بايبەك مىرزا, ماقاتاەۆ كٶشەسٸندە «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسى قايدان جٷر?

بايبەك مىرزا, ماقاتاەۆ كٶشەسٸندە «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسى قايدان جٷر?
تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزعا 25 جىلدان استى. الايدا ەلٸ دە بولسا كەيبٸر مەسەلەگە كەلگەندە نەمقۇرايلىمىز. يە, كەڭەس ٶكٸمەتٸن سىنايمىز. بٸراق, قىزىل يمپەرييانىڭ قول استىندا بولعان كەزٸمٸزدە كٶنبٸس, اينالاعا باجايلاپ قارامايتىن ەنجار كٷيگە تٷسكەنٸمٸزدٸ بايقامايمىز.

الماتىدا مۇقاعالي ماقاتاەۆ اتىنداعى كٶشە بار. ال «پاستەرا» دەگەن كٶشە جوق. بٸراق, ماقاتاەۆ پەن جەتٸسۋ كٶشەسٸنٸڭ قيىلىسىندا «نا پاستەرا» دەگەن اتاۋدى ماڭدايىنا جازىپ قويعان كەۋاپحانا تۇر.

يە, ماقاتاەۆ كٶشەسٸنٸڭ بۇرىنعى اتاۋى پاستەر ەكەنٸن الماتىنىڭ بايىرعى تۇرعىندارى بٸلەدٸ. تەۋەلسٸزدٸك العاسىن الماتىداعى كٶپتەگەن كٶشەلەر قازاقتىڭ اياۋلى پەرزەنتتەرٸنٸڭ ەسٸمدەرٸن ەنشٸلەدٸ.

ماقاتاەۆ كٶشەسٸنٸڭ بويىندا ورنالاسقان «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسىن كٶرگەن ادام نە ويلايدى? بٸرٸنشٸ كەزەكتە, «قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸن تولىق الماعان با?» دەپ ويلاۋى ەبدەن مٷمكٸن عوي.
الماتىدا مۇقاعالي ماقاتاەۆ اتىنداعى كٶشە بار. ال «پاستەرا» دەگەن كٶشە جوق. بٸراق, ماقاتاەۆ پەن جەتٸسۋ كٶشەسٸنٸڭ قيىلىسىندا «نا پاستەرا» دەگەن اتاۋدى ماڭدايىنا جازىپ قويعان كەۋاپحانا تۇر. ماقاتاەۆ كٶشەسٸنٸڭ بويىندا ورنالاسقان «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسىن كٶرگەن ادام نە ويلايدى? بٸرٸنشٸ كەزەكتە, «قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸن تولىق الماعان با?» دەپ ويلاۋى ەبدەن مٷمكٸن عوي.

كەڭەس زامانىنداعى ەسكٸ اتاۋلاردى جالاۋلاتقان مۇنداي كەۋاپحانالار مەن مەيرامحانالار پەتروپاۆل مەن پاۆلوداردا بولسا, ازداپ بولسا دا «تٷسٸنٸستٸكپەن» (ٶيتكەنٸ, بٸز تولەرانتتى حالىقپىز عوي) قاراۋعا بولار ەدٸ. ال ازاتتىقتىڭ جالاۋى العاش جەلبٸرەگەن, جەلتوقساننىڭ ىزعارلى سۋىعىندا قازاق جاستارىنىڭ قانى تٶگٸلگەن الماتىدا مۇنداي ولقىلىققا جول بەرۋ – ٷلكەن قاتەلٸك, اسقان ارانداتۋشىلىق.

دەل وسى كەۋاپحانانىڭ قوجايىنى كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋعا رۇقسات سۇراعاندا جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارىنا كەۋاپحاناسىنىڭ اتىن «نا پاستەرا» دەپ تٸركەتكەنٸ انىق. سوندا كەۋاپحانانىڭ اتىن تٸركەگەن الماتى ەكٸمدٸگٸ پاستەر كٶشەسٸ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا مۇقاعالي ماقاتاەۆ كٶشەسٸ بولىپ ٶزگەرٸپ كەتكەنٸن بٸلمەي مە? ەرينە, بٸلەدٸ. بٸلە تۇرا, ٷندەمەگەن. ولارعا بەرٸبٸر, ٶيتكەنٸ.

كەڭەس زامانىن ەسكە سالاتىن وسىنداي اتاۋلار ەلٸمٸزدە ۇلتارالىق دٷردارازدىقتى تۋدىرىپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەكٸم-قارالار نەگە ويلامايدى?

