«بٸز ەلٸمٸزدٸڭ ازاماتتارى رەتٸندە مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلۋگە, قازاقستان تاريحىن زەرتتەۋگە مٸندەتتٸمٸز. وتانسٷيگٸشتٸك, ەل رەمٸزدەرٸن قاستەرلەۋ مەكتەپ قابىرعاسىنان باستالۋى تيٸس. بٸز تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ ازاماتى ەكەنٸمٸزدٸ ماقتان تۇتامىز!», - دەدٸ ول.
باشير ۋماتگەرەيۇلىنىڭ ٶزٸ استانا قالاسىندا تۋعان, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مٷشەسٸ, بەلگٸلٸ كەسٸپكەر ەرٸ مەتسەنات. ول اينالاسىنا قامقورلىعىمەن تانىلعان, ەلوردانىڭ قوعامدىق ٶمٸرٸنە دە بەلسەنە ارالاسادى, ٶزگەلەرگە قول ۇشىن سوزۋدا, كٶمەكتەسۋدە بٸرشاما ەڭبەك ەتكەن. ونىڭ حوببيٸ جاقسىلىق جاساۋ دەپ ايتۋعا بولادى!
باشير بٸزبەن ەڭگٸمەسٸندە ەلٸمٸزدەگٸ قوعامدىق-ساياسي جاعداي بارلىق كٷشتەردٸڭ بٸرٸگۋٸن تالاپ ەتٸپ وتىرعان قازٸرگٸ ۋاقىتتاعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ رٶلٸ جايىندا دا ەڭگٸمەلەپ بەردٸ. 1995 جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسىمەن ٸرگە قالاعان ۇيىم ٶزٸنٸڭ قانشالىقتىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن دەلەلدەپ ٷلگەردٸ. اسسامبلەيا ٶز شاڭىراعىنىڭ استىنا رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ۇلتتىق-مەدەني قۇرىلىمدارىن بٸرٸكتٸرٸپ, ۇلتارالىق بٸرلٸكتٸڭ ٶزٸندٸك ورتالىعىنا اينالدى.
«ۆايناح» ەتنومەدەني بٸرلەستٸگٸ 1990 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. تەمٸرجولشىلار سارايىندا ٶتكەن العاشقى ۇيىمداستىرۋ جينالىسىندا «ۆايناح» قوعامىنىڭ تٶراعاسى بولىپ سالمان گەروەۆ ەسٸمدٸ ازامات سايلانعان بولاتىن. ول 30 جىلعا جۋىق قوعامىمىزدى ٶزگەرٸسسٸز باسقاردى. سالمان سايدارۇلى – ٶتە قۇرمەتتٸ ادام, ەل پارلامەنتٸنٸڭ دەپۋتاتى بولدى, شەشەن-ينگۋش ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ وتانىنا اينالعان قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرٸنە بەلسەنە ارالاسۋىنا كٶپ ەڭبەك سٸڭٸردٸ. مىڭداعان وتانداستارىمىزدىڭ وسى مەملەكەتكە قىزمەت ەتۋٸن ۇيىمداستىرا بٸلدٸ», - دەدٸ باشير سولسانوۆ.
ونىڭ ٶزٸ 2018 جىلى «ۆايناح» ەتنو-مەدەني بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى بولىپ سايلانعان. قازٸر «ۆايناح» قوعامى قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە ٶتە تانىمال. بٸرلەستٸكتٸڭ ميسسيياسى ەشقاشان ٶزگەرگەن ەمەسە ول – قازاقستاننىڭ گٷلدەنۋٸنە قىزمەت ەتۋ, ەلگە لايىقتى ازاماتتاردى تەربيەلەۋ!
