Almaty ýniversitetiniń rektory
Uly Áýezovtyń: «El men eldi, halyq pen halyqty teńestiretin – bilim» degeni bar. Oqý, bilimi bar jurttar toptan ozyp, órkenietti qoǵamǵa aiaq basqaly talai ǵasyr ótti. Bul jolǵa túsý úshin san myńdaǵan aqyl-oi ieleriniń, zerdeli, zeiindi jurttyń taali qiyndyqtardy basyp ótkenin, tutas dáýirler bilim men ǵylym jolyndaǵy kúresterdi bastan keshkenin eshýaqyt umytýǵa bolmaidy. Bári ózgeredi, taýsylady, sarqylady, tek bilim, taza bilim ǵana sarqylmas qazyna, taýsylmas bailyq ekenin umytpaǵan jón.
Úzdiksiz bilim alý qajet
[caption id="attachment_9775" align="alignright" width="448"]
Qazaq ejelden bilimdini syilaǵan, ónerlini órge ozdyrǵan halyq. Sol úshin bolsa kerek, qazaqtyń jastary bilimge, ilimge úiir. Kásibi bilim úrdisi ótken ǵasyrdyń basynda qazaq topyraǵynda endi-endi qalyptasa bastaǵanyna qaramastan, biz talai eldi bilim alý jaǵynan basyp ozdyq. Árine, bul jolda qyrýar bodaý bergenimiz de shyn. Bir jazýshymyz: «Qazaq HH ǵasyrǵa atpen kirip, zymyran minip shyqty» degen eken. Toqtar Áýbákirov, Talǵat Musabaev syndy ushqyshtarymyzdy maqtan etkeni ǵoi. Júieli aitylǵan sóz. Maqtansaq, osyndai igi, ónegeli isimizben maqtanaiyq. Iia, qazir bilim oshaǵy kóp. Táýelsizdik jyldarynda bilim salasy birneshe reformany bastan keshti. Biraq, keteýi ketip, keiinge shegingen tjoq. Baibalamǵa úiir keibir adamdar qazaqtyń bilim deńgeii tómendep ketti degendi jii aitady. Óz basym, munymen kelispeimin. Almaty ýniversiteti qurylǵaly on jyldan asty. Jańa oqý ornyna kúdikpen qaraý zańdy da shyǵar. Óitkeni, naryqpen birge barlyq qundylyqtarymyz qaita sarapqa tústi. Bilim salasy da jańardy, qaita túledi. Almaty ýniversiteti zamanaýi ózgeristerge tez ilesip, kóshtiń basyn bastaýǵa umtylǵan oqý ordalarynyń biri.
Almaty ýniversiteti kásibi maman daiarlaýdy negizgi mindet etip qoiyp otyr. Jerimiz keń, halyqymyz az biz úshin maman tapshylyǵy qazirdiń ózinde baiqalady. Demek, básekege qabiletti mamanǵa qashan da suranys mol. Eldiń bolashaǵy – bilimdi jastarda ekenin barshamyz bilemiz. Qaitsek eldi kórkeitip, óz kásibine myǵym jastardy tárbieleimiz degen oi barsha ýniversitet basshylarynda bolýy kerek.
Bilimdini búkil el syilaidy. Shyn bilimdi jumyssyz, kásipsiz qalmaidy. Biz tek bilim berýmen emes, jastardy kásipti igerýge, alǵan bilim ońdy jaratýǵa baǵyttai bilýimiz kerek.
Ózara bailanys
Elbasymyz N. Á. Nazarbaev bekitken Qazaqstan Respýblikasynyń bilim berýdi jetildirýdiń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik baǵdarlamasynda joǵary oqý oryndarynyń stýdentterine básekege qabiletti bilimdi meńgergen, oi-órisi damyǵan ǵana emes, joǵary adamgershilik ustanymy, otansúigishtik sezimi jáne áleýmettik jaýapkershiligi qalyptasqan ziiatker ultty qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdarǵan.
