سوڭعى جىلدارى وتاندىق ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ ٷدەرٸسٸ قارقىن الىپ كەلە جاتىر. ەرينە بۇل جاقسى تەندەنتسييا. سەبەبٸ مۇنداي قادام ەلەمدٸك ارەنادا ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ودان ەرٸ ٶسٸپ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ال بۇل يگٸلٸكتٸ ٸستٸڭ باسىندا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى تۇر.
تسيفرلاندىرۋ ۇلتتىق ەكونوميكامىزعا قوزعاۋ سالىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا سەپتٸگٸ تيمەك. تسيفرلاندىرۋ, جالپى العاندا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدىڭ جاڭا تولقىنىن باستاۋعا جول اشادى. جەنە دە جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ وتاندىق ەكونوميكاعا بەيٸمدەلۋٸن قامتاماسىز ەتٸپ, ولاردى ەزٸرلەۋدٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالىپ كەلەدٸ.
«تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا تٷركٸستان وبلىسىندا بٸراز جۇمىس قولعا الىندى. ەندەشە, باعدارلاما اياسىنداعى باسىم باعىتتار سانالاتىن 5 سالا بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستارعا از-كەم توقتالساق.
الدىمەن بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى جۇمىستاردى زەردەلەپ كٶرسەك. وبلىستا مەكتەپكە دەيٸنگٸ 1385 بٸلٸم بەرۋ ۇيىمى بار, وندا 150541 بالا وقيدى. بٷگٸندە «مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنا جولداما بەرۋ جەنە كەزەككە قويۋدى اۆتوماتتاندىرۋ» جوباسىمەن 725 (53%) مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمى قامتىلىپ وتىر.
جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردە دە تسيفرلاندىرۋ ٷدەرٸسٸ جاقسى جولعا قويىلىپ كەلەدٸ.
ايماقتاعى بارلىق 902 مەكتەك jumys.sitcen.kz جٷيەسٸنە قوسىلعان. بۇل جٷيە ٶڭٸردەگٸ مەكتەپتەردٸڭ بەرٸنە تولىق ەنگٸزٸلٸپ, قازٸرگٸ تاڭدا 1754 ادام وسى جٷيە ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسقان. سوڭعى دەرەك بويىنشا, اتالعان جٷيەگە 69639 قولدانۋشى تٸركەلٸپ, تۇرعىنداردان 5874 مىڭنان اسا ٶتٸنٸش تٷسكەن.
وبلىستا «Bilimland» تسيفرلىق بٸلٸم بەرۋ رەسۋرستارىنا مەكتەپتەر 100 پايىز قوسىلعان.
مەكتەپكە وقۋشىلاردى ەلەكتروندى نەگٸزدە قابىلداۋ ٸسٸ دە ويداعىداي جٷرگٸزٸلٸپ وتىر.
تٷركٸستان وبلىسىندا جالپى ورتا بٸلٸم بەرەتٸن 902 مەكتەپ 2018 جىلدىڭ شٸلدە ايىنان بەرٸ «بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنا قۇجاتتاردى قابىلداۋ جەنە وقۋعا قابىلداۋ» مەملەكەتتٸك كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەت mektep.sitcen.kz پورتالى ارقىلى اۆتوماتتاندىرۋ جٷيەسٸنە ەنگٸزٸلٸپ وتىر. بۇل جٷيە تٷركٸستان وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدانىندا جۇمىس ٸستەپ تۇر. قازٸرگٸ تاڭدا وسى جٷيە بويىنشا 54751 ەلەكتروندى ٶتٸنٸش كەلٸپ تٷسكەن, 53049 وقۋشى ەلەكتروندى تٷردە 1-سىنىپقا قابىلداندى.
«كٷندەلٸك» ەلەكتروندى جۋرنالدار جەنە كٷندەلٸكتەردٸڭ بٸرەگەي اقپاراتتىق جٷيەسٸ ايماقتا 2016 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنەن باستاپ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. 2017 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنەن باستاپ وسى جٷيەگە 866 (96 پايىز) مەكتەپ قوسىلدى. الداعى ۋاقىتتا ٶڭٸر مەكتەپتەرٸنٸڭ قوسىلۋىن 100 پايىزعا جەتكٸزۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
كومپيۋتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ دە كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ.
بٸلٸم باسقارماسى تاراپىنان 561 ميلليون تەڭگەگە 1700 BilimBook كومپيۋتەر-پلانشەت الىنىپ, 235 بٸلٸم ورداسىنا «Bilim Book» كومپيۋتەر-پلانشەت بٶلٸنٸپ, ولار وقۋ پروتسەسٸنٸڭ قاجەتٸنە جاراپ وتىر.
