مەن جازباعان, شاماسى جازبايتىن شىعارمالارىمنىڭ اراسىندا «فۋنەس, عاجايىپ جاد» تاقىرىبىن ارقالاعان سەكسەن بەتكە جۋىق كٶپسٶزدٸ شيماي بار, ال «يرەنەو فۋنەس» جاي عانا ولاردىڭ «سىعىمدالعان» تٷرٸ. بۇل – ويدان شىعارىلعان, تىم قييالي وقيعانىڭ كەيٸپكەرٸ 1884 جىلعى فراي بەنتوس نەمەسە حۋنيننەن شىققان بوزبالا.
حورحە لۋيس بورحەس, ارگەنتينا جازۋشىسى
ونىڭ اناسى – كيٸم ٷتٸكتەگٸش, ال جۇمباق ەكەسٸ قاڭقۋ سٶزدەرگە قاراعاندا قاساپحانادا جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸر نەرسە عانا بەلگٸلٸ: ونىڭ شىعۋ تەگٸ بەلگٸسٸز بولۋىنا قاراعاندا ٷندٸس بولۋى مٷمكٸن. بالا كەزٸندە كٸتاپتىڭ ەكٸ بٶلٸمٸندەگٸ يلليۋستراتسييالاردى, كارتالاردى, شريفتتەردٸ, ونداعى قاتەلەردٸ مٷدٸرمەي جاتقا ايتقانى ٷشٸن باستاۋىش مەكتەپتەن قۋىلادى... جٸگٸت جيىرماعا جەتپەستەن كٶز جۇمادى. ول ٶتە ەرٸنشەك ەدٸ: بٶلمەسٸندە جاتىپ, ەسٸكتٸڭ الدىنداعى ٸنجٸردٸ باقىلاۋمەن نەمەسە قابىرعا بۇرىشىنداعى ٶرمەكشٸنٸڭ تورىن تورۋىلداۋمەن كٷندەرٸن كەلمەسكە كەتٸرەتٸن.
[caption id="attachment_25595" align="aligncenter" width="640"]
حورحە لۋيس بورحەس, ارگەنتينا جازۋشىسى[/caption]
ونىڭ جانازاسىن شىعارعاندا كٶرشٸلەرٸ بەيشارانىڭ ەلدەكٸمنٸڭ ٷيٸنە قوناققا بارعانىن, قىزىل شامدار كٶشەسٸندە سەرۋەندەگەن مەنسٸز ٶمٸرٸن ەسكە الدى. تەك بٸر ادام عانا جۇمباقتىڭ شەشٸمٸن تۇسپالداپ سىبىرلايتىن بولسا, دەل وسى بوزبالا عانا, بەلكٸم, بۇل دٷنيەدەگٸ شىنايى ەرٸ جالعىز كٶرٸپكەل بولدى. ونىڭ تٷيسٸنۋ, ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸ وعان مٷدٸرمەي قىزمەت ەتتٸ. ول 1882 جىلدىڭ وتىزىنشى سەۋٸرٸندەگٸ تاڭ الدىنداعى اقشا بۇلتتاردىڭ پٸشٸنٸن بٸر كەزدەرٸ قولىندا ۇستاپ كٶرگەن بىلعارى كٸتاپتىڭ بەتٸندەگٸ داقتارمەن سالىستىرا الاتىن. كٶرگەن تٷستەرٸن ەسٸنە تٷسٸرٸپ, قالپىنا كەلتٸرەتٸن. ٶكپەسٸ قابىنىپ, اقىرىن تاپقان بەيباقتىڭ بەلگٸسٸز ٶمٸرٸ سول بويدا ەلەمنٸڭ قازىلماعان قازىناسى بولىپ قالدى.
