ۇمىتىلماس ارىس ەسٸمٸ
ساباتاەۆ ساتىلعان بۇرىنعى جەتٸسۋ وبلىسى, ۆەرنىي ۋەزٸ, ٷلكەن الماتى بولىسىنىڭ جەتٸنشٸ اۋىلىندا تۋعان. ول - ۇلت قايراتكەرٸ, الاش قوزعالىسىنا قاتىسۋشى, شىعىستانۋشى, جوعارى بٸلٸمدٸ اگرونوم جەنە تٸل مامانى. 1895 جىلى ۆەرنىيداعى ۇلدار گيمنازيياسىن بٸتٸرگەن سوڭ, بٸلٸم ٸزدەپ رەسەيگە كەتەدٸ. 1898 جىلى مەسكەۋدەگٸ لازارەۆسكيي اتىنداعى شىعىس تٸلدەر ينستيتۋتىن بٸتٸرٸپ شىعادى. مۇنان سوڭ 1915 جىلى پەتروۆسكو-رازۋموۆسكيي اتىنداعى اكادەمييانى بٸتٸرگەن. وسى جىلدارى مەسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ جانىنداعى جاراتىلىستانۋ, انتروپولوگييا جەنە ەتنوگرافييا ەۋەسقويلارىنىڭ مەجٸلٸسٸنە قاتىسىپ, «قازاقتاردىڭ سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋٸ», «تورعاي وبلىسى قوستاناي ۋەزٸ سوتى قازاقتارىنىڭ اقساقالدار جەنە ارااعايىندىق سوتى» دەگەن تاقىرىپتاردا بايانداما جاساپ, جۇرت نازارىنا ٸلٸگەدٸ. ول ابايدىڭ «جاز», م.دۋلاتوۆتىڭ «مۇڭ» اتتى ٶلەڭدەرٸن قارا سٶزبەن اۋدارىپ, كٶرنەكتٸ شىعىستانۋشى A.ن. ۆەسەلوۆسكييدٸڭ قۇرمەتٸنە شىعارىلعان «ەل-شارحييات» (مەسكەۋ, 1914) جيناعىنا ەنگٸزەدٸ. 1899 جىلدان 1901 جىلعا دەيٸن ەكٸ جىل جەتٸسۋ وبلىسى پٸشپەك ۋەزدٸك باسقارماسىنىڭ اۋدارماشىسى بولىپ قىزمەت ٸستەيدٸ. 1901 جىلى جاركەنتكە اۋىسىپ, 1906 جىلعا دەيٸن جاركەنت ۋەزدٸك باسقارماسىنىڭ اۋدارماشىسى بولادى. قوسىمشا جەتٸسۋ وبلىستىق قونىس اۋدارۋ مەكەمەسٸندە قىزمەت ٸستەيدٸ. C.ساباتاەۆتىڭ ماماندىعى مەن ونىڭ مٷمكٸندٸگٸن ەسكەرگەن سول كەزدەگٸ جەتٸسۋ وبلىستىق باسشىلىعى 1906 جىلى ونى ەگٸنشٸلٸك جەنە جەرگە ورنالاستىرۋ باس باسقارماسىنا قىزمەتكە اۋىستىرادى. ەكٸ جىل سول مەكەمەدە جۇمىس ٸستەيدٸ. 1916-1917 جىلدارى لەپسٸ ۋەزٸنٸڭ اۋىلشارۋاشىلىق مەكەمەسٸندە قىزمەت ٸستەگەن.