قوسىمشا جابدىقتاۋ يگٸلٸكتەرٸنٸڭ نەتيجەسٸندە ەر كومپيۋتەرگە كەلەتٸن وقۋشى سانى 11,3-تەن 10,6-عا تٶمەندەگەن. بۇل يگٸ باستاما الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى.
كەڭ جولاقتى ينتەرنەت تارتۋ ٸسٸندە دە جاقسى كٶرسەتكٸش بايقالادى.
وبلىستىڭ 775 (86,1 پايىز) مەكتەبٸ كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسىلىپ, ونىڭ ٸشٸندە 648-ٸ (72 پايىز) 4مبيت/سەك جەنە ودان دا جوعارى جىلدامدىقتاعى كەڭجولاقتى ينتەرنەتتٸڭ قىزىعىن كٶرٸپ وتىر. بۇل كٶرسەتكٸشتٸ دە 100 پايىزعا جەتكٸزۋ ويدا بار.
Wi-Fi-مەن قامتاماسىز ەتۋگە دە باسىمدىق بەرٸلگەن.
قازٸرگٸ تاڭدا 735(81,4 پايىز) مەكتەپ WI-FI نٷكتەلەرٸمەن قامتىلعان. سونىمەن قاتار 2018 جىلدىڭ سوڭىندا Oqylyq.kz پلاتفورماسى ٸسكە قوسىلدى. اتالعان پلاتفورمانىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە توقتالساق, بٸرٸنشٸدەن مۇعالٸمدەردٸڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتىرادى. ەكٸنشٸدەن, تسيفرلىق كٸتاپحانانىڭ قالىپتاسۋىن جەدەلدەتەدٸ, ٷشٸنشٸدەن, جۇمىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ, وقۋ سەمينارلارىن دايىنداۋداعى شىعىندى ازايتپاق. تٶرتٸنشٸدەن, تەز ەرٸ جىلدام ينتەراكتيۆتٸ كۋرستاردى ۇيىمداستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وسى اتالعان جٷيەلەردٸڭ تيٸمدٸلٸك كٶرسەتكٸشتەرٸ دە اۋقىمدى. مەسەلەن:
- سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلٸ كاۋٸپتٸلٸگٸنٸڭ 18 تٷرٸ جويىلادى;
- وقۋشىلاردىڭ ساباقتان نەگٸزسٸز قالۋى دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ – 18 پايىز;
- وقۋشىلاردىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸنٸڭ ٶسۋٸ – 12 پايىز;
- مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىنا قاتىستى ارىز-شاعىمداردىڭ ازايۋى – 50 پايىز;
- پەداگوگتاردىڭ ساپالىق قۇرامىنىڭ ٶسۋٸ – 15 پايىز;
قۇجات اينىلىمنىڭ تٶمەندەۋٸ – 60 پايىز;
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى ۋاقىت كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە.
بٷگٸنگٸ كٷندە تٷركٸستان وبلىسىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ٷدەرٸسٸ ساۋىقتىرۋ جەنە الدىن الۋ, اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جەنە اۋرۋدى باسقارۋ جەنە وڭالتۋ سىندى 4 باعىتتا جٷزەگە اسىرىلادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا كومپيۋتەرلٸك تەحنيكامەن قامتىلۋى 100 پايىزدى قۇراپ وتىر.
تٷركٸستان وبلىسىندا بٷگٸندە 38 مەديتسينالىق ۇيىم مەديتسينالىق اقپاراتتىق جٷيەگە قوسىلىپ, 100 پايىز قامتىلعان.
قاعازسىز قۇجات اينالىمى دا ٶز جولىن تاپتى.
38 مەديتسينالىق ۇيىمىنان 38 (100 پايىز) مەديتسينالىق ۇيىم ٸشٸنارا قاعازسىز قۇجات اينالىمىنا اۋىستىرىلدى. 121 مەديتسينالىق نىساننان 121 (100%) مەديتسينالىق نىسان ەلەكتروندىق نۇسقاعا كٶشٸرٸلدٸ.
ەر ەمحانادا موبيلدٸ قوسىمشالاردى پايدالانۋدى تٷسٸندٸرۋ ماقساتىندا ناۋقاستارعا تسيفرلىق كٶمەك كٶرسەتۋ بەكەتتەرٸ اشىلعان. سونىڭ ارقاسىندا بەيٸندٸ ماماندارعا 11 جولداما بويىنشا قابىلداۋ ۋاقىتى 4-5 كٷنگە دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى. ول بۇرىن 1-2 اپتا بولاتىن.
اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ – مەديتسينا سالاسىنىڭ باستى تالاپتارىنىڭ بٸرٸ.
دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا الدىن الا جازىلۋ بارىسى 76,4 پايىز ەلەكتروندى تٷرگە جەتكٸزٸلدٸ.
وبلىس كٶلەمٸندە 1 798 660 (100 پايىز) ەلەكتروندىق دەنساۋلىق پاسپورتى جاسالدى. 4525 دەرٸگەر جەنە 14 695 ورتا بۋىندى قىزمەتكەرلەر تولىعىمەن مەديتسينالىق اقپاراتتىق جٷيە بويىنشا كۋرستان ٶتتٸ.
كٶلٸك سالاسىندا دا كٶپ تسيفرلىق ٶزگەرٸس بار.
ەڭ العاش 2018 جىلى تٷركٸستان قالاسىنداعى 2 جولاۋشىلار تاسىمالى باعىتىنىڭ اۆتوبۋستارىنا جول اقىسىن ەلەكتروندى تەسٸلمەن تٶلەۋ جٷيەسٸ قاناتقاقتى جوبا رەتٸندە ٸسكە قوسىلدى.
جوبا شەڭبەرٸندە 21 اۆتوبۋسقا پلانشەتتەر مەن 120 QR-كودتتارى ورناتىلىپ, بۇل يگٸ ٸستٸ جولاۋشىلارعا جارنامالاۋ ٷشٸن بانەرلەر دە كٶرنەكٸ جەرگە قويىلدى.
سالاعا جول اقىسىن ەلەكتروندى تٶلەۋ جٷيەسٸن ەنگٸزٸپ قانا قويماي, باعىتتارداعى قوعامدىق كٶلٸكتٸڭ قوزعالىسىن (اۆتوكٶلٸكتەر GPS ترەكەرمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن) باقىلاپ وتىرۋ ٷشٸن ديسپەچەرلٸك ورتالىق ٸسكە قوسىلعان.
ودان بٶلەك, نەگٸزگٸ قۇرامداعى اۋدانارالىق جەنە وبلىسارالىق تۇراقتى باعىتتارداعى 594 جولاۋشى تاسىمالدايتىن كٶلٸك قۇرالىنىڭ بەرٸنە GPS قۇرىلعىسى ورناتىلدى.
وبلىستاعى تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى دا تسيفرلىق تەحنولوگييالاردىڭ يگٸلٸگٸن كٶرە باستادى.
«تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىندا «SmartCity» تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن وتىرار شاعىن اۋدانىنان تاڭداپ الىنعان 10 كٶپقاباتتى تۇرعىن ٷي E-SHANYRAQ جٷيەسٸنە ينتەگراتسييالاندى.
بۇل جٷيەنٸڭ باستى ماقساتى – شىعىنداردى بەكٸتۋ, قارجاتتى جۇمساۋ مەسەلەلەرٸندە پيك قىزمەتٸنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, وسى جٷيەنٸڭ ارقاسىندا تۇرعىندار ينتەرنەت ارقىلى ەسەپتەۋلەر مەن ەسەپ ايىرىسۋلاردىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرە الادى جەنە ٷي شىعىندارى مەن تابىستارىن باقىلاي الادى. سونداي-اق تكش مەسەلەلەرٸن كٶتەرٸپ, تيٸستٸ مەكەمەلەرگە ونلاين ٷلگٸدە ٶتٸنٸشتەر دە بەرە الادى.
وبلىستا دەرەكتەردٸ قاشىقتان تاراتۋ مٷمكٸندٸگٸ بار ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ 17854 جەكە ەسەپتەگٸشٸ ورناتىلعان جەنە 291 جالپىٷيلٸك جىلۋ ەسەپتەگٸشتەرٸ قولدانىلىپ وتىر.
تٷركٸستان وبلىسى تقش ەجكش باسقارماسىندا اتالعان ەسەپتەگٸشتەردٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸن E-SHANYRAQ جٷيەسٸنە قوسۋ جەنە بەرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸ ارتقان. بٷگٸنگٸ تاڭدا جٷيەگە 216 ٷي قوسىلىپ, ونىڭ ٸشٸندە 79 كپتٷ ەسەپتەۋٸشتەرٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸ جٷيەگە قوسىلعان. ناقتى ايتساق, 1495 ەلەكترمەن جابدىقتاۋ ەسەپتەگٸشتەرٸ كەدەگە جاراپ تۇر. سونداي-اق دەرەكتەردٸ قوسۋ بويىنشا ٸس-شارا كەنتاۋ قالاسىندا جەنە تٷركٸستان قالاسىندا قولعا الىنعان.
«اقىلدى كۆارتالدىڭ» قۇرامداس بٶلٸگٸ رەتٸندە بٷگٸنگٸ تاڭدا تٷركٸستان قالاسىنىڭ وتىرار شاعىن اۋدانىندا 8 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلىپ, ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قىزمەت ەتٸپ تۇر.
