مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶتكەنجىلعى رەسپۋبليكالىق پەداگوگتەر سەزٸندە مەكتەپتەگٸ ورىن تاپشىلىعىنا ايرىقشا توقتالعان ەدٸ. «تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ەلٸمٸزدە 2300-گە جۋىق مەكتەپ سالىندى. سونىڭ نەتيجەسٸندە تٶرت اۋىسىممەن وقىتۋدان ارىلدىق. دەگەنمەن «ٷش اۋىسىممەن» وقۋ جٷيەسٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن بار. كٶپتەگەن مەكتەپتٸڭ تەحنيكالىق جابدىعى ەسكٸرگەن. وسى مەسەلەنٸڭ بەرٸن جوسپارلى تٷردە شەشۋٸمٸز قاجەت. مەنٸڭ باستاماممەن ەلٸمٸزدە «جايلى مەكتەپ» جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ەكٸ جىلدىڭ ٸشٸندە بارلىق ايماقتا, سونىڭ ٸشٸندە اۋىلدىق جەرلەردە جٷزدەگەن بٸلٸم ورداسى سالىنادى. سونىڭ ارقاسىندا ٷش اۋىسىممەن وقىتۋدان بٸرجولا قۇتىلامىز» دەگەن بولاتىن. ال بۇل باعىتتا تٷركٸستان وبلىسىندا قاندايجۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر?
تٷركٸستان ٶڭٸرٸنٸڭ ۇستازدارى جاپونيياعا بارىپ, تەجٸريبە جيناۋدا
قازٸرگٸ تاڭدا ٶڭٸردە جالپى 1032 مەكتەپتە 520 مىڭعا جۋىق وقۋشى بٸلٸم الىپ جاتىر. ال وبلىستاعى 1409 بالاباقشادا 157 مىڭعا جۋىق بالا تەربيەلەنۋدە. بۇدان بٶلەك وبلىستاعى 52 كوللەدجدە 40 مىڭنان استام ستۋدەنت وقيدى. وبلىس حالقىنىڭ 38%-ى بالالار مەن كەمەلەتكە تولماعان جاسٶسپٸرٸمدەر بولسا, ەلٸمٸزدەگٸ ەربٸر 7-شٸ وقۋشى وسى ٶڭٸرگە تيەسٸلٸ.
بٸلٸمدٸ ۇرپاقتىڭ باسپالداعى بالاباقشادان باستالاتىنى بەلگٸلٸ. ەگەر العاشقى ساتىداعى بٸلٸم مەن تەربيە ساپاسى ارتپاسا, جاڭا زامانعا لايىقتى ۇرپاق نەگٸزٸ دە قالانبايدى دەيدٸ ماماندار. تٷركٸستان وبلىسىندا «بٸلٸمدٸ ۇلت» ۇلتتىق جوباسىمەن 2-6 جاستاعى بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋدى 100 پايىزعا جەتكٸزۋ مٸندەتٸ تۇر. قازٸرگٸتاڭدا قامتۋ كٶرسەتكٸشٸ 98,9%-دى قۇراعان.مەملەكەت تاراپىنان ەر بالاعا تٶلەنەتٸن قارجى كٶلەمٸ دە ارتتى. مۇنىڭ باعىتتالعان جەرٸنە جەتۋٸن ارنايى مونيتورينگ توبى قاداعالاپ وتىر. بۇل زاڭسىزدىقتىڭ الدىن الۋعا وڭ ىقپالىن تيگٸزەرٸ سٶزسٸز.
تٷركٸستان ٶڭٸرٸندە 83 مىڭ پەداگوگ ەڭبەك ەتەدٸ. ۇستازداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا بيىل 100-گە جۋىق تٷركٸستاندىق مۇعالٸم جاپونييا, وڭتٷستٸك كورەيا ەلدەرٸنە وقۋ-تەجٸريبەلٸك سەمينارعا جٸبەرٸلۋدە. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن وبلىس ەكٸمدٸگٸ اراسىندا مەموراندۋم قابىلداندى. مەموراندۋم اياسىندا 5 مىڭداي پەداگوگ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ اكادەمييالىق ساعاتتارىنا قاتىسادى. ودان بٶلەك 60-تان استام مەكتەپ ديرەكتورى مەن 200-دەي ديرەكتور ورىنباسارى مەنەدجمەنت بويىنشا شەبەرلٸگٸن شىڭدايدى.
