№139 mekteptiń esebi
Almatyda bastaý alǵan mektep direktorlarynyń esepti kezdesýi kún uiasyna batyp, qas qaraiǵanda bastaldy. Kúndiz jumystan qoly bosamaityn ata-analarǵa yńǵaily bolýy úshin kezdesýdi bilim oshaqtary keshki mezgilde uiymdastyrypty. O basta kesh batyp, qarańǵylyq qoiýlana túskende mundai jinalysqa ata-analar az keletin shyǵar dep oilaǵan edik. Degenmen Áýezov aýdanyndaǵy A.Baitursynov atyndaǵy №139 mektep gimnaziianyń májilis zalyna kelip kirgenimizde 300-ge tarta adam erkin siiatyn zalda ine shanshar oryn bolmaǵanda oiymyzdyń qate ekenine kóz jetkizgendei boldyq. Qalyń kópshiliktiń arasynda jas ata-analar men nemeresiniń sońynan erip kelgen egde tartqan kisilerdiń bar ekenin baiqadyq. Bári mektep direktorynyń esebin tyńdaýǵa qumartyp kelgeni baiqalyp tur. El aiaǵy tolyq jinalǵan №139 mektep gimnaziiasynyń direktory Erik Qýatbekov sóz bastady:

– Qurmetti ata-analar, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baibek myrzanyń nusqaýy boiynsha budan bylai qalamyzdaǵy mektep direktorlary ár toqsan saiyn memleket tarapynan mektepke bólingen qarajattardyń qaida jumsalyp jatqany jaiynda esep berip turatynyn ózderińiz de bilesizder. Óz basym bul is-shara mektep pen ata-analar arasyn jaqyndatyp, bilim berý mekemeleriniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi dep esepteimin. Sondyqtan bizdiń mektep ujymy ákimniń bul bastamasyna jyly qabyldap, qoldaý bildirdi, – dep mektep basshysy kókeige túigen oiyn ortaǵa saldy. Áńgime basynda mekteptiń tarihy men jetken jetistigine qysqasha toqtalyp, jinalǵan qaýymǵa qysqasha málimet berip ótti.

Mektep direktorynyń baiandamasyna qulaq túrgenimizde A.Baitursynov atyndaǵy №139 mektep gimnaziiasynda qazir uzyn sany 120 adam eńbek etetinin bildik. Olardyń 85-i pedagog mamandar bolsa, qalǵany 35-i kishi qyzmetkerler eken. Óz kezeginde ata-analar mektep direktorynyń baiandamasyna rizashylyqtaryn bildirip, alǵastaryn aitty. Esepti kezdesýde ata-analar qurylǵanyna 25 jyl tolyp otyrǵan mektepke kúrdeli jóndeý jumystary qashan júrgiziletinin surady. Óz kezeginde mektep direktory Erik Qýatbekov bul máseleni ózi de kóterip júrgenin alǵa tartty. Ol Almaty bilim basqarmasynyń mektepke kúrdeli jóndeý jumysyn júrgizýdi qajet dep taýyp, kezekke qoiǵanyn málim etti. Osylaisha ata-analar men mektep basshylyǵy alǵashqy kezdesýde jyly júzben tarqasty.
