Baibek myrza, Maqataev kóshesinde «Na Pastera» káýaphanasy qaidan júr?: 7 sáýir 2017

Táýelsizdik alǵanymyzǵa 25 jyldan asty. Alaida áli de bolsa keibir máselege kelgende nemqurailymyz. Iá, Keńes ókimetin synaimyz. Biraq, Qyzyl imperiianyń qol astynda bolǵan kezimizde kónbis, ainalaǵa bajailap qaramaityn enjar kúige túskenimizdi baiqamaimyz.

Almatyda Muqaǵali Maqataev atyndaǵy kóshe bar. Al «Pastera» degen kóshe joq. Biraq, Maqataev pen Jetisý kóshesiniń qiylysynda «Na Pastera» degen ataýdy mańdaiyna jazyp qoiǵan káýaphana tur.

Iá, Maqataev kóshesiniń burynǵy ataýy Paster ekenin Almatynyń baiyrǵy turǵyndary biledi. Táýelsizdik alǵasyn Almatydaǵy kóptegen kósheler qazaqtyń aiaýly perzentteriniń esimderin enshiledi.

Maqataev kóshesiniń boiynda ornalasqan «Na Pastera» káýaphanasyn kórgen adam ne oilaidy? Birinshi kezekte, «Qazaqstan táýelsizdigin tolyq almaǵan ba?» dep oilaýy ábden múmkin ǵoi.

Almatyda Muqaǵali Maqataev atyndaǵy kóshe bar. Al «Pastera» degen kóshe joq. Biraq, Maqataev pen Jetisý kóshesiniń qiylysynda «Na Pastera» degen ataýdy mańdaiyna jazyp qoiǵan káýaphana tur. Maqataev kóshesiniń boiynda ornalasqan «Na Pastera» káýaphanasyn kórgen adam ne oilaidy? Birinshi kezekte, «Qazaqstan táýelsizdigin tolyq almaǵan ba?» dep oilaýy ábden múmkin ǵoi.

Keńes zamanyndaǵy eski ataýlardy jalaýlatqan mundai káýaphanalar men meiramhanalar Petropavl men Pavlodarda bolsa, azdap bolsa da «túsinistikpen» (óitkeni, biz tolerantty halyqpyz ǵoi) qaraýǵa bolar edi. Al azattyqtyń jalaýy alǵash jelbiregen, jeltoqsannyń yzǵarly sýyǵynda qazaq jastarynyń qany tógilgen Almatyda mundai olqylyqqa jol berý – úlken qatelik, asqan arandatýshylyq.

Dál osy káýaphananyń qojaiyny kásipkerlikpen ainalysýǵa ruqsat suraǵanda jergilikti bilik oryndaryna káýaphanasynyń atyn «Na Pastera» dep tirketkeni anyq. Sonda káýaphananyń atyn tirkegen Almaty ákimdigi Paster kóshesi toqsanynshy jyldardyń basynda Muqaǵali Maqataev kóshesi bolyp ózgerip ketkenin bilmei me? Árine, biledi. Bile tura, úndemegen. Olarǵa báribir, óitkeni.

Keńes zamanyn eske salatyn osyndai ataýlar elimizde ultaralyq dúrdarazdyqty týdyryp jiberýi múmkin ekenin ákim-qaralar nege oilamaidy?

Qazaq poeziiasynda eń kóp oqylatyn aqyn Muqaǵali Maqataev. Kóńili alyp-ushqan aýyl balasy súiikti Almatysyna asyǵyp jetkende áigili aqynnyń atymen atalatyn kósheniń boiynda «Na Pastera» káýaphanasy qarsy alsa, qandai kúige túsedi? Mundaida kez kelgen ultjandy azamattyń (aýyl balasy bárine túsinistikpen qaraityn Almatynyń baiyrǵy turǵyny emes qoi) boiyn ashý-yza kerneitini sózsiz.

Bula kúshi boiyna syimaǵan jas jigit káýaphanaǵa kirip, bul máseleni aitýy múmkin. Budan keiin urys-janjal tutanyp, araǵa tártip saqshysy aralasyp, álgi Muqaǵalidyń fanaty (eline alyp-ushyp kelgen oralman da bolýy múmkin) áp-sátte «ult-arazdyqty qozdyrýshy», mamyrajai qalanyń tynyshtyǵyn buzǵan «buzaqy» bolyp shyǵa kelmei me? Al endi jaýap berińizshi, bul úshin kimdi kinálaimyz? Pasteradan kósheniń ataýyn tartyp alǵan Maqataevty kinálamaitynymyz... anyq qoi.

Qazaq poeziiasynda eń kóp oqylatyn aqyn Muqaǵali Maqataev. Kóńili alyp-ushqan aýyl balasy súiikti Almatysyna asyǵyp jetkende áigili aqynnyń atymen atalatyn kósheniń boiynda «Na Pastera» káýaphanasy qarsy alsa, qandai kúige túsedi? Mundaida kez kelgen ultjandy azamattyń boiyn ashý-yza kerneitini sózsiz.

Esterińizde shyǵar, osydan birneshe jyl buryn Qurmanǵazy men Pýshkin kóshesiniń boiynda ornalasqan gei-klýbtyń jarnamasyn jasaý úshin Qurmanǵazy men Pýshkindi súiistirgen jarnama agenttigin Qurmanǵazy atyndaǵy konservatoriianyń stýdentteri sotqa berip, sońy úlken daýǵa ulasty. Budan neni baiqaimyz? Keńes zamanyn ańsaý, sol kezdegi ataýlardy qaita jańǵyrtýdy qazaq jastarynyń qalamaitynyn ańǵaramyz.

Bizder ótkenge qarailamaýymyz kerek. Qazaqstan – Aziianyń aq barysyna ainalýdy maqsat tutqan el. Sondyqtan, bizder táýelsizdigimizdi nyǵaityp, ony árbir Qazaqstan azamatynyń qasterleýin jergilikti bilik oryndary talap etýi tiis.

Sondyqtan, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baibek myrza bul iske nazar aýdaryp, qazaq jastarynyń arandap qalmaýy úshin «úi ishinen úi tikken» (munysyn ózderi de bilmeýi múmkin) kásipkerlerdi tártipke shaqyryp, Táýelsizdigimizdi qasterleýge úndeýi kerek dep esepteimiz. Qajet bolsa, iri qalalardaǵy kóshe ataýyn burynǵy ataýymen ataýǵa shekteý qoiatyn zań qabyldaiyq. Sol kezde ótkendi ańsap, artymyzǵa qaita-qaita moiyn buryp qarai berýdi doǵaratyn shyǵarmyz?

Nurlan Jumahan

avtordyń Feisbýktaǵy paraqshasynan alyndy

Baibek myrza, Maqataev kóshesinde «Na Pastera» káýaphanasy qaidan júr?

Oqi otyryńyz

Qazaqstan jahandyq bedel reitinginde kósh bastady

Qazaqstandyqtar nege ekpeden jii bas tartyp jatyr – sarapshy pikiri

Qazaqstanda azyq-túlik óndirisi 12%-ǵa artty