Saiasattanýshy Ashat Qasenǵali Qazaqstan men Ortalyq Aziiadaǵy bilik aýysýyna qatysty óz joramalyn jariia etti. Onyń oiynsha, Qazaqstanda bilikti turaqty túrde aýysýy úlken mańyzǵa ie.
Ortalyq Aziiada prezidentter jii aýysa bermeidi ǵoi. Túrkimenstanda bilikti Serdar aldy. Ol jas, 40-tan endi asty, áli biraz jyl otyrady deýge negiz bar. Tájikstan basshysy áli otyr, biraq taqty uly, Dýshanbe meri Rýstam Emomalige beretin syńaily. Ózbekstanda Mirzieev Konstitýtsiialyq referendým jasap, óziniń merzimin «obnýlenie» jasady. Endi ol 2040 jylǵa deiin otyra alady. 2040 bolmasa da, shamamen 2035-ke deiin otyrýy múmkin degen boljam bar.
Qazaqstan da konstitýtsiiaǵa prezidenttik merzim jaily ózgeris engizdi. Onda prezident 7 jyl, bir merzim ǵana otyratyny aitylǵan. Qysqasy 2030 jyldy biz basqa prezidentpen qarsy alamyz dep oilaimyn. Prezidenttik merzim jaily prezident keshe BAQ ókilderimen kezdeskende taǵy aitty.
Sol sebepti Ortalyq Aziiada 2030 jyly Qazaqstan men Qyrǵyzstanda basshy aýysady deýge negiz bar.
«Kim bolady» degenge eshkim jaýap bere almaityn shyǵar, biraq kim bolsa da kópvektorlyq saiasatty ustap qalatyn adam bolýy kerek dep sanaimyn. Konstitýtsiiadaǵy «7 jyldyq merzim» degenmen alyp qarasaq, onda 2036-da bizde tórtinshi, 2043-te besinshi prezident bolady degen sóz. Aman bolsaq, kóre jatarmyz.
Biliktiń turaqty aýysýy (smeniaemost vlasti) degen mańyzdy. Bul jerdegi negizgi aktsent «turaqty aýysýy» degenge kelip tireledi. Turaqty aýysý – memlekettik dinamikany qalpyna keltiredi. Saiasi partiialardyń kandidat shyǵarýy, kelesi naýqanǵa daiyndalýy degenge áser etedi. Qoǵam da saiasi naýqannyń qashan bolatynyn bilip otyrady.
Saiasi partiialar saiasi naýqandy qyzdyrý úshin olardyń sany kóp bolý kerek. Sońǵy jyldary partiia tirkeý úshin birqatar jeńildikter engizildi. Adam sany qysqardy, májiliske ótý paiyzy tómendetildi degendei. Bul jaqsy ózgeris. Alaida taǵy da jeńildik jasaýǵa bolady dep oilaimyn. Partiia qurýdyń kókesi osy eken dep, topyrlatý da durys emes árine. Turaqty 10-12 partiia bolsa jetkilikti siiaqty. Qazir Parlamentte 6 partiia otyr, bul osyǵan deiingi parlamentten áldeqaida jaqsy. Al kelesi parlamentte budan da kóp partiia otyrsa, ol tipti jaqsy dep oilaimyn. Talqy artady.
Saiasi naýqan demekshi, qazir aýyl-aýdanda da sailaýlar ótip júr. Aýyl ákimin sailaý, aýdan ákimin sailaý degendei. Durys árine, Eýropanyń biraz elinde baiaǵydan solai ǵoi. Kei jerde ádiletti bolyp jatyr, kei jerde ádiletsiz ótýde. Kei jerde «rýlyq kózqaraspen daýys beripti» degendi de estip qalamyn (bul jaiynda bir jazba jazam)). Bastapqyda túrli olqylyqtar bolatyny anyq. Degenmen aqyryndap bastaldy, kem-ketigi júre túzeledi. Báribir ótetin jol ǵoi. Endeshe qazir bastap ketken durys boldy.
Prezidenttik merzimge qatysty saittar jazyp jatyr. Sony kórip, týyndaǵan oilar ǵoi.