ٷش جىلدا 100-گە جۋىق مەكتەپ سالىنادى. تٷركٸستان وبلىسىندا بٸلٸم سالاسىنداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر شەشٸلٸپ جاتىر. وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدىنىڭ تاپسىرماسىمەن, ٶڭٸردەگٸ بٸلٸم سالاسىنا باسا كٶڭٸل بٶلٸنگەن. وبلىس ورتالىعىنا اينالعان 5 جىل ٸشٸندە 100-دەن استام جاڭا مەكتەپ سالىندى. ەلٸ دە ورىنعا تاپشىلىق بار. اتالعانمەسەلەنٸ شەشۋ ماقساتىندا قازٸر دە مەكتەپتەرسالىنىپ جاتىر. بٸلٸم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا وبلىستا 2023-2025 جىلدار ارالىعىندا 100-گە جۋىق مەكتەپ سالىنادى. ونىڭ ٸشٸندە «بٸلٸم ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورى»ارقىلى, پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن جٷزەگە اسىپ جاتقان «جايلى مەكتەپ» پيلوتتىق جوباسىمەن, «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» باعدارلاماسىمەن, جالپى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەر ەسەبٸنەن بٸلٸم وشاقتارى ەل يگٸلٸگٸنە بەرٸلەدٸ. جيىرمادان استامى بەرٸلٸپ ٷلگەردٸ.
بٸلٸم الۋعا بارىنشا جاعداي جاسالىپ جاتقان جەردە جەتٸستٸكتٸڭ دە بولۋى زاڭدىلىق. ٶتكەن وقۋ جىلىندا بٸزدٸڭ وبلىس شەكٸرتتەرٸ جوعارى جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكٸزدٸ. رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق عىلىمي جوبا بايقاۋلارى مەن پەنوليمپيادالارىندا وقۋشىلار 9 التىن, 18 كٷمٸس, 20 قولا مەدال يەلەندٸ. جالپى رەسپۋبليكالىق «ۇلتتىق مەكتەپ ليگاسى» جارىسىندا وبلىس وقۋشىلارى 13 التىن, 4 كٷمٸس, 8 قولا مەدال ەنشٸلەپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە ٷش جىل قاتارىنان 1-ورىنان كٶرٸندٸ. سوڭعى ٷش جىلدا جاس ۇلاندارىمىز رەسپۋبليكالىق «ايبىن» ەسكەري-پاتريوتتىق جيىنىندا جٷلدەلٸ بٸرٸنشٸ, ەكٸنشٸ, ال«جاس قۇتقارۋشى» سايىسىندا ەكٸ جىل قاتارىنان 1-ورىندى يەلەنٸپ كەلەدٸ.
"قازاق دالاسىنىڭ ۇلى ويشىلى ەل-فارابيدٸڭ «تەربيەسٸز بەرٸلگەن بٸلٸم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى" – دەگەن سٶزٸ بار. وقۋشىلاردىڭ بوس ۋاقىتتارىن تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 2024-2027 جىلدارى حالقى تىعىز ورنالاسقان اۋدان, قالالاردان 2 وقۋشىلار سارايى مەن 7 «ٶنەر» مەكتەبٸن سالۋ جوسپارلانۋدا.
بىلتىر وبلىستا جاز ماۋسىمىندا 17 جازعى ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرٸندە 23 207 بالا بيۋدجەت ەسەبٸنەن تەگٸن دەمالدى. 1050 بالا رەسپۋبليكالىق «بالدەۋرەن» جەنە «بٶبەك» وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا جٸبەرٸلدٸ. «قازاقستان حالقىنا» قورى ەسەبٸنەن وبلىستا 3 390 بالا جازعى ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرٸمەن (تٶلەبي اۋدانىندا ورنالاسقان «قۋانىش», «كٶكتٶبە» لاگەرلەرٸندە) تەگٸن قامتىلدى. قوعام تالابىن ەسكەرە كەلە وبلىس باسشىسى بالالاردىڭ جازعى ساۋىقتىرۋىن ساپالى ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن وبلىستىق بيۋدجەتتەن ەر بالاعا بٶلٸنەتٸن قارجىنى ەكٸ ەسەگە, ياعني, 30 مىڭ تەڭگەدەن 60 مىڭ تەڭگەگە كٶتەرۋدٸ, جالپى 1,4 ملرد. تەڭگە قارجى بٶلۋدٸ تاپسىردى. سونىمەن قاتار وبلىستاعى لاگەرلەر جەلٸسٸن ارتتىرۋ بويىنشا تيٸستٸ جۇمىستار قولعا الىنىپ, قوسىمشا 1 720 ورىنعا ارنالعان جاڭادان 5 لاگەردٸ قايتا قۇرۋ جەنە 4 لاگەردٸ كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋ جۇمىستارى قولعا الىنۋدا.