№86 mekteptiń esebi
Araǵa bir kún salyp Áýezov aýdanynda ornalasqan Ǵ.Músirepov atyndaǵy №139 mektep gimnaziiasynyń tabaldyryǵyn attadyq. Bizdi mektep direktory Qaldyqyz Musaeva jyly júzben qarsy aldy. Mejeli ýaqyttan sál erterek barǵanymyzdyń arqasynda mekteptiń ótken-ketken tarihymen azdap tanysýǵa múmkindik aldyq. Taiaýda ǵana kúrdeli jóndeý jumysynan ótken mekteptiń ishi kózdiń jaýyn alady. Arnaiy zaldarǵa qoiylǵan kórnekilik quraldar da adamdy tartyp, mektep jaiynda mol maǵlumat berip tur. Ozat oqýshylardyń taqtasyna kóz salǵanymyzda bilim oshaǵynda bilimge qushtar jas jetkinshekterdiń kóp ekenin baiqaǵandai boldyq. Mektep direktory taiaýda ǵana Áýezov aýdany bilim bóliminiń basshysy qyzmetine taǵaiyndalǵan tájiribeli pedagog, bilikti uiymdastyrýshy Gúlnár Hodjabergenovany mektep ishinde uiymdastyrylǵan syrbaz jazýshy Ǵabit Músirepovtiń murajai keshenine bastady. Muraijaǵa bas suqqanymyzda jazýshynyń ár jyldary jaryq kórgen kitaptar men qoljabalary kózimizge shalyndy. Bir buryshta Ǵábeńniń qyry synbaǵan kastiým shalbary kózimizge ottai basyldy. Óz kezeginde Qaldyqyz Aitjanqyzy murajaidyń jádigerlerin jinaqtaý barysynda Ǵ.Músirepovtiń urpaqtary kóp kómek kórsetkenin alǵa tartty. Budan keiin mekteptiń ashanasyn, arnaiy synyptaryn aralap tamashaladyq. Kúrdeli jóndeý jumysynyń arqasynda bilim ordasy ajarlanyp, jas jetkinshekterdiń alańsyz bilim alýyna múmkindik týyp turǵanyn alǵa tartty.

Keń zalǵa kelip kirgenimizde №86 mektep-gimnaziianyń ata-analary mektep direktorynyń qarjylyq esebin tyńdaýǵa qyzyǵýshylyq tanytqanyn baiqaǵandai boldyq. Úsh júzdei adam erkin siiatyn zaldyń ishi lyq toly. Bári mektep direktorynyń esebin tyńdaýǵa asyq. Minbege kóterilip, jiyn tizginin qolǵa alǵan Qaldyqyz Musaeva jinalǵan qaýymǵa mekteptiń tarihy men jetken jetistigi jaiynda daiyndalǵan beinefilmin ata-analardyń nazaryna usyndy.
– Taiaýda ǵana Almaty qalasy ákimi bolyp taǵaiyndalǵan Baýyrjan Baibek myrza jemqorlyq dertiniń túbirine balta shabý maqsatynda bilim berý mekemeleri basshylarynyń memleket tarapynan bólingen qarjysyn qalai jumsap jatqany jaiynda esep berý týrasynda arnaiy buiryǵy shyqty. Ákimniń tyń bastamasyna bizdiń №86 mektep-gimnaziiasy da qoldaý bildirip, ózderińizben kezdesip otyrǵan jaiymyz bar. Aldaǵy ýaqytta ár toqsan saiyn memleket tarapynan bólinetin qarjynyń qalai jumsalyp jatqanyn esepti kezdesýlerden bilip otyrasyzdar, – dep mektep direktory Q.Musaeva sózin ary qarai jalǵady.

– Mektebimizdegi ustazdar qaýymy tárbie isiniń mańyzdylyǵyna, erteńgi atqarylatyn istiń baǵyt-baǵdaryna úlken mán beredi. Bul barsha ustazdardyń mindeti. Osyndai ujymnyń arqasynda mektebimizdiń abyroiy jyl ótken saiyn asqaqtap keledi, – dep mektep direktory esebin qorytyndylady.
№123 mekteptiń esebi
Baǵila ÁShIMBAEVA, Almaty qalasy Áýezov aýdany Qoja Ahmet Iassaýi atyndaǵy №123 mektep-gimnaziiasynyń direktory, Qazaqstan Respýblikasy Bilim berý isiniń Qurmetti qyzmetkeri:
– Qurmetti ata-analar, Almaty ákiminiń qyzmetine Baýyrjan Baibek taǵaiyndalǵaly beri qalalyq bilim salasynyń jumysyna kóptegen ózgerister engizilip jatyr. Osy oraida Baýyrjan Qydyrǵaliulynyń tikelei tapsyrmasymen sizderdiń aldaryńyzda 2015 jyldyń 9 aiyndaǵy biýdjet boiynsha bizdiń mektebimizge bólingen qarjynyń kirisi jáne shyǵysy esebin bergeli otyrmyn. Saiyp kelgende búgingi jinalysymyzda bir ǵana másele – qarjynyń ornymen igerilýi sóz bolady.