سونداي-اق كٷن قۋات الاتىن پانەلدەرٸ مەن فوتورەلە ارقىلى قوسىپ-ٶشٸرەتٸن داتچيكتەرٸ بار 76 كٶشە شامى, ياعني «اقىلدى جارىقتاندىرۋ» كومپونەنتتەرٸ ورناتىلدى. ولار ەنەرگييا شىعىندارىن 30 پايىزعا دەيٸن ٷنەمدەيتٸن تەحنولوگييالىق مٷمكٸندٸككە يە.
وبلىستا كٷن پانەلدەرٸ جٷيەسٸ مەن فوتورەلە داتچيكتەرٸ بار 700 كٶشە جارىق شامى ورناتىلدى. اتاپ ايتساق, كەنتاۋ قالاسى – 62, تٷركٸستان قالاسى – 76, تٷلكٸباس اۋدانى – 37, شاردارا اۋدانى – 6, وتىرار اۋدانى – 126 جەنە سارىاعاش اۋدانى 399 «اقىلدى» شاممەن قامتىلدى.
وبلىس بويىنشا مەحانيكالىق تايمەر جٷيەسٸ نەگٸزٸندە 1294 اقىلدى كٶشە ٸلگٸشتەرٸ بار.
كٷتٸلەتٸن نەتيجەلەرٸ دە كٶڭٸلدەن شىعادى. اتاپ ايتساق, تۇرعىن ٷيلەردە تۇتىنىلاتىن ەنەرگييا, جىلۋ, سۋدى جەنە گازدى پايدالانۋ تيٸمدٸلٸگٸن 20-30 پايىزعا ارتتىرىلماق. كومممۋنالدىق تۇتىنۋلاردى ۇرلاۋ فاكتٸلەرٸن بولدىرماي, ونى اپاتتىق جاعدايلاردى دەر كەزٸندە انىقتاۋ ەسەبٸنەن تٶمەندەتەدٸ. سونداي-اق ماماندار نىسانداردا ورنالاسقان بارلىق جىلۋ ەسەپتەگٸشتەر مەن باقىلاۋشىلاردان دەرەكتەردٸ اۆتوماتتى تٷردە جيناۋعا بولاتىنىن العا تارتىپ وتىر. سونىمەن قاتار جىلۋ ەنەرگيياسىن پايدالانۋدى تيٸمدٸ باقىلاۋ جەنە جىلۋ جەلٸلەرٸندەگٸ شىعىنداردى انىقتاۋ مٷمكٸندٸگٸ ارتا تٷسپەك.
قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنا كەلەر بولساق, بٷگٸندە تٷركٸستان قالاسىندا پيلوتتىق جوبا رەتٸندە تٶمەندەگٸدەي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
مەسەلەن, «ترافيك-سكانەر م» 2 فوتو-ۆيدەو كومپلەكسٸ ورناتىلدى. ۆيدەو مەلٸمەتتەردٸ جەرگٸلٸكتٸ كەزەكشٸلٸكتەگٸ پوليتسييا بٶلٸمشەسٸنە شىعاراتىن بٸر «اقىلدى جول قيىلىس» 1 كەشەنٸ ٸسكە قوسىلدى. سونىمەن قاتار اقىلدى قالا جوباسىمەن تۇرعىن ٷيلەرگە 8 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلدى جەنە پيلوتتىق جوبا رەتٸندە جول ەرەجەلەرٸن باقىلاۋعا ارنالعان 6 بەينەكامەرا قۇرىلعىسى ورناتىلدى.
سونداي-اق 2016 جىلى ورناتىلعان بارلىق 41 كامەرانى تولىقتاي قالپىنا كەلتٸرٸلۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. ەندٸگٸ كەزەكتە ورتالىقتان جەدەل باسقارۋ جەنە ٶڭدەۋ ورتالىعىن اشىپ, وعان قوسا جول قوزعالىسىن باقىلايتىن 25 فوتو-بەينە كامەرا جەنە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتايتىن 3 كامەرا ورناتىلماق.
«112» ديسپەتچەرلٸك ورتالىق نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن پيلوتتىق جوبا سىناقتان ٶتتٸ. جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن قۇرىلعىلار مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك سەرٸكتەستٸك ەسەبٸنەن شىمكەنت قالاسىنداعى بەينە باقىلاۋ جٷيەسٸمەن جەنە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ جٷيەسٸمەن قوسىلماق.
ورتا ەسەپپەن اي سايىن بيۋدجەتكە 1 ملن 400 تەڭگە تٷسەتٸنٸ دە ناقتىلاندى.