مەنٸڭ شىعارمامداعى بەيشارادان ادام نانعىسىز قابٸلەتتەردٸ بايقايسىز, بىلايشا ايتساق, ول, قالا ماڭىنداعى زاراتۋستراعا ۇقسايدى. «ۋليسستٸڭ» ٷزدٸكسٸز جىپىرلاعان تٶرت جٷز مىڭ سٶزٸن توقتاۋسىز وقۋ تەك قانا وسىنداي ماقۇلىقتاردىڭ عانا قولىنان كەلەتٸن شىعار, مەنٸڭ فۋنەستٸ ەسكە العان جالعىز سەبەبٸم وسى. دجويستىڭ شەتٸ جوق رومانى دايىندىعى جوق وقىرمانعا اقىلعا سىيمايتىن حاوس ەكەنٸ بەلگٸلٸ. بەلگٸلٸ بولعان تاعى بٸر مەسەلە, زەۆس ەۋلەتٸنەن شىققان, لاەرتتىڭ ۇلى ۋليسستىڭ وقيعاسىن روماندى تٷسٸندٸرۋشٸ ستيۋارت گيلبەرت ەر بٶلٸمدٸ بەلگٸلٸ بٸر ۋاقىتقا, دەنە مٷشەلەرٸنە, قانداي دا بٸر ٶنەردٸڭ تٷرٸنە, سيمۆولعا, تٷسكە, ەدەبي تەسٸلگە جاتقىزادى. كٸتاپتىڭ قيىن جوسپارى مەن كلاسسيكالىق تەرتٸبٸنە ەلەمدٸ مويىنداتۋعا كٶپ ەڭبەكتٸ قاجەت ەتەتٸن وسى بٸر كٸشكەنتاي سەيكەستٸكتەر جەتكٸلٸكتٸ-تٸن.
كٸتاپتاردىڭ تاڭعالارلىق ستيلدەرٸنٸڭ الۋاندىعىنا ەلدەقايدا سەنٸمٸم مول. شەكسپير, كەۆەدو, گەتە سەكٸلدٸ دجويس – ساناۋلىلاردىڭ قاتارىنداعى جاي عانا ەدەبيەتشٸ ەمەس, ەدەبيەتتٸڭ ٶزٸ. ونىڭ مەتٸنٸنٸڭ بوياۋى قانىق, ال گەتەنٸكٸ قاشان دا جەڭٸل بولاتىن. مەن «ۋليسستى» (باسقالار سيياقتى) تولىقتاي وقىعان جوقپىن, بٸراق كەيبٸر وقيعالارىن راحاتتانا قايتالاپ وقىپ تۇرامىن: شەكسپير تۋرالى ديالوگتى, لۋپاناريياداعى «Walpurgisnacht» «(ۆالپۋرگيەۆ تٷنٸن»), كاتەحەزيستىڭ سۇراقتارى مەن جاۋاپتارىن... «They drank in jocoserious silence Epp's massproduct, the creature cocoa». ال كەلەسٸ بەتٸندە: «A dark horse riderless, bolts like a phantom past the win-ningpost, his mane mononfoaming, his eyeballs stars». نەمەسە «Bridebed, childebed, bed of death, ghost-candled» دەگەندٸ. دجويستىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشٸلٸگٸ قاتار جٷرەدٸ. ونىڭ ارحيتەكتورلىق كەمشٸلٸك, جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنٸڭ ٶتەۋٸ – سٶزٸنٸڭ قۇدٸرەتتٸلٸگٸ. «ۋليسس» (بەرٸمٸزگە بەلگٸلٸ) – بۇل بٸر كٷننٸڭ, بٸر قالانىڭ ٸشٸندەگٸ وقيعا. ٶز-ٶزٸن شەكتەۋ بۇل جەردە تەك اريستوتەل تالعامىنا دەگەن قۇرمەت ەمەس, دجويس ٷشٸن ەر كٷن – اقىرزامان, ال ەلەمنٸڭ كەز كەلگەن نٷكتەسٸ – توزاق ەكەنٸن اڭعارۋ قيىنعا سوقپايدى.
اۋدارعان بەكجانوۆ سانجار,
«سولاقايلار» ەدەبي كلۋبى