Aldymen aitarym...
Alaida aldymen mekteptiń tarihy men jetistikterine az-muz toqtala keteiin. Almaty qalasy Áýezov aýdany Qoja Ahmet Iassaýi atyndaǵy №123 mektep-gimnaziiasy 1989 jyly quryldy. Mektep 1266 orynǵa arnalǵan. Qazirgi tańda jalpy 67 synyp bar, al oqýshylardyń sany 1800-den asady. Bastaýysh synypta barlyǵy – 42 muǵalim qyzmet etedi. Ustazdar shyǵarmashylyq toptarmen jumys jasaidy. Bizde tarihty, tildi, matematikany tereńdetip oqytatyn shyǵarmashylyq toptar qurylǵan.
Qazirgi kúni UBT-ǵa daiyndyq jumystary bastalyp ketti. Bul tarapta qosymsha sabaqtardy iske qosyp jatyrmyz. Jalpy ata-analarmen búgingidei kezdesýler jii ótkizilip turady. Oǵan ózderińiz de kýásizder.
Ata-analar tarapynan suraq: «Mektepterde aqsha jinaý máselesine qatań tyiym salynypty dep estidik. Jalpy osy týraly aita otyrsańyz?».
Baǵila ÁShIMBAEVA: Men sizdermen kezdesýde eń birinshi aqsha jinaý máselesin aitamyn. Almaty mektepterinde ata-analardan aqsha jinaýǵa qatań tyiym salynǵan. Mundaǵy maqsatty ózderińiz de bilesizder. Ata-analardan aqsha jinap, olarǵa artyq salmaq salmaý. Baýyrjan Qydyrǵaliuly kele sala osy máseleni kótergen bolatyn.
Iá, 90-shy jyldarmen salystyrǵanda qazirgi kúnimiz jaqsy. Úkimetten mektepterge qarjy bólinip jatyr. Endigi másele olardy ornymen igerý, qajetti jerlerine jetkizý – myna bizdiń mindetimiz.
2015 jyly mektep gimnaziiasyna qansha qarjy bólindi?
Almaty qalasy Áýezov aýdany Qoja Ahmet Iassaýi atyndaǵy №123 mektep-gimnaziiasyna 2015 jylǵa bólingen jalpy qarjy 274 mln 616 myń teńgeni qurap otyr. 2015 jyldyń 9 aiyna arnalǵan kiris jáne shyǵys esebine keletin bolsaq bul 214 mln 551 myń teńge. Onyń ishinde jergilikti biýdjet boiynsha bólingen qarjy 196 mln 56 myń teńge. Respýblikalyq biýdjetten bólingen qarjy 18 mln 495 myń teńge.
Joǵaryda aityp kettik, synyptarymyzdyń sany – 67, onyń ishinde bastaýysh synyptardyń sany – 31 (992 oqýshy), joǵary synyptardyń sany – 36 (929 oqýshy). Oqýshylarymyzdyń sany 1921 balany quraidy.
Al mektep qyzmetkerleriniń sany – 180. Onyń ishinde 42 adam ákimshilik-sharýashylyq salasynyń mamandary jáne kishi qyzmetkerler. Pedagogikalyq qyzmetkerlerdiń, iaǵni muǵalimderdiń sany 130 adamdy qurap otyr.
Muǵalimderimizdiń 63-i joǵary sanatty, 22 ustaz birinshi sanatty, ekinshi sanatty muǵalimderdiń sany 25 jáne sanaty joq ustazdardyń sany – 28. 8 ustazymyz Nazarbaev ziiatkerlik mektebiniń kýrsynan ótip keldi.
