«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى قابىلدانعانى قازاقتىڭ رۋحىن وياتىپ, نامىسىن جاناتىن ونداعان, جٷزدەگەن ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلٸپ جاتىر.
ەر ٶڭٸر باعدارلاما اياسىندا ٶز جوسپارىن تٷزٸپ, جۇرتتىڭ رۋحاني ساناسىن جاڭعىرتۋعا سەبەپكەر بولاتىن باستامالاردى قولعا الۋدا.
ايتالىق, بيىلعى جىلى الماتى وبلىسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا تۇپ-تۋرا 585 جوبانى جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپتى. جىل باسىنان سونىڭ 400-گە جۋىعى ٶتكٸزٸلٸپ, ٶز نەتيجەسٸن بەرگەن.
جەتٸسۋداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» ورتالىعىنىڭ ماماندارى ەزٸر ەيگٸلٸ «وربۇلاق» شايقاسىن ساحنالاۋعا ەزٸرلەنٸپ جاتىر.
ورتالىق ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, شايقاستى ساحنالاۋ بارىسىندا تاريحي دەرەكتەردەن اۋىتۋ بولمايدى, بارلىعى تاريحي دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ قويىلادى.
وسىناۋ شايقاس كەزٸندە جوڭعاردىڭ 50 مىڭ جاۋىنگەرٸن سالقام جەڭگٸردٸڭ 800 (كەي دەرەكتەردە 600 دەپ ايتىلادى) ساربازى توقتاتقان ەكەن. ارتىنشا جالاڭتٶس باھادٷردٸڭ قالىڭ قولى كٶمەككە كەلٸپ, جەردٸ باسقىنشىلاردان ازات ەتٸپتٸ.
العاش رەت وقپانا قازىلىپ, ەرەكشە تاكتيكا قولدانىلعان وقيعا پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ٶتكەن.
بٸرنەشە جىل بۇرىن شايقاس ورنىنا بەلگٸ تاس قويىلىپ, وبلىس ورتالىعىندا ارنايى تەاترلاندىرىلعان كٶرٸنٸس كٶرسەتٸلگەن ەدٸ. ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل باستامانى دەستٷرلٸ شاراعا اينالدىرۋدى كٶزدەپ وتىر.
– وسى ماقساتتا جاتپاي-تۇرماي ٸزدەندٸك. تاريحي ارحيۆتەردٸ اقتارىپ, سول شايقاستا جاۋىنگەرلەردٸڭ ەرتٷرلٸ مىلتىقتاردى قولدانعانىنا كٶز جەتكٸزدٸك. سول سەبەپتٸ دە بٸز وتشاشۋلاردى قولدانا وتىرىپ, ٷلكەن ەسەردە قالدىراتىن كٶرٸنٸس كٶرسەتەمٸز دەپ وتىرمىز. بۇدان بٶلەك, الاڭدا كٶرمەلەر, ۇلتتىق ويىندار ٶتكٸزٸلەتٸن بولادى, – دەيدٸ ول.
ايتا كەتەلٸك, بىلتىرعى جىلى الماتى وبلىسىنىڭ جاركەنت قالاسىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸنە وراي جەنە وربۇلاق شايقاسىنىڭ 375 جىلدىعىنا بايلانىستى «ۇلى جەبە» مەموريالدى كەشەنٸ اشىلعان بولاتىن.
– وربۇلاق شايقاسى – قازاق حالقىنىڭ ازاتتىق جولىنداعى تاريحي وقيعالارىنىڭ بٸرٸ. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ: «وربۇلاق پەن اڭىراقايداعى تاريحي ماڭىزدى جەڭٸستەر ازاتتىقتىڭ اق تۋى استىندا جەلبٸرەدٸ», – دەپ, تاريح تولقىنىنداعى ەرلٸككە تولى ۇلى وقيعالاردى دەرٸپتەۋگە ەرەكشە مەن بەرگەن بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاقىندا جارىق كٶرگەن «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسى دا بٸزدٸڭ ۇلتتىق تاريحىمىزعا تەرەڭ ٷڭٸلۋگە, حالقىمىزدىڭ ٶتكەنٸنە, بٷگٸنٸ مەن بولاشاعىنا زور قۇرمەتپەن قاراۋعا ٷندەيدٸ.
وربۇلاق تاريحى –ۇلى دالا تاريحىنىڭ بٸر پاراعى, – دەپ اتاپ ٶتكەن بولاتىن سول جولى وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ.
«قالا مەن دالا» انىقتاماسى:
«وربۇلاق شايقاسى – قازاق حالقىنىڭ جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى ازاتتىق سوعىسىنداعى العاشقى بەتبۇرىستى وقيعا.
بۇل سوعىس 1643 جىلدىڭ جازىندا قازاق قولىن باسقارعان جەڭگٸر سۇلتان مەن جوڭعار قولىن باسقارعان باتىر قونتايشى اراسىندا ٶتەدٸ. جەڭگٸر جوڭعارلاردىڭ جولىن كەسۋ ٷشٸن بٸلتەلٸ مىلتىقپەن قارۋلانعان 600 ساربازبەن قارسى اتتانادى.
ەلەمدٸك سوعىس ٶنەرٸنٸڭ جىلناماسىنا ەنۋگە لايىق وربۇلاق شايقاسىندا وسى 600 قازاق ساربازى 50 مىڭ جوڭعار قولىن تاس-تالقان ەتٸپ جەڭەدٸ. 600 ادامنىڭ 50 مىڭ ادامدى جەڭۋٸ بٸزگە اڭىز سەكٸلدٸ كٶرٸنگەنمەن, شىندىق سولاي», – دەپ جازادى e-history.kz
…
شىنداپ كەلگەن كەزدە, جاۋعا شاپقان ادام سانى ەمەس, سپارتادان شىققانداردىڭ سانى 300 بولدى. سول زاماندا گرەكتەر كٸشٸگٸرٸم پوليۋستەرگە بٶلٸندٸ. سولاردىڭ ەربٸرٸنەن جينالعان ەسكەر سانىن قوسقاندا 5 مىڭعا دەيٸن بارعان.
ال بٸزدٸڭ جەڭگٸر حان شىنىمەن دە, نەبەرٸ 600 ەسكەرٸمەن جاۋعا قارسى تۇردى», – دەيدٸ جاس تاريحشى ازات باقىتۇلى.