Ǵylymi zertteý jumysy joǵary oqý ornyndaǵy negizgi qyzmettiń biri bolyp esepteledi
Álemdik bilim berý keńistigine ený ýniversitetimizdiń eń negizgi baǵyttarynyń biri bolyp tabylady. Sheteldermen eki jaqty qatynas ornatý, tájiribe jinaqtaý úshin tómendegidei joǵary oqý oryndarymen tyǵyz bailanys ornatyp kele jaty. Olardyń qatarynda, A.I.Gertsen atyndaǵy Resei memlekettik pedagogikalyq ýniversiteti, Litva Edýkologiialyq ýniversitetiniń ǵylymi bilim berý fakýltetiniń tárbie negizderi kafedrasy, Nijnii Novgorod qalasyndaǵy Resei Federatsiiasynyń ǵylymi investitsiia ortalyǵy, I.Arabaev atyndaǵy QMÝ kadrlardyń kásibi biliktiligin jetildirý jáne qaita daiarlaý institýty bar. Túrkiia men Qazaqstan arasyndaǵy mádeni jáne ǵylymi birlestikti damytý maqsatynda Soltústik Kipr Taiaý Shyǵys ýniversitetimen kelisimshart jasalǵan.
Biz tuiyq ortada ómir súre almaimyz. Bilimdi qaidan bolsa da alý kerek. Tipti, ol seniń kórshiń iaki baqtalasyń bolsa da, ónerin úirenip, bilimin igerip alýǵa mindettisiń. Jańa zamanda tipten solai. Shetelmen bailanyspai, tek qana ózimizben shekteeliik degen kózqaras ushpaqqa ushyrmaidy. Elbasy únemi úzdiksiz bilim alýdy aityp keledi. Qazir elimizde izdenem, úirenem degen adamǵa barlyq múmkindik bar. Aqparat zamanynyń ońtaily tusyn jetik igergen jas kez kelgen elden bilim alýyna bolady. Tildi de, ónerdi de, kásipti de ǵalamtor arqyly meńgerýge múmkindik mol. Tek jetekshi, baǵdarshy, baǵyttaýshy orta kerek. Ýniversitetimiz sol jaǵyna basa mán beredi.
Stýdent- ýniversitet tiregi
Ýniversitettiń tiregi – bilim alýshy stýdentter. Olardyń árbirimen jeke jumys jasaý, bilimin, biliktiligin, tanymyn, tulǵalyq qasietin qalyptastyrý asa mańyzdy másele. Óz stýdentine ornyqty shart-jaǵdai jasamaǵan oqý ornynyń bolashaǵy bulyńǵyr. Osy maqsatta tolyp jatqan is-sharalar qolǵa alynýda. Aitalyq, zamanaýi oqý qurylǵylary, kompiýterlik klasstar, internet jelisi, kórneki quraldar, oýq-ádistemelik quraldar, kitap qorlary jyldan jylǵa tolyǵyp keledi. Ýniversitetimizde stýdenttermen júrgiziletin ǵylymi-zertteý jumystaryna basa nazar aýdarylady. Ǵylymi-zertteý jumysy bolashaq mamandardyń daiyndyq sapasyn kóterýdiń mańyzdy ádisteriniń biri bolyp tabylatyndyqtan, ýniversitette «Kóshbasshy», «Jas qalam», «Tarihshy» atty úiirmeler bar. Kafedrada stýdentterdiń búkil oqý kezeńine arnalǵan SǴZJ keshendi jospary bar. Stýdenttermen júrgiziletin ǵylymi-zertteý jumystarynyń jaǵdaiy kafedra májilisterinde qarastyrylady. SǴZJ oqý jáne oqýdan tys ýaqytta júrgiziledi. Oqý ýaqytynda stýdentterdiń referattardy, baiandamalardy, kýrstyq jáne diplomdyq jumystardy daiyndaý siiaqty zertteý jumystarynyń túrleri júrgiziledi.