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ رٶلٸ تۋرالى ايتاتىن بولساق, ونىڭ قۇرىلۋى قيىن كەزەڭگە, رەسپۋبليكا ٷلكەن ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى باستان ٶتكەرٸپ جاتقان شاققا تۇسپا-تۇس كەلدٸ. ول كەزدە ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ٶكٸلدەرٸن بٸرٸكتٸرۋ ٶتە ماڭىزدى بولدى. قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسى بۇل ٸستٸ قولعا الىپ, كٷش بٸرٸكتٸرٸپ, ۇلتارالىق قاقتىعىستاردىڭ الدىن الدى دەپ ەسەپتەيمٸن. سول كەزدە مەن ۇلتتىق مەدەني ورتالىقتارعا ٷلكەن اقپاراتتىق قولداۋ كٶرسەتكەن «ازامات تايمس» ۇلتارالىق كەلٸسٸم گازەتٸن قۇرۋدىڭ باستاماشىلارىنىڭ بٸرٸ بولدى», - دەدٸ اسسامبلەيا مٷشەسٸ.
باشير ۋماتگەرەيۇلىنىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, «ۆايناح» حالىق بي انسامبلٸ استانادا عانا ەمەس, بٷكٸل قازاقستان اۋماعىنا تانىمال. ونىڭ شىعارمالارى ٷنەمٸ انشلاگپەن ٶتەدٸ. بىلتىر 24 قازاندا ەلوردالىق «جاستار» سارايىندا رەسپۋبليكا كٷنٸنە ارنالعان «ۆايناح» انسامبلٸنٸڭ ٷلكەن كونتسەرتٸ ٶتكەن. وعان ينگۋشەتييانىڭ اقتاۋ قالاسىنان كەلگەن قوناقتار قاتىسىپتى. مۇنداي ٸس-شارالار ەكٸ ەلدٸڭ مەدەنيەتٸن بٸرٸن-بٸرٸ جاقىنىراق تانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, قارىم-قاتىناستى جاقىنداستىرىپ, ٶزارا تٷسٸنٸستٸك اتموسفەراسىن قالىپتاستىرادى.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى – ۇلتجاندىلىققا, قازاق تٸلٸنە, مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرگە, ياعني, تۋعان ەل اتانعان ەلگە قۇرمەتپەن قاراۋعا تەربيەلەۋ. بۇل جۇمىستى ٸرگەلٸ ۇيىم ٷنەمٸ جٷرگٸزەدٸ. ۇلتارالىق كەلٸسٸمنٸڭ نەگٸزٸ دەل وسى قۇرامداستاردان قالىپتاسادى. بارلىق ەتنو-مەدەني بٸرلەستٸكتەردٸڭ جانىندا جەكسەنبٸلٸك مەكتەپتەر جۇمىس ٸستەيدٸ جەنە وندا بٸز بالالارعا قازاقستاننىڭ ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸن ايتامىز. قازاقستاندا قازاق تٸلٸن جەتٸك مەڭگەرگەن ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸ ٶتە كٶپ. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۇراقتى نەگٸزدە قازاق تٸلٸن بٸلۋگە ارنالعان كونكۋرستاردى رەسپۋبليكا كٶلەمٸندە ٶتكٸزسە, بۇل جاستار ٷشٸن جاقسى ستيمۋل بولار ەدٸ», - دەگەن ويىن دا جەتكٸزدٸ«ۆايناح» ەتنو-مەدەني بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى.
ول تۋعان جەرٸندەگٸدەي قازاقستاندا ٶزدەرٸن ەركٸن سەزٸنەتٸندەرٸ ٷشٸن وسى جەرگە, قازاق حالقىنا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. تەۋەلسٸزدٸك العاننان بەرٸ «ۆايناح» رەسپۋبليكا دەڭگەيٸندە دە, ەلوردادا دا ناعىز قولداۋدى سەزٸنٸپ, شىعارماشىلىقپەن تۇراقتى تٷردە اينالىسىپ كەلەدٸ. باشير ەلوردانىڭ باسقا ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەرٸ دە ٶزٸنٸڭ ويىمەن كەلٸسەدٸ دەگەن سەنٸمدە. قازاقستانداعى ۆايناحتار ەرقاشان قايىرىمدىلىق ٸستەرٸنە بەل شەشٸپ كٸرٸسەدٸ جەنە ونىڭ ونى باعالاناتىنىن مويىندايدى.