Muǵalimder jalaqysy jáne jalpy shyǵyn týraly
2015 jyldyń 9 aiyndaǵy barlyq shyǵys 214 mln 551 teńgeni qurady. Onyń ishinde qyzmetkerler men jumysshylardyń eńbekaqysyna 166 mln. 198 myń teńge bólindi. Qyzmetkerler eńbekaqysyna – 141 mln 345 myń teńge, qosymsha aqshalai tólemderge 2 mln 550 myń teńge jumsaldy. Ótemaqylyq tólemderge 7 mln 9 myń teńge baǵyttaldy. Al áleýmettik salyqqa 8 mln 659 myń teńge bólindi. Áleýmettik aýdarymǵa 5 mln 779 myń teńge jumsaldy.
Budan soń kommýnaldyq tólemderge 5 mln 872 myń teńge bólindi. Jylytý ortalyǵy júiesi jáne ystyq sý úshin 3 mln 512 myń teńge bólindi. Sýyq sýmen qamtý jáne káriz júiesine 1 mln 349 myń teńge jumsaldy. Elektr qýatyna 819 myń teńge, bailanys qyzmetine 192 myń teńge jumsaldy.
Budan syrt mektepke qajetti sharýashylyq zattar bar. Olarǵa jumsalǵan qarajat 3 mln 84 myń teńge. Onyń ishinde sharýashylyq taýarlar men tazalaýǵa arnalǵan zattarǵa 1 mln 603 myń teńge bóldik. Keńse taýarlary men jazý qaǵazdaryna 545 myń teńge baǵyttaldy. Sporttyq taýarlarǵa 351 myń teńge qarajat bólindi. Synyp jýrnaldary úshin 118 myń teńge jáne aýyz sý men plastikalyq staqandarǵa osy 9 aida 1 mln 216 myń teńge jumsaǵan ekenbiz.
Aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna 3 jarym mln teńge bólindi.
Ata-analar tarapynan suraq: «Bul qarjy qaida ketti?».
Tóbeni, qabyrǵany ákteýge 804 myń teńge qarajat ketti. Ózge qarajat eden, plintýs syrlaýǵa, kitaphana tóbesine gipsokarton ustatýǵa, sportzaldy ákteýge, syrlaýǵa, jertóleni jóndeý jáne qýat symdaryn aýystyrýǵa, onyń bólmelerge linoleým tóseýge, ystyq jáne sýyq sý qubyrlaryn aýystyrýǵa baǵyttaldy.
Kúzet qyzmetine 1 mln 332 myń teńge jumsadyq. Qural-jabdyqtar men ǵimaratqa qyzmet kórsetý 1 mln 875 myń teńgege shyqty. Budan syrt mekeme qyzmetkerlerin kezekti meditsinalyq tekserýden ótkizýge 240 myń teńge bólinip, barlyq qyzmetkerler tiisti tekserýden ótti. Sonymen qatar mekteptegi ofistik tehnikalardy jóndeý jumystaryna 400 myń teńge baǵyttadyq.
Budan syrt oqýshylardy UBT-ǵa jetkizý, «Jas túlek» festivaline alyp baryp, alyp kelý úshin transporttyq qyzmetke 204 myń teńge bólindi. Gimnaziiada arnaiy meditsinalyq bólme jumys jasaidy: balalarǵa alǵashqy kómek kórsetý maqsatynda 108 myń teńgege dári-dármekter satyp aldyq. Turmystyq jaǵdaiy tómen oqýshylardy ystyq tamaqpen qamtamasyz etý úshin 382 myń teńge qarastyrdyq.
Budan syrt ata-analar ótinishi boiynsha 126 az qamtylǵan otbasylarǵa materialdyq kómek kórsetý negizinde 3 mln. 57 myń teńge aqshalai berildi.
