ۆەدومستۆو باسشىسى ەۋەلٸ ايماقتاعى ەڭ ٸرٸ ٶنٸدٸرٸس وشاعى «مارەۆەن فۋد تيان-شان» ازىق-تٷلٸك ٶندٸرەتٸن زاۋىتىنا باردى. 2018 جىلى ٸرگەتاسى قالانىپ, مەملەكەتتٸك باعدارلامانىڭ شاراپاتىن كٶرگەن بٸرەگەي جوبا تەز دايىندالاتىن ماكارون ٶنٸمٸن, الكوگولسٸز سۋسىن مەن دەمدەۋٸش ٶندٸرۋمەن اينالىسادى.
كەسٸپورىن 850 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. قازٸرگٸ كەزدە مۇندا جىلىنا 85 مىڭ توننا ٶنٸم ٶندٸرٸلەدٸ. زاۋىتتىڭ تولىق-قاندى ٸسكە قوسىلۋى ٷشٸن تارتىلعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 35 ملرد تەڭگەنٸ قۇراسا, سونىڭ 593 ملن تەڭگەسٸ «بيزنەستٸڭ جول كاراتسى – 2020» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى ارقىلى قاراستىرىلعان بولاتىن.
«مارەۆەن فۋد تيان-شان» باسقارۋشى ديرەكتورى ستانيسلاۆ دەگتيارەۆتىڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, قوسىمشا ٶندٸرٸستٸك جەلٸنٸ ورناتۋعا گاز, سۋ جەنە ەلەكتر قۋاتى كەرەك.
ايتا كەتەيٸك, زاۋىت باسشىسى الداعى ۋاقىتتا لوگيستيكالىق قول جەتٸمدٸلٸكتٸ جاقسارتۋ نىساناعا الىناتىنىن ايتىپ, مينيستر ەلٸبەك سەكەنۇلىنا وسى ماقساتتا تاعى بٸر تەمٸرجول جەلٸسٸن تارتۋ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزدٸ.
تاعام ٶندٸرٸسٸنٸڭ اياق الىسىن باقىلاعان ۆەدومستۆو باسشىسى جىلدىق قۋاتى 10 مىڭ توننا تەڭٸز بالىعىن ٶندٸرۋگە قاۋقارلى بالىق ٶنەركەسٸبٸ كەشەنٸ قۇرىلىسىمەن تانىستى. تاياۋ بولاشاقتا بۇل ماڭدا «باررامۋندي» بالىعىن ٶسٸرۋ جوسپارلانعان. بٷگٸندە بالىققا ارنالعان ارنايى باسسەيندەر تولىق ورناتىلىپ بٸتكەن.
الايدا, ەندٸ عانا جۇمىسىن باستاۋعا قامدانىپ جاتقان كەسٸپورىنعا ينفراقۇرىلىم جٷرگٸزۋ اۋاداي قاجەت. بۇل تۋرالى قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنە زاۋىت باسشىلىعى ايتتى.
– بٸز سۋمەن, گازبەن جابدىقتاۋ, ەلەكتر مەن كەرٸز جەلٸلەرٸن تارتۋعا بيۋدجەتتٸك ٶتٸنٸم بەردٸك. ماقۇلدانۋىن كٷتەمٸز. بارلىعى 900 ملن تەڭگە, – دەيدٸ زاۋىت ٶكٸلدەرٸ.
وبلىستاعى قوس بٸردەي زاۋىتتى ارالاعان مينيستر كەلەسٸ كەزەكتە وبلىستىق ەكٸمدٸك عيماراتىندا ٶڭٸردٸڭ باس جوسپارىمەن تانىستى. وندا G4 City مەن قوناەۆ قالاسىنىڭ باس جوسپارى كٶرسەتٸلدٸ.
قوناەۆ قالاسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرلان قۇماتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, 107 تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىسى باستالادى دەپ كٷتٸلۋدە.
سونىمەن قاتار, قازىنا ەسەبٸنەن 13 تۇرعىن ٷيدٸڭ ٸرگەتاسى قالانۋ ٷستٸندە. قوناەۆ قالاسىنىڭ ەكٸمٸنٸڭ ايتۋىنشا قالادا 5 بٸلٸم مەكەمەسٸ سالىنباقشى. ونىڭ ەكەۋٸ «جايلى مەكتەپ» جوباسىنىڭ شەڭبەرٸندە كەرەگە جايماق.
– بٸزدە جالپى اۋماعى 1,3 مىڭ گەكتاردى الىپ جاتقان يندۋسترييالىق ايماق بار. 2022-2024 جىلدار ارالىعىندا 8 بٸردەي اۋقىمدى ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە اسادى دەپ كٶزدەلگەن. مۇنداعى الاڭداتقان بٸر مەسەلە قوسالقى ستانتسييا سالۋ. بٸز بۇعان دەيٸن 160 مۆت-قا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتىن جاساپ, ٶتكٸزدٸك. الايدا, بۇل ازدىق ەتەدٸ. سول سەبەپتٸ, كەلەر جىلى 200 مۆت قوسالقى ستانتسيياعا ٶتٸنٸش بەرەمٸز, – دەدٸ نۇرلان قۇماتاەۆ.
قالا ەكٸمٸنەن كەيٸنگٸ كەزەك, وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايبار تەمەنوۆقا كەلدٸ. ول ٶز كەزەگٸندە ٸشكٸ تۋريزمدٸ, ونىڭ ٸشٸندە تاۋ كلاسستەرٸن دامىتۋعا ارنالعان تىڭ ويلارىن ورتاعا سالىپ, ەتنواۋىلعا ارنالعان ايماق جاسالاتىنىن تٸلگە تيەك ەتتٸ. تۋريزمدا اقساپ تۇرعان تاعى بٸر ٸس ول – مامان تاپشىلىعى.
ايبار تەمەنوۆ, «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسىندا دەل وسى سالانىڭ بٸلٸمگەرلەرٸ قاراستىرىلماعانىن ايتىپ, ەندٸگٸ جەردە وسى جۇمىستى قولعا الۋدى ۇسىندى.
ايماقتىڭ ەلەۋەتٸنە شولۋ جاساعان ۆەدوسمتۆو باسشىسى وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ارنالعان كەڭەسكە قاتىسىپ, جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپكەرلەرمەن جٷزدەستٸ. ولاردىڭ كٶكەي كەستٸ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردٸ. جيىندى وبلىس ەكٸمٸ مارات سۇلتانعازيەۆ جٷرگٸزٸپ, ٶڭٸردٸڭ ەكونوميكالىق احۋالىنا قىسقاشا توقتالدى.
– بٸزدٸڭ ٶلكەدە شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ سانى قازٸردٸڭ ٶزٸندە 116,6 مىڭعا جەتٸپ, رەسپۋبليكادا 4-شٸ ورىندى يەلەندٸك. تەك 2022 جىلدىڭ 9 ايىندا ولارمەن ٶندٸرٸلگەن ٶنٸم, كٶرسەتٸلگەن قىزمەت كٶلەمٸ 2 ترلن تەڭگەدەن استى, ال بيۋدجەتكە 220,2 ملرد تەڭگە تٷستٸ. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸ 36,7%-دان 45,5%-عا دەيٸن ٶستٸ, – دەدٸ ايماق باسشىسى مارات ەلەۋسٸزۇلى.
الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ سٶزٸنەن كەيٸن كەزدەۋگە جينالعان بيزنەس ٶكٸلدەرٸ ساۋالدارىن مينيسترگە تٸكەلەي جولدادى. كەزدەسۋدە سٶز العان كەسٸپكەرلەر جەڭٸل ٶنەركەسٸپتٸ, فارماتسەۆتيكا سالاسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸن جەنە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ باسقا دا ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن كٶتەردٸ. ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسى مەسەلەلەرٸدە شەتە قالمادى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەلٸبەك قۋانتىروۆ بيزنەس پەن مەملەكەتتٸڭ ٶزارا ىنتىماقتاستىعى ٷشٸن تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن الاڭ بولۋعا تيٸس ٶڭٸرلٸك بيزنەستٸ دامىتۋ ينستيتۋتتارىمەن ناقتى ٶزارا ٸس-قيمىل قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٶز تاراپىنان ول كەسٸپكەرلەر ايتقان بارلىق پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ قاراۋعا جەنە نازارعا الۋعا دايىن ەكەنٸن بٸلدٸردٸ.
– جۇدىرىقتاي جۇمىلا وتىرىپ, بٸز العا قويعان بارلىق مٸندەتتەردٸ ورىندايتىنىمىزعا جەنە الماتى وبلىسىنىڭ ٶركەندەۋٸ ٷشٸن قولدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسايتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ مينيستر.
ٶز كەزەگٸندە قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ, بۇل مەسەلە قاراستىرۋ ٷستٸندە ەكەنٸن, اتالعان سومانى 2,5 اەك كٶرسەتكٸشكە دەيٸن كٶتەرۋ جوسپارلانعانىن ايتتى.
مينيستردٸڭ جەكە قابىلداۋىنا كەلگەن جاس كەسٸپكەر عابيت بەگالى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ تۇراقتاندىرۋ قورىنا قاراجات بٶلۋ تۋرالى ويىمەن, مەزگٸلدٸ قىمباتشىلىقتىڭ الدىن الۋعا بٶلٸنگەن قارجى ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارعا بٶلٸپ بەرۋدٸڭ ارنايى بٸر تەتٸگٸن قاراستىرۋدى سۇراپ كەلگەن. وعان ۆەدومستۆو باسشىسى ەلەۋمەتتٸك ەمييان ارقىلى تۇرمىسى تٶمەن وتباسىلارعا قارجى جٸبەرٸلەتٸنٸن ايتىپ ٶتتٸ.