«بٸز ٶمٸردٸڭ كٶپتەگەن سالالارىندا قازاقستاندىقتاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلۋىنا قول جەتكٸزٸپ جاتقانىنا شىن جٷرەكتەن قۋانامىز ەرٸ وسىعان اتسالىسقانىمىز دا ماقتانىش سەزٸمٸن سىيلايدى. شەتەلگە شىققاندا قازاقستان ازاماتىنىڭ كٶك تٶلقۇجاتىن سونداي مارقايىپ كٶرسەتەمٸز. ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساليقالى دا سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكامىز جوعارى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋلەر ٶتەتٸن ورىنعا اينالدى. بۇعان جىل سايىن ٶتەتٸن ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر سەزٸ, اٶسشك سامميتٸ, تمد سامميتٸ, ەو-ورتالىق ازييا سامميتٸ جارقىن مىسال بولا الادى. وسىنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلٸنٸڭ ارتقانىن ايعاقتايدى. قيىن جاھاندىق ساياسي ٷدەرٸستەرگە قاراماستان, قازاقستان ٶمٸر سٷرۋگە جايلى جەنە بەيبٸت ەل بولىپ قالا بەرەدٸ», - دەدٸ باشير سولسانوۆ.
باشير ۋماتگەرەيۇلى ەگەمەندٸكتٸڭ العاشقى جىلدارىندا نارىقتىق ەكونوميكاعا كٶشۋ ٶتە قيىن بولعانىن دا اتاپ ٶتتٸ. ەڭ باستىسى, مەنتاليتەتتٸ ٶزگەرتۋ, جاڭا كاتەگورييالاردا ويلاۋدى باستاۋ قاجەت بولدى. مٷمكٸن بۇل ەڭ قيىن پروتسەسس بولعان شىعار. ٶيتكەنٸ, ٶندٸرٸستٸك بايلانىستاردىڭ بارلىعى دەرلٸك ٷزٸلدٸ. سول تۇستا استانانىڭ اقمولا قالاسىنا كٶشۋٸ تاعدىرلى وقيعاعا اينالدى. جالپى, جاڭا استانانىڭ قۇرىلىسى ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىن ٶزٸمەن بٸرگە سٷيرەگەن لوكوموتيۆ بولىپ شىعا كەلدٸ. بانكتەر ليزينگتٸك باعدارلامالاردى ۇسىنا باستادى, بۇل ماشينالار مەن جابدىقتار پاركٸن ايتارلىقتاي جاڭارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ەڭ باستىسى, جۇمىسقا دەگەن كٶزقاراس ٶزگەردٸ, قوعامدا وڭ ٶزگەرٸستەر سەزٸلە باستادى. «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» جەنە تاعى باسقا ٶتە قاجەت جەنە تيٸمدٸ باعدارلامالار پايدا بولدى.
«يە, قازٸر قازاقستان ەلەمدٸك ەكونوميكالىق كەڭٸستٸككە ينتەگراتسييالانعان جەنە ونىڭ جاعىمدى جاقتارىمەن قاتار, كەلەڭسٸز سالدارى دا بار. ياعني, بٸز دەۆالۆاتسييا مەن باسقا دا پروبلەمالاردى تولىق سەزٸنەمٸز. سوعان قاراماستان, وسىناۋ كٷردەلٸ جاھاندىق جاعدايدا دا قازاقستان قولدا بار رەزەرۆتەردٸ پايدالانا وتىرىپ, ودان شىعۋدىڭ جولدارىن ٸزدەۋدە», - دەدٸ اسسامبلەيا مٷشەسٸ.
ول «ۆايناح» انسامبلٸ قۇرىلعان العاشقى كٷننەن باستاپ كەسٸپكەرلەردٸڭ كەڭ قولداۋىن كٶرگەنٸن ەسٸنە الدى. بيزنەسمەندەر ونى ۇستاۋعا قوماقتى قارجى بٶلٸپ كەلەدٸ.
