Freedom Inside '26

Alash ustanymy

Alash ustanymy
Jýyrda Qyzdar ýniversitetiniń ustazy, QR Joǵary oqý ornynyń úzdik oqytýshysy, Y.Altynsarin atyndaǵy tósbelginiń iegeri, filologiia ǵylymdarynyń doktory Rýda Zaikenovanyń «HH ǵasyr basyndaǵy ádebiet jáne Alash ustanymy» atty kitaby jaryq kórdi.

Ǵalymnyń bul eńbegi HH ǵasyrdyń basyndaǵy táýelsizdik jolynda mert bolǵan Alash qairatkerleriniń ulttyq ustanymyna negizdelgen. Onda HH ǵasyrdyń basyndaǵy áleýmettik jaǵdai men rýhani ómirdegi  ózgerister jáne sol kezeńniń qaitalanbaityn tulǵalary arqyly ulttyq damýdyń kórkemdik keńistigi ǵylymi-ádistemelik turǵydan sarapqa salynǵan.

[caption id="attachment_25262" align="alignleft" width="241"]
Rýda Zaikenovanyń kitaby[/caption]

– Alash pen Alashordaǵa bailanysty kózqarastyń jańa tynysy ashyldy. Eliniń erteńin oilaǵan Alash alyptarynyń ustanymyn zamannyń kókeikesti máselelerimen sabaqtastyra otyryp, qazaq topyraǵyndaǵy búgingi jańǵyryǵyn álemdik ádebiet aýqymynda túlete bilý – óte kúrdeli másele. Bul oqýlyqtyń ereksheligi, birinshiden, úsh baǵyt: kúresker-ultshyldyq, dini-millátshildik baǵyt, aǵartýshy-demokrattyq baǵyt ókilderi boiynsha alyp tulǵalardyń ómirbaiandary men shyǵarmashylyq eńbekteri júielenip berildi. Iaǵni, úsh topqa bólip, jiktep berildi. Ekinshiden, HH ǵasyr basyndaǵy ádebi úrdis pen onyń tulǵalary bir shoqatqa shoǵyrlandyryldy. 50-ge jýyq qalamgerdiń ómiri men shyǵarmashalyǵy búgingi oqytýdyń innovatsiialyq talabyna sai birinshi ret tutas usynylyp otyr.  Sonymen qatar, kitapta Alash urandy ádebiettiń kóshbasshylarymen birge tize qosyp, keleshek urpaq qamy úshin kóptegen maqala jazyp, taýqymetti ómir azabyn birge kóterisken S.Asfendiiarov, H.Ǵabbasov, M.Shoqai, M.Tynyshbaiuly, S.Amanjolov, B.Qulmanov, B.Mámetov syndy   kórnekti tulǵalar týraly da málimetter berdim. Oqýlyqta sondai-aq, HH ǵasyrdyń basyndaǵy baspasóz máselesi men  sal-seriler poeziiasy da tolyq qamtylyp, birshama shyǵarmalar kontekstik oqý ádisi boiynsha berildi, – dedi avtor R.Zaikenova. Uzaq jyldar eńbegin arnaǵan ǵalymnyń aitýynsha, bul oqýlyq Alash Ordanyń 100 jyldyq mereitoiyna arnaiy tartýy.

Kitap «Qazaq ádebieti tarihy» kýrsy boiynsha joǵary oqý oryndarynda oqylatyn dáristerde, seminarlarda, praktikalyq sabaqtarda paidalanýǵa jáne arnaýly kýrs júrgizýge kómekshi qural retinde qazaq ádebieti men tarihy pánderiniń muǵalimderine, stýdentterge, joǵary synyp oqýshylaryna, sondai-aq jalpy ádebiet súier  kópshilik qaýymǵa arnalǵan.

Atap óte keteiik, bul eńbek Qazaq memlekettik qyzdar pedagogikalyq ýniversitetiniń Ǵylymi keńesinde jáne Abai atyndaǵy QazPÝ-dyń «Bilim» tobyndaǵy mamandyqtar boiynsha oqý-ádistemelik birlestiginde talqylanyp, QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń memlekettik grifin alǵan.

Oqýlyq «Mektep» baspasynan 500 danamen jaryq kórdi.

Keleshek urpaqtyń azattyǵy jolynda qasyq qanyn aiamai, armanda ketken arystarymyzdyń erlik isterimen, olardyń ulttyq mádenietimiz ben ádebietimizge qosqan ólsheýsiz úlesterimen jete tanysýda bul oqýlyqtyń mańyzy zor. Ótken kúnińdi, tarihyńdy bilmei, keleshektiń kemel bolaryna sený qiyn. Ótkenimizdi óshirmei, keleshekke amanat etý paryzymyz. Sonda ǵana bizdiń jastarymyz jahandanýdyń shylaýyna ketpei, elin, jerin shyn súietin patriot bolyp qalyptasyp, azattyq pen bodandyqtyń ara jigin ajyratyp, sol arqyly tarihtyń ashy sabaǵyn salmaqtai otyryp, egemendigimizdi baǵalap, táýelsizdiktiń irgesin bekitýge qyzmet eteri sózsiz.

 

«Qyzdar ýniversiteti»  media ortalyǵy