قازاق پوەزيياسىندا ەڭ كٶپ وقىلاتىن اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆ. كٶڭٸلٸ الىپ-ۇشقان اۋىل بالاسى سٷيٸكتٸ الماتىسىنا اسىعىپ جەتكەندە ەيگٸلٸ اقىننىڭ اتىمەن اتالاتىن كٶشەنٸڭ بويىندا «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسى قارسى السا, قانداي كٷيگە تٷسەدٸ? مۇندايدا كەز كەلگەن ۇلتجاندى ازاماتتىڭ (اۋىل بالاسى بەرٸنە تٷسٸنٸستٸكپەن قارايتىن الماتىنىڭ بايىرعى تۇرعىنى ەمەس قوي) بويىن اشۋ-ىزا كەرنەيتٸنٸ سٶزسٸز.

بۇلا كٷشٸ بويىنا سىيماعان جاس جٸگٸت كەۋاپحاناعا كٸرٸپ, بۇل مەسەلەنٸ ايتۋى مٷمكٸن. بۇدان كەيٸن ۇرىس-جانجال تۇتانىپ, اراعا تەرتٸپ ساقشىسى ارالاسىپ, ەلگٸ مۇقاعاليدىڭ فاناتى (ەلٸنە الىپ-ۇشىپ كەلگەن ورالمان دا بولۋى مٷمكٸن) ەپ-سەتتە «ۇلت-ارازدىقتى قوزدىرۋشى», مامىراجاي قالانىڭ تىنىشتىعىن بۇزعان «بۇزاقى» بولىپ شىعا كەلمەي مە? ال ەندٸ جاۋاپ بەرٸڭٸزشٸ, بۇل ٷشٸن كٸمدٸ كٸنەلايمىز?  پاستەرادان كٶشەنٸڭ اتاۋىن تارتىپ العان ماقاتاەۆتى كٸنەلامايتىنىمىز... انىق قوي.
قازاق پوەزيياسىندا ەڭ كٶپ وقىلاتىن اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆ. كٶڭٸلٸ الىپ-ۇشقان اۋىل بالاسى سٷيٸكتٸ الماتىسىنا اسىعىپ جەتكەندە ەيگٸلٸ اقىننىڭ اتىمەن اتالاتىن كٶشەنٸڭ بويىندا «نا پاستەرا» كەۋاپحاناسى قارسى السا, قانداي كٷيگە تٷسەدٸ? مۇندايدا كەز كەلگەن ۇلتجاندى ازاماتتىڭ بويىن اشۋ-ىزا كەرنەيتٸنٸ سٶزسٸز.

ەستەرٸڭٸزدە شىعار, وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن قۇرمانعازى مەن پۋشكين كٶشەسٸنٸڭ بويىندا ورنالاسقان گەي-كلۋبتىڭ جارناماسىن جاساۋ ٷشٸن قۇرمانعازى مەن پۋشكيندٸ سٷيٸستٸرگەن جارناما اگەنتتٸگٸن قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورييانىڭ ستۋدەنتتەرٸ سوتقا بەرٸپ, سوڭى ٷلكەن داۋعا ۇلاستى. بۇدان نەنٸ بايقايمىز? كەڭەس زامانىن اڭساۋ, سول كەزدەگٸ اتاۋلاردى قايتا جاڭعىرتۋدى قازاق جاستارىنىڭ قالامايتىنىن اڭعارامىز.

بٸزدەر ٶتكەنگە قارايلاماۋىمىز كەرەك. قازاقستان – ازييانىڭ اق بارىسىنا اينالۋدى ماقسات تۇتقان ەل. سوندىقتان, بٸزدەر تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ نىعايتىپ, ونى ەربٸر قازاقستان ازاماتىنىڭ قاستەرلەۋٸن جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارى تالاپ ەتۋٸ تيٸس.

سوندىقتان, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك مىرزا بۇل ٸسكە نازار اۋدارىپ, قازاق جاستارىنىڭ ارانداپ قالماۋى ٷشٸن «ٷي ٸشٸنەن ٷي تٸككەن» (مۇنىسىن ٶزدەرٸ دە بٸلمەۋٸ مٷمكٸن) كەسٸپكەرلەردٸ تەرتٸپكە شاقىرىپ, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ قاستەرلەۋگە ٷندەۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸز. قاجەت بولسا, ٸرٸ قالالارداعى كٶشە اتاۋىن بۇرىنعى اتاۋىمەن اتاۋعا شەكتەۋ قوياتىن زاڭ قابىلدايىق. سول كەزدە ٶتكەندٸ اڭساپ, ارتىمىزعا قايتا-قايتا مويىن بۇرىپ قاراي بەرۋدٸ دوعاراتىن شىعارمىز?

نۇرلان جۇماحان 

اۆتوردىڭ فەيسبۋكتاعى پاراقشاسىنان الىندى