[caption id="attachment_9776" align="alignright" width="400"]
Stýdenttik ǵylymi konferentsiianyń ótkizilýi dástúrge ainaldy. Stýdentterdiń ǵylymi-zertteý jumystarǵa qatysýy, zertteý biliktiligi men daǵdylardy meńgerýi árbir stýdenttiń tulǵa retinde qalyptasýynda, onyń qabiletteriniń jáne bolashaq kásibi quzyrettiliginiń júzege asyrylýynda mańyzy zor. Sol úshin túrli jiyndar, kezdesýler, pikirtalastar jii ótkiziledi.
Stýdentterdiń zertteý qyzmetin uiymdastyrylýdyń jekelengen formalary retinde intellektýaldyq olimpiadalar, stýdenttik ǵylymi konferentsiialardy atap kórsetýge bolady.
Almaty ýniversiteti - ózindik bilim berý júiesinde, ǵylymi jumystardy uiymdastyrýda tájiribesi qalyptasyp kele jatqan joǵary oqý orny. Ýniversitettiń 2013-2020 jylǵa qurylǵan strategiialyq jospary joǵarǵy bilikti mamandardy daiarlaýǵa, álemdik bilim keńistiginde integratsiialaýǵa, óndiriske engiziletin irgeli jáne qoldanbaly zertteýlerdi damytýǵa baǵyttalatyn.
Bilimniń ózegi - tárbie
Álemdik ǵylym keńistiginde Qazaqstan ǵylymynyń ózindik orny bar. Ǵalymdarymyzdyń eren eńbekteri dúnie júzilik ǵylym keńistigin tolyqtyrýǵa óz úlesterin qosýda. Búginde ǵylym men bilim berý salasy Prezidentimiz ben Úkimetimiz tarapynan jan-jaqty qamqorlyqqa alynýda.
Jas urpaqqa beriletin bilim men tárbie salasy – Táýelsizdigimizdi baiandy etýdiń basty tetikteriniń biri. Táýelsizdik – táńirdiń bizdiń urpaqqa bergen úlken baqyty, halqymyzdyń máńgilik qundylyǵy. Biz búginge deiingi derbes eldik jetistikterimizge Táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizdik.
Ǵylym men bilim berý júiesi zaman aǵymyna qarai udaiy jetildirilip, jańartyp otyrýdy qajetsinedi. Qazaqstannyń qazirgi kezdegi ekonomikasy ǵylym men innovatsiialyq salany halyqaralyq standart talaptaryna sai qarastyrýdy talap etedi. Qazaqstannyń bolashaǵy – ǵylymda.
Almaty ýniveriteti eki qurylymdyq bólimnen turady: Almaty úzdiksiz bilim berý ýniversiteti jáne «Symbat» sán akademiiasy. Ýniversitette bakalavr boiynsha 30 mamandyq, magistratýra boiynsha 7, Phd doktorantýradan 2 mamandyqtan bilim beriledi. Oqytýshy-professorlar quramy 86% qamtysa, onyń ishinde ǵylymi dárejeli oqytýshylar 62% quraidy. Búginde Almaty ýniversitetinde 3 myńǵa jýyq stýdent bilim alady. Memlekettik attestatsiiadan qarasha aiynda «Almaty» ýniversitetiniń barlyq mamandyǵy tolyǵymen ótti.
Tárbie bar jerde tártip bar. Biz, Qazaqstannyń bolashaǵyn daiyndap jatqanymyzdy nyq senimmen aita alamyz. Bizdiń túlekterimizdiń kópshiligi Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde elimizdi damytýǵa ár qyrynan at salysyp júr. Bul bizdiń mańyzdy nátijemiz, biz ony maqtan etemiz jáne bolashaqqa degen senimmen qaraimyz .
Ál-Farabi atamyz aitqandai: «Tárbiesiz bilim – adamzattyń qas jaýy, apaty». Qazaq halqy qashanda bala tárbiesine erekshe mán bergen. Bilim alý úshin de tárbie qajet ekenin jaqsy túsingen. Búgingi bizdiń basty maqsatymyz da sol jastardyń boiyna tárbie men bilimdi ushtastyra bilý. Biz osy baǵytta aianbai eńbek etýdi ózimizge paryz sanaimyz.
