تٷركٸسويدىڭ تارتۋى
جيىندى اشقان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى تاكير وسپانۇلى بالىقباەۆ حاكٸم ابايدىڭ 175 جىلدىعى قازاق رۋحانيياتىن ەلەمدٸك دەڭگەيگە كٶتەرگەن ايتۋلى مەرەيتوي بولعانىن ايتا كەلٸپ, اباي ەسٸمٸن 85 جىلدان بەرٸ بيٸك كٶتەرٸپ كەل جاتقان وقۋ ورنىنىڭ اتالعان مەرەيتويعا بايلانىستى اتقارعان جۇمىستارىنا توقتالدى.
حالىقارالىق TURKSOY ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دٷيسەن قاسەيٸنوۆ اتالعان ۇيىمنىڭ قازاق ويشىلىنىڭ مەرەيتويىنا بايلانىستى جٷزەگە اسىرعان ٸس-شارالارى تۋرالى سٶز ەتتٸ.
– قازاقستاننىڭ ەڭ العاشقى وقۋ ورنى, ۇلتتىڭ ۇلى اقىنى ابايدىڭ اتى بەرٸلگەن, قازاق اعارتۋشىلىعىنىڭ قاراشاڭىراعى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە سٸزدەرمەن كەزدەسكەنٸمە اسا قۋانىشتىمىن, – دەدٸ د. قاسەيٸنوۆ. – ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, 2020 جىلى تٷركٸ ەلەمٸندە ٷش ٷلكەن مەرەيتوي قاتار كەلٸپ, ونى بٷكٸل ەلەم حالىقتارى بٸرٸگٸپ اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇسىنىسىمەن تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ۇلى عالىمى ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويى, تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇسىنىسىمەن جٷسٸپ بالاساعۇننىڭ «قۇتادعۋ بٸلٸك» داستانىنىڭ 950 جىلدىعى حالىقارالىق يۋنەسكو ۇيىمىنىڭ 2020 جىلى اتاپ ٶتٸلەتٸن حالىقارالىق مەرەيتويلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ.
2019 جىلى قىرعىزستاننىڭ وش قالاسىندا ٶتكەن TURKSOY-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ مەدەنيەت سالاسى مينيسترلەرٸنٸڭ 37-شٸ تۇراقتى كەڭەسٸندە, قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋىنا وراي, حالىقارالىق TURKSOY ۇيىمى اياسىندا 2020 جىلدى «تٷركٸ ەلەمٸندە اباي قۇنانبايۇلى جىلى» دەپ جارييالاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان ەدٸ. اتاۋلى جىل اياسىندا حالىقارالىق TURKSOY ۇيىمى اباي اقىننىڭ مەرەيتويىنا ارنالىپ ەلەمدٸك ارەنادا, تٷركٸ ەلدەرٸندە ٶتكٸزٸلگەن ٸرٸ جوبالاردىڭ نەگٸزگٸ ۇيىمداستىرۋشىسى بولدى.
بٸزدٸڭ ۇيىمنىڭ ٶتكەن جىلعى ەڭ العاشقى شارالارى دا اباي اتامىزدى ۇلىقتاۋدان باستالدى. باقىتىمىزعا قاراي, ەلەمدٸك پاندەمييا باستالماي تۇرىپ, جىلدىڭ باسىندا «اباي جىلىنىڭ» اشىلۋ شارالارىن تٷركييادا جەنە ەۋروپا ەلدەرٸندە ٶتكٸزٸپ ٷلگەردٸك. ەڭ قىزىعى, ەۋروپا ساحنالارىنداعى اباي ەندەرٸنە ارنالعان كونتسەرتتەرٸمٸز بەتحوۆەننٸڭ 200 جىلدىق مەرەيتويىمەن سەيكەس كەلٸپ, ەۋروپالىق كٶرەرمەن شىعىس ويشىلى مەن باتىس كومپوزيتورىنىڭ شىعارماشىلىعىن سالىستىرا تىڭداۋعا تاماشا مٷمكٸندٸك الدى. بۇدان كەيٸن دە قازاقتىڭ باس اقىنى تۋرالى ونداعان ونلاين وتىرىستار مەن كەرەمەت كونفەرەنتسييالاردىڭ تالايىن ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولدىق.