Qurmetti ata-analar, mine, mektepke baǵyttalǵan qarajattyń qaida jáne qalai bólingenin ashyp aityp berdim. Bizdiń mektepte bala kóp. Ustaz da kóp. Saiyp kelgende barlyq qarajat mekteptiń qajetine jumsaldy.
Anyǵynda, mektebimiz kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Baýyrjan Qydyrǵaliuly munyń bárin bilip otyr. Osy sebepti mektebimizdi kúrdeli jóndeýden ótkizý týraly kezekke qoiypty. 2017 jyly kezegimiz kelse6 jarqyraǵan, jainaǵan mektepte oqimyz dep senimmen aita alamyn.
Gúlnár Hodjabergenova, Áýezov aýdandyq bilim bóliminiń basshysy:
– Qazir ekiniń biri «mektepterde muǵalimderdiń ata-analardan ár nárseni syltaýratyp aqsha jinaidy» degen áńgime jii aitylatyny jasyryn emes. Jel soqpasa, shóptiń basy qimyldamaityny belgili. Jas urpaqqa úlgi-ónege beredi degen bilim ordalarynda ustazdardyń aqsha jinaýy durys emes. Qazirgi jaǵdaimyzdy toqsanynshy jyldardaǵy toqyraý jyldarymen salystyrýǵa kelmeidi. Táýelsizdik jyldary memleketimizdiń ál-aýqaty artyp, bilim berý mekemelerin jyl saiyn tiisti qarjymen qamtamasyz etýde. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qarjylyq-ekonomikalyq daǵdarysqa qaramastan, bilim men densaýlyq saqtaý salasyna bólinetin qarjynyń bir tiyny da qysqarmaitynyn qadap aitty. Bir sózben aitqanda muǵalimniń ailyǵy, bilim berý oshaqtaryna qajetti kerek-jaraqtardy satyp alýǵa memleket tarapynan qarjy qarastyrylǵan. Гулнар Ходжабергенова
Osy jaittardy eskergen Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baibek mekteptegi jemqorlyqqa túbegeili tosqaýyl qoiý úshin ár toqsan saiyn mektep direktorlarynyń ata-analar aldynda esep berý týrasynda talap qoiyp otyr. Óz kezeginde bul bastama Almaty qalasyndaǵy bilim mekemeleri men ata-analar tarapynan airyqsha qoldaýǵa ie bolyp otyr. Aldaǵy ýaqytta mektep direktorlary ár toqsan saiyn ata-analarmen kezdesip, memleket qarjysynyń qaida jumsalǵany jaiynda egjei-tegjeili
aqparat berip turatyn bolady.
Almaty qalalyq qarjy basqarmasynyń ruqsatymen mektepter qaiyrymdylyq esep shottaryn ashýǵa ruqsat berilgen. Biraq mundai esepshoty bar mektepter saýsaqpen sanarlyq. Aldaǵy ýaqytta arnaiy esepshoty bar mekteptiń direktorlary memleket qarjysy jáne arnaiy esepshotqa ata-analar tarapynan túsken qarjynyń qalai jumsalyp jatqany jaiynda esep berip turatyn bolady. Jalpy, qala basshysynyń bul bastamasy halyq arasyndaǵy «mektepte aqsha jinalady» degen jaman attan arylýǵa jáne memleket tarapynan bólinetin qarjyny tiimdi baǵytta jumsaýǵa yqpal etetine senimdimin.
Óz basym Áýezov aýdanyndaǵy birneshe mekteptiń esepti kezdesýine qatysqanda bul bastama halyq tarapynan qyzý qoldaý tapqanyn baiqadym. Árine, bul mektep direktorlarynyń alǵashqy esepti kezdesýi bolǵandyqtan az-kem kemshilikter ketýi múmkin. Biraq osy bir kezdesýge ata-analar men mektep ujymynyń boiy úirengennen keiin óziniń nátijesin berip, bilim salasynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etetin mańyzdy sharaǵa ainalatynyna senimdimin.
Dýman Tanabasov