سونداي-اق, مينيستر ازاماتتاردى قابىلداپ بولعان سوڭ, شەڭگەلدٸ الابىنا بارىپ, سۋارۋ جٷيەسٸن دامىتۋ, ەگٸس القاپتارىن ۇلعايتۋ مەسەلەلەرٸمەن تانىسىپ, «شين-لاين» بالمۇزداق شىعاراتىن كەسٸپورىنىنا باردى. قۋاتتىلىعى جىلىنا 63 مىڭ توننا بولاتىن زاۋىت جوباسىنىڭ جالپى قۇنى 32,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
بۇل – تمد-داعى بالمۇزداق شىعاراتىن ەڭ ساپالى زاۋىتتاردىڭ بٸرٸ. ەگەر بٷگٸندە ول 20%-عا جۋىق ەكسپورتتايتىن 18,5 مىڭ توننا ٶنٸم شىعارسا, 2025 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش 40 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶسۋٸ تيٸس جەنە ەكسپورت تيٸسٸنشە 50%-عا جەتەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
الماتى وبلىسىنداعى جۇمىس ساپارى ەكٸ كٷنگە جالعاسقان قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ جامبىل اۋدانى مىڭباەۆ اۋىلىنا تابان تٸرەدٸ.
5639 تۇرعىن تۇراتىن اۋىلدا سۋ جەلٸلەرٸنٸڭ 90 پايىزىنىڭ توزىعى جەتكەن. اتالمىش ايماقتىڭ اتقا مٸنەرلەرٸ مينيسترگە وسى مەسەلەنٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتۋعا قول ۇشىن سوزۋدى سۇرادى.
جامبىل اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ابزال نۇرپەيٸسوۆتىڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, 2022 جىلى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتى دايىنداۋعا قارجى بٶلٸنٸپ, جوبا تولىقتاي قاعازعا تٷسٸرٸلگەن.
– جوبا نەگٸزٸندە قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن باستايتىن بولساق, اۋىلعا جاڭادان 40 شاقىرىم اۋىز سۋ جٷيەسٸن تارتامىز جەنە دە 1318 اۋلا تۇتاستاي تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. بٸز ۇسىنعان جوبانى ٸسكە اسىرۋعا 1,5 ملرد. تەڭگە قاراجات كەرەك, – دەيدٸ ابزال ەركٸنۇلى.
سونداي-اق, جاۋاپتىلار مىڭباەۆ اۋىلىنىڭ كٷن-باتىس جاعىندا جالپى قۇنى 2,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 200 گەكتار جەرگە ينفراقۇرىلىم جٷرگٸزۋ جوسپارلانعانىن ايتتى.
كەلەشەكتە بۇل ماڭعا 24 شاقىرىم اۋىز سۋ جٷيەسٸ, 31 شاقىرىم ەلەكتر جەلٸلەرٸن تارتۋ كٶزدەلگەن. اتالعان جوسپار جٷزەگە اسسا, كەزەكتە تۇرعان 2000 ادام ينرفاقۇرىلىمى بار جەرمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
جامبىلدىقتار العا تارتقان كەزەكتٸ مەسەلە, سارىباي بي اۋىلىنداعى مەدەنيەت ٷيٸنە كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ بولدى.
1961 جىلى ٸرگەتاسى قالانعان عيمارات سوڭعى 60 جىلدا جٶندەۋ كٶرمەگەن. سوۆەتتٸك كەزەڭدە بوي كٶتەرگەن نىساننىڭ قابىرعالارى ٶز قالپىن جوعالتپاعان, تەك سىرتى مەن ٸشٸن ەرلەپ, كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋ جەتكٸلٸكتٸ. بۇل ٷشٸن 278 ملن تەڭگە قارجى قاجەت. ۆەدومستۆو باسشىسى بۇل ٶتٸنٸم, قارالاتىنىن مەلٸمدەدٸ.
دەسەدە, ايماقتاعى احۋال اناۋ ايتقانداي ناشار ەمەس. دەل وسى سارىباي بي اۋىلىندا مەكتەپ «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكەن. قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ بٸلٸم وشاعىنا ارنايى باس سۇعىپ, جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستارعا وڭ باعاسىن بەردٸ. مەكتەپ قابىرعاسىندا اۋىلدىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسٸپ, اۋىلدىق جەرلەردٸ كٶركەيتۋگە كٷش سالىپ, ارنايى تۇدىرىمداما جاسالىنىپ جاتقانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
– پرەزيدەنت ٶزٸ ايتقانداي اۋىلدارعا ەرەكشە كٶڭٸل اۋدارىلادى بولادى. ارنايى تۇجىرىمدامادا دايىندالدى. 2023-2025 جىلدار اۋىلداردى دامىتۋعا باعىتتالادى. «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىنا بٶلٸنەتٸن بيۋدجەتتٸڭ كٶلەمٸن ۇلعايتامىز. بٸزدٸڭ ماقسات ينرفاقۇرىلىمدى رەتكە كەلتٸرۋ ارقىلى, اۋىلدار اراسىنداعى تەڭسٸزدٸكتٸ جويۋ. ال جالپى العاندا الماتى وبلىسىندا جاعداي جاقسى, – دەدٸ ەلٸبەك سەكەنۇلى.