پاتشا ٷكٸمەتٸ قۇلاعان سوڭ س.ساباتاەۆ الاش قوزعالىسىنا بەلسەنە ارالاسادى. ول ۇلتتىڭ بۇعاۋدان قۇتىلۋىن ارماندايدى جەنە سول سەت تۋدى دەپ قارايدى. سوندىقتان ٶزٸنٸڭ بار كٷش-جٸگەرٸن الاشوردا ٷكٸمەتٸن قۇرۋعا جۇمسايدى. C.ساباتاەۆتىڭ بۇل ەڭبەگٸ ونىڭ ەل اراسىنداعى بەدەلٸن اسىرادى. 1917 جىلدىڭ 5-13 جەلتوقسانىندا ٶتكەن ەكٸنشٸ جالپىقازاق سەزٸندە الاشوردا ٷكٸمەتٸنە مٷشە بولىپ قابىلدانادى. 1918 جىلى قاڭتاردا ۆەرنىي قالاسىندا ٶتكەن جەتٸسۋ وبلىسى قازاقتارىنىڭ ەكٸنشٸ سەزٸنە قاتىسادى. سودان باستاپ اۆتونومييا قۇرۋ, ميليتسييا جاساقتاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى. ۆەرنىيداعى الاش زييالىلارى مەن قازاق- ورىستاردىڭ ٸس قيمىلىنان قاۋٸپتەنگەن قىزىلدار 1918 جىلى 9 ناۋرىزدا و.ەلجانوۆ, ى.جايناقوۆ, س.ساباتاەۆ سيياقتى الاش ازاماتتارىن تۇتقىنعا الادى. س.ساباتاەۆ 17 سەۋٸردە تٷرمەدەن بوساتىلىپ, سەمەيگە كەتەدٸ. سەمەيگە بارعان سوڭ تاعى دا الاش ٷكٸمەتٸنٸڭ جۇمىستارىن اتقارادى. 1918 جىلى 10-31 تامىزدا الاشوردانىڭ لەپسٸ ۋەزٸندە جەتٸسۋ وبلىسى قازاقتارىنىڭ سەزٸ ٶتەدٸ. سەزدە ول وبلىستىق كوميتەتتٸڭ مٷشەسٸ بولىپ سايلانادى. سەمەيدە بٸرٸنشٸ الاش ەسكەري پولكٸن جاساقتاۋ ٸسٸنە قاتىسادى. 1918 جىلعى 1 قاراشا كٷنٸ الاشوردا كەڭەسٸ سٸبٸر ٷكٸمەتٸنەن س.ساباتاەۆتىڭ اۋىلشارۋاشىلىق بٶلٸمٸنٸڭ باس مامانى بولۋىنا رۇقسات الادى. كەڭەس ٷكٸمەتٸ ورناعان سوڭ ول قارقارالىدا ٶز ماماندىعى بويىنشا قىزمەت ٸستەپ جٷرەدٸ.
الاشتانۋشى-جۋرناليست بولات مٷرسəلٸم كٷرەسكەردٸڭ ٶلٸمٸنە بايلانىستى: "ماعجاننىڭ "ساباتاەۆ ساتىلعان, كٶشەدە جٷرٸپ اتىلعان" دەيتٸن ارنايى ٶلەڭٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ. 1921 جىلى 15 سەۋٸردە قارقارالى ماڭىندا بوتاقارا دەگەن جەردە تۇقىم الىپ كەلۋگە بارا جاتقان س.ساباتاەۆتى اقتاردىڭ سوڭىنا تٷسكەن قىزىل ەسكەرلەر جازىقسىز اتىپ كەتكەن ەدٸ.
قورىتا ايتقاندا, ساباتاەۆ ساتىلعان ٶز حالقىنىڭ بوستاندىعى مەن تەۋەلسٸزدٸگٸ جولىندا جان تاپسىرعان, ازاماتتىق بورىشىن ادال اتقارعان ەلجاندى زييالى رەتٸندە مەڭگٸ ەل ەسٸندە قالادى. الاشتىڭ ٶزگە دە بەيمەلٸم قايراتكەرلەرٸن تانىپ-بٸلۋ, ولاردىڭ ەرەن ەڭبەكتەرٸن ناسيحاتتاۋ-بٸزدٸڭ ۇلتتىق بورىشىمىز.
عىلىمي جەتەكشٸسٸ: قوزىباقوۆا ف.ا.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, فيلولوگييا جەنە ەلەم تٸلدەرٸ فاكۋلتەتٸنٸڭ 1 كۋرس ستۋدەنتتەرٸ