باشيردٸڭ ٶزٸ دە استانا قالاسى مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى رەتٸندە استاناداعى «اگروقالاشىق» اۋدانىندا جاڭا مەكتەپ سالۋ مەسەلەسٸن ٷنەمٸ كٶتەرٸپ جٷردٸ. ەلوردا ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بٷگٸندە ٷش قاباتتى جاڭا زاماناۋي ورتا مەكتەپ بوي كٶتەرگەن. بالالار جارىق سىنىپتاردا وقيدى, تٷرلٸ ٷيٸرمەلەر جۇمىس ٸستەيدٸ. №20 مەكتەپتٸڭ بازاسىندا تٸپتٸ ەلوردالىق وقۋشىلار سارايىنىڭ فيليالى بار.
قازاقستاندا كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا جاقسى جاعداي جاسالعان, تابىس تابۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بار. ٶز كەزەگٸندە, بيزنەس تە ەلەۋمەتتٸك باعىتتى بولۋى كەرەك, ەرتٷرلٸ سەبەپتەرمەن دەنساۋلىعىنان ايىرىلعان, قاراپايىم قاجەتتٸلٸكتەردٸ شەشە المايتىن ادامدارعا كٶمەكتەسۋ كەرەك. ياعني, قوعامدى نە تولعاندىراتىنىن بٸلۋگە تيٸسپٸز. اۋدانىمىزدا جٷزدەگەن ۇلدار جاتتىعاتىن سپورت زالى كٶپ جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. رۋحاني جاعىن دا ۇمىتپاعان ابزال. 2011 جىلى كەسٸپكەرلەرٸمٸزدٸڭ قارجىسىنا مەشٸت سالىنىپ, مىڭداعان جاماعاتتىڭ باسىن قوساتىن ورىنعا اينالدى. مۇندا دا تٷرلٸ مۇسىلماندىق رەسٸمدەر ٶتكٸزٸلەدٸ», - دەدٸ «ۆايناح» ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ.
سول سيياقتى, ول كەسٸپكەرلەردٸڭ اگروگورودوكتا ورنالاسقان سارىارقا اۋدانىنىڭ ارداگەرلەر كلۋبىنا قامقورلىق جاساۋىنا ىقپال ەتكەن. وندا ارداگەرلەردٸڭ بوس ۋاقىتىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋٸنە, ەڭگٸمەلەسۋٸنە, شاي ٸشۋٸنە بارلىق جاعداي جاسالعان.
كەيٸپكەرٸمٸز 1991 جىلدان بەرٸ ەكٸ رەت حالىق بيٸ اتاعىن العان «ۆايناح» بي انسامبلٸندە 16-دان استام ۇلتتىڭ بالالارى ٶنەر كٶرسەتەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. دەمەك, «ۆايناح» – كٶپ ۇلتتى ۇجىم. بۇل مەدەنيەتتەردٸڭ ارالاسۋى بولسا كەرەك.
«بٸزدە ەۋ باستان سانالى ماقسات پەن مٸندەت بولدى. ٶزٸمٸزگە ۇنايتىن ٸسپەن اينالىسىپ, قوعامعا, ەلٸمٸزگە, قازاقستانعا پايدالى بولعانىمىز ٷشٸن اللاعا مىڭ دا بٸر شٷكٸر! جۇبايىم ەكەۋمٸز بالالاردىڭ بويىنا مەيٸرٸم مەن ەڭبەكقورلىقتى سٸڭٸرۋگە تىرىستىق. بالا-شاعاڭ قاسىڭدا, نەمەرە-شٶبەرەلەرٸڭ جٷگٸرٸپ جٷرسە, بۇدان جاقسى سەت جوق ەكەنٸمەن ەربٸر اتا-انا كەلٸسەدٸ دەپ ويلايمىن! بۇل – ناعىز باقىت!
مەن وسىناۋ ٶلكەگە, قازاق حالقىنا العىس ايتامىن, وسى حالىقتىڭ ارقاسىندا مەن ەر جەتٸپ, ەسەيٸپ, ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٷلكەن قالالاردىڭ بٸرٸنە اينالعان استانانىڭ گٷلدەنۋٸنە ٶزٸمنٸڭ قاراپايىم ٷلەسٸمدٸ قوستىم!» - دەدٸ سٶزٸنٸڭ باشير سولسانوۆ.