ال, ۇلى دالادان شىعىپ ەلەمدٸك ٶركەنيەتكە ٷلەس قوسقان ەڭ بەلگٸلٸ تۇلعالاردىڭ بٸرٸ, اتاقتى فيلوسوف, ۇلى عالىم, ٶركەنيەت دەڭگەيٸندەگٸ ويشىل ەبۋناسىر ەل-فارابي بابامىزدىڭ مەرەيتويى قۇرمەتٸنە انكارا ۋنيۆەرسيتەتٸندە ەل-فارابي اتىندا ٷلكەن كونفەرەنتس-زالدى اشىپ, سوعان وراي عالىم ەڭبەكتەرٸنٸڭ كٶرمەسٸ مەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسىن ۇيىمداستىردىق. سونداي-اق, ستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ەل-فارابي اتىنداعى عىلىمي ورتالىعىنىڭ عالىمدارى ەزٸرلەگەن ەل-فارابيدٸڭ «مۋزىكا تۋرالى ٷلكەن كٸتابىن» باسپاعا دايىندادىق.
تٷركٸتٸلدەس حالىقتاردىڭ مەدەنيەت سالاسىنداعى تۇڭعىش حالىقارالىق ۇيىمى TURKSOY-دىڭ باستى ماقساتى – تٷركٸ تەكتەن تۋىپ, ادامزات اقىل-ويىنىڭ دامۋىنا اتسالىسقان,تٷبٸ بٸر تۋىس ەلدەردٸڭ بەرٸنە ورتاق وسىنداي ۇلى تۇلعالاردى ۇلىقتاۋ. ٶيتكەنٸ, تاريحتا قييان شەتٸ قيىر شىعىستان باستالىپ, باتىس ەۆروپاعا دەيٸنگٸ ۇلانعايىر ايماقتا سانسىز مەملەكەتتەر مەن يمپەرييالاردىڭ قۇرۋشىسى بولعان حالىقتىڭ بٷگٸنگٸ ۇرپاعى اتالارىنىڭ ادامزات ٶركەنيەتٸ مەن مەدەنيەتٸنە, عىلىمى مەن ەدەبيەتٸنە دە ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقانىن بٸلۋٸ تيٸس.
بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ قورىتىندىسى رەتٸندە ٶتكٸزٸلٸپ وتىر. بۇل شارانى ٶتكٸزۋ ٷشٸن قازاقستانداعى اقىن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ٸس-شارالاردىڭ نەگٸزگٸ ۇيىمداستىرۋشى بولعاندىقتان اباي ۋنيۆەرسيتەتٸن ارنايى تاڭداپ الدىق. قازٸر سٸزدەردٸڭ الدارىڭىزدا حالىقارالىق TURKSOY ۇيىمى جارييالاعان «اباي» البومىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ رەسٸمٸن ٶتكٸزەمٸز.
بۇل – بٸزدٸڭ ٸرٸ سەرييالى جوبامىز. جوبانىڭ ماقساتى - ەدەبي تۋىندىنى قىلقالام شەبەرٸنٸڭ كٶزٸمەن تانۋ, جازۋشىنىڭ ەدەبي شىعارمالارىن كٶركەمسۋرەت, كەسكٸندەمە ٶنەرٸ ارقىلى تانىتۋ, سونداي-اق, تاريحي تۋىندىلار مەن زاماناۋي ەڭبەكتەردٸ بٸر البومعا بٸرٸكتٸرۋ. جيناققا ٶتكەن عاسىرداعى جەنە قازٸرگٸ زامانعى بەلگٸلٸ وتاندىق قىلقالام شەبەرلەرٸنٸڭ اباي شىعارمالارىن وقي وتىرىپ دٷنيەگە ەكەلگەن كٶركەمسۋرەت تۋىندىلارى ەنگٸزٸلدٸ. «اباي» جيناعى –قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا دايىنداعان حالىقارالىق TURKSOY ۇيىمىنىڭ ارنايى سىيى.
سونداي-اق, وسى اتاۋلى جىلدىڭ قورىتىندىسىنا ارناپ بٸزدٸڭ ۇيىم «حالىقارالىق اباي مەدالٸن» جەنە قۇرمەت گراموتاسىن شىعاردى. بۇل مەدال مەن گراموتا ۇلