyl tolýyna arnalǵan saltanatty shara barysynda atap ótkendei, bul sát – BUU-nyń Qazaqstandaǵy komandasy úshin tarihi oqiǵa.
«Biz Qazaqstan úkimetimen jáne halqymen yntymaqtastyqtyń jańa kezeńine aiaq basyp otyrmyz. Munyń sońy ǵasyrlarǵa sozylatyn yntymaqtastyqqa, birlikke jalǵasatynyna kámil senemin. Bizdiń birigip atqaratyn sharýalarymyz áli de kóp», - dedi ol.
Sondai-aq ókil sońǵy birneshe jylda Qazaqstan úkimeti men BUU komandasy úlken kólemde birlesken jumys atqarǵanyn atap ótti. Jergilikti atqarýshy organdarmen jáne bilikpen, azamattyq qoǵammen jáne jeke sektormen ónimdi ózara is-qimyl jolǵa qoiylǵan. Uiym Qazaqstanǵa qoldaý kórsetýdi meilinshe keńeite berýge múddeli.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev Birikken Ulttar Uiymynyń Bas hatshysy Antoniý Gýterrishke joldaǵan jedelhatynda bylai deidi: «Biz Birikken Ulttar Uiymynyń Jarǵysynda bekitilgen negizgi maqsattar men qaǵidattardy saqtaýǵa jáne qorǵaýǵa tikelei jaýaptymyz. Qazaqstannyń neǵurlym turaqty, qaýipsiz jáne inkliýzivti bolashaqty qamtamasyz etý úshin BUU-nyń is-qimyldaryna berik ustanymyna sendirýge ruqsat etińizder».
Osynyń óziniń elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy adaldyǵyn, belsendiligin, berik dostyqqa negizdelgen nietin ańǵarýǵa bolady.
