Өліара кезеңнің жұлдыздары

Бүгінде біздер осы аты аталған азаматтардың қазақ ән өнеріндегі буын жалғастығын сақтап қалудағы еңбегін өз деңгейінде бағалай алмай жүрміз. Олардың еңбегін бағалау үшін сонау тоқсаныншы жылдардағы қиындықтарды еске алсақ жетіп жатыр.
Қазіргі таңда Мейрамбекті барша қазақ таниды. Бәріміз оны төбемізге көтереміз. Мейрамбек оған толықтай лайықты азамат.
Біздер Мейрамбек Алтынбек Қоразбаевтың қамқорлығында болғанын білеміз. Иә, Алтекең Мейрамбектің көпшілікке көрінуіне көмек жасады. Өз кезегінде Мейрамбек те Алтынбек ағамыздың халық арасына кеңінен танылуына жол ашқанын мойындауымыз керек. Егер «Бозторғай» әнін бала Мейрамбек орындамағанда, Қоразбаев қазіргідей танымалдыққа ие болмас еді.
«Азия даусы» кімге қызмет етті?

Тоқсаныншы жылдары қазақ әнін телерадиодан халыққа насихаттау мехнат тірлікке толы шаруа болатын. Ал орыс тілінде ән салған қазақ әншілері мұндай қиыншылықпен бетпе-бет келмеді. Қазақ, орыс тілдерінде қатар ән салатын әншілер жұртшылыққа танылып, амалдап өмір сүргенін білеміз.
Соны түсінген Қыдырәлі, Медеу және Ерландар сол кезде «АБК» тобының құрамында орысша да ән салғанын көзіміз көрді. Кейіннен «АБК» тарқап, Ерлан Көкеев орысша аудиторияға түбегейлі бетбұрды. Ал Қыдырәлі мен Медеу қазақша ән айтуларын жалғастырды.
Сол кезде «Азия дауысы» ән байқауында қазақ тілінде ән айтылғанымен, бұл байқау қазақ эстрадасының дамуына қызмет етті деп айта алмаймыз. Қазақ тілін білмейтін Мұрат Ерғалиев ұйымдастырған сол байқаулардың қазір ешкімнің есінде жоқ.
Сол байқаудан түлеп ұшқан мықты әнші мынау еді деп көрсететін өнер иесін де таппайсың. Жалпы, «Азия дауысы» мен «Жас қанат» Қазақстанда орыс тілінде ән салатын топтың амалдай тұруы үшін ұйымдастырылған шарасы еді. Бүгінгі «Супер стар» сияқты болмашы дүние болғанын мойындайтын кез жетті.
Қазақ өнеріне пайдасы жоқ «Азия дауысы» тоқтаған кезде оған ұлтжанашыры Иманғали Тасмағамбетовті кінәлағанын да білеміз. Бұл жерде Имекеңнің түк қатысы жоқ.
«Азия дауысын» қазақ өнеріне икемдей алмаған ұйымдастырушылардың кесірінен ән байқауы жұмысын тоқтатты.
Өнер үшін өмір сүрген

Ал Саят, Тоқтардың қандай білім алғанын білмейміз. Бірақ олар Құдай берген талантының арқасында қазақ эстрадасының көшін өрге сүйреді, әлі де болса сүйреп келеді. Бұл үшін олардың алдындағы ағалары сияқты атақ та, сыйлық та сұраған жоқ.
Бұлардың алдында өнер көгінде қалықтаған ағалары бақытты. Нұрғиса Тілендиев, Кеңес Дүйсекеев, Нұрғали Нүсіпжанов сынды ағалары мемлекеттің қамқорлығын сезінді. Олар баспанаға қайтсем қол жеткізем деп басын ауыртқан жоқ. Олардың бірі тұтас оркестрді тізгіндесе, енді бірі радио мен телеарнада музыкалық редакцияны басқарып, қызметтің дәмін татты. Керек десеңіз, халық олардың еркелігін де бір кісідей көтерді. Сол кезде ел арасында «өнер адамы ерке келеді, оны түсіне білу керек» деген ұғым-түсінік қалыптасты.
Ал Мейрамбектердің буынын ешкім маңдайынан сипап еркелеткен жоқ. Оларға ешкім қызмет те, атақ та, сыйлық та берген жоқ. Олар да ештеңе дәметпеді. Әнін салып, әнсүйер қауымның құлақ құрышын қандырып келеді.
Олар жас емес

Күні кеше ғана қазақ шоу-бизнесінде батыл әрекетке баратын Баян Есентаева «Ғашық жүрек» фильмінде Мейрамбектің өмірін фильмде арқау етіп, талантты әншінің актерлік шеберлігін барша қазаққа паш етті.
Мәдениет министрлігіне Мейрамбек, Саят, Тоқтар сынды азаматтарды сайлау кезіндегі үгіт-насихат жұмыстарына ғана іздейді. Министрлік оларға халықтың ықыласы ерекше екенін жақсы біледі.

Күні кеше ғана «Қазақконцерт» ұжымы қысқартуға түскенін бәріміз куә болдық. Басты себеп, мемлекет тарапынан қолдау болмаған соң, өнер ұжымы жұмыс істеуін тоқтатты. Іргелі ұжымды ұзақ жылдар бойы басқарған Алтынбек Қоразбаевтың өзі мұны мойындады. Бұл ақталу ма?
Қазір біз нарықтық заманда өмір сүреміз. Сондықтан әрбір мекеме мемлекетке алақан жаймай өз бетінше өмір сүруге бейімделуі керек. Тәуелсіздік жылдары «Қазақконцерттің» көптеген концерт өткізіп, қыруар ақша тапқанын естімедік. Әйтеуір ілдебайлаған өмірді бастан кешті. Сондықтан мемлекетке арқа сүйеп өнер ұжымын басқарған Алтынбек Қоразбаевтың жаңа заманға бейімделе алмағандықтан жабылды деп байлам жасауға болады.
Мәдениет министрлігі «Қазақконцертті» кеңестік жүйенің психологиясын бойына әбден сіңірген

Таяуда Ескендір Хасанғалиевтың ұлы Біржан П.Чайковский атындағы музыка колледжінің директоры болып тағайындалды. Ал мен бұл орынға Саят Медеуовті лайық көрер едім.
Мейрамбек, Тоқтар, Саяттар қазақ өнерінің өрісін кеңейтіп жүре беретіні анық. Олар бұл үшін мемлекеттен атақ та, қызмет те дәметпейді. Бірақ тұтас қазақ өнерінің қазақы реңк беретін арыстандай жігіттердің іргелі өнер ұжымдарын басқарып, жаңа қырынан танылатын кезі келді. Олар қашанғы ән айтып, тойларда жүре береді. Олар ұлттық мүдденің нағыз жоқтаушылары емес пе?
Иә, олар ескінің соңы, жаңаның басы болып тарихта қалатыны даусыз. Бірақ олардың өмірлік тәжірибелерін де пайдалануды ұмытпайық.
Нұрлан ЖҰМАХАН