Bul saýalǵa NV.kz saityna bergen suqbatynda juqpaly aýrýlar jónindegi maman-konsýltant, meditsina ǵylymdarynyń doktory, professor, akademik, joǵary sanatty dáriger Ǵaliia Qabylqyzy Jumanbaeva belgili bir deńgeide jaýap bergen. Onyń aitýynsha, Qazaqstanda bul virýs eki jolmen taralýda.
- Eń birinshisinde ol adam aǵzasynyń tynys jolyna túsedi. Ol birden minez kórsetpeidi, óziniń jasyryn maqsatyn adamnyń gaz almasý shekarasynda júzege asyrady, sol jerde naýqastyń qanyn ottegimen qanyqtyrýǵa kedergi bolatyn mikrotromb týdyrady. Osyǵan bailanysty satýratsiia tómendeidi. Virýsty bolashaq naýqas jutyp ta qoiýy múmkin. Ondaida virýs asqazan-ishek jolyna túsedi, eger ol asqazannyń qyshqyl tosqaýylynan ótse, ashy ishek arqyly júredi.
Al ishek juqa, sondyqtan ol epitelii jasýshalary arqyly qan ainalymy júiesine túsedi, sóitip adamda qaltyraý nemese denesin qyzdyra bastaidy. Ol, ainalyp kelgende, qan ainalym júiesindegi kóptegen múshelerdiń jumysynyń buzylýyna ákelip soǵady: búirektiń zaqymdanýy, zár shyǵarý men degidratatsiianyń joǵarylaýy, nemese, kerisinshe, isiný degendei. Sol sekildi virýs asqazanǵa túskende uiqy bezine áser etýi múmkin, mundaida naýqasta qusý, diareia jáne tábettiń joǵalýy bolady. Virýs zaqymdaityn nársesin zaqymdap kelip, onyń aqyrǵy tyrnaǵyna ilinetin shegi - júrek-qantamyr júiesi: ol tamyrlardyń endoteliiasyn zaqymdaidy, demek, infarkt, insýlt jáne t.b, - dep túsindirdi professor.
Jumanbaevanyń paiymdaýynsha, virýsqa qarsy eń tiimdi qorǵanys - bul bizdiń immýnitetimiz.
- Maska týraly pikir áralýan. Biraq kóp bar jerde mindetti túrde maska kiiý kerek. Óitkeni virýs muryn men aýyz arqyly enedi ǵoi, - dep jalǵastyrady óz sózin dáriger.
Dáriger syrttan qandai da bir kómekti kútýdiń qajeti joq ekenin aitady.
- Ózińizge ǵana arqa súiei alasyz, basqa eshkimge emes. Jyldam jáne qarqyndy túrde emdelý kerek, syrttan qandai da bir kómek kútýdiń qajeti joq, virýstyń shabýylyn aldyn-ala boljap, odan 3 qadam alda bolyp otyrýyńyz kerek. Pnevmoniia is júzinde belgisi, dene qyzýy, jóteli joq, qandai da bir aýryrsynýsyz da bola beredi, eger KT-da ókpeniń zaqymdanýynyń 60 paiyz ekeni anyqtalsa, onda barlyq terapevtik sharalar keshenin qabyldaý kerek bolady, - deidi dáriger.
Onyń boljamyna sáikes, epidemiia búkil halyq indetti juqtyrǵan kezde aiaqtalady.
- Tuqymdyq immýnitet 70% jetken kezde, iaǵni eldiń barlyq derlik turǵyndary virýsty juqtyrsa, epidemiia toqtaidy. Biraq eldiń bárinde immýniteti bar bola bermeitinin eskersek, ol da turaqty jaǵdai emes, iaǵni epidemiia toqtaǵanymen ol uzaqqa sozylmaýy múmkin, óitkeni adam immýnitetim RNQ bar virýstyń mýtatsiialaryna beiimdelip úlgermeýi múmkin, sondyqtan shamamen 3 aidan keiin indet qaita órshidi, adamdar qaitalap aýrýy múmkin, saldarynan taǵy bir karantinge qaita oralamyz. Sebebi adam boiynda aýrýǵa qarsy paida bolǵan immýnitet orta eseppen 3 ai saqtalyp, odan keiin óz kúshin joiady, - dep sózin qorytyndylaidy maman.