وبلىستا بالالاردى قورعاۋ, ەلەۋمەتتٸك قولداۋ ماقساتىندا ناقتى شارالار قابىلداندى. بالالار قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە 5,9 ملرد. تەڭگە قارجى بٶلٸندٸ. مەكتەپتەرگە 7 مىڭنان استام بەينەكامەرا ورناتىلىپ, پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلدى. مەملەكەتتٸك 938 بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ 100% دابىل باتىرماسىمەن قامتىلىپ, جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلدى. بالا سانى 300-دەن جوعارى 573 بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى تولىق ليتسەنزييالانعان كٷزەت قىزمەتٸنە ٶتتٸ. وبلىستاعى 179 بٸلٸم بەرۋ ۇيىمىنىڭ 102 شاقىرىم قورشاۋى جاڭعىرتىلدى. مەكتەپالدى كٶشەلەردە جارىقتاندىرۋ جٷيەلەرٸ مەن ارنايى جول بەلگٸلەرٸ ورناتىلۋدا.
وبلىستاعى باستاۋىش سىنىپتا وقيتىن 200 مىڭعا جۋىق بالا بٸر رەتتٸك ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتٸلۋدە. وعان تيٸستٸ قارجى بٶلٸندٸ. قازٸرگٸ تاڭداوبلىستا 20 مەكتەپ-ينتەرناتتاعى تاماقتاندىرۋ مەسەلەسٸ مەملەكەتتٸك-جەكەشٸلٸك ەرٸپتەسٸك شەڭبەرٸندە وڭ جولعا قويىلىپ, اسحانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايدى.
«بالالار جىلى» اياسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن وبلىس مەكتەپتەرٸنە ليزينگ تەسٸلٸمەن «ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورى» اق-ى ارقىلى 101 زاماناۋي اۆتوبۋس الىندى.
اۋىلدارعا ٷگٸت-ناسيحات جٷرگٸزٸلٸپ, 15 مىڭنان استام بالا تەگٸن وقۋعا تٷستٸ
وبلىستاعى كوللەدجدەر وسى وقۋ جىلىنا بٶلٸنگەن15 344 ورىن مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى تولىق يگەردٸ (مەملەكەتتٸكتە – 11 514, جەكەمەنشٸكتە – 3 830). ٶتكەن وقۋ جىلىندا كوللەدجدەردە 5890 مەملەكەتتٸك تاپسىرىس يگەرٸلمەي قالعان بولاتىن. بۇل رەتتە ٶڭٸردەگٸ «جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى», كوللەدج ۇجىمدارى, بٸلٸم بٶلٸمدەرٸ ەلدٸ مەكەندەردٸ ارالاپ, تيٸستٸ تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزدٸ. نەتيجەسٸندە وقۋشىلار تەگٸن گرانتپەن قامتىلدى.
ەكٸمدٸك تاراپىنان كوللەدج ستۋدەنتتەرٸنٸڭ ساباققا قاتىسۋىنا تۇراقتى مونيتورينگ جٷرگٸزٸلۋدە. وسى رەتتە, مونيتورينگ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك 25 كوللەدجگە بٸلٸم الۋشىلاردىڭ ساباققا قاتىسۋلارىن قاشىقتان قاداعالاۋ ٷشٸن FACE ID اقپاراتتىق جٷيەسٸ ورناتىلدى. 2023 جىلى 8-شٸ ۇلتتىق WorldSkills Kazakhstan چەمپيوناتىنا كوللەدج ستۋدەنتتەرٸ 29 ماماندىق بويىنشا قاتىسىپ, 2 التىن, 3 كٷمٸس, 1 قولا, 9 ارنايى مەدالون جەڭٸپ الدى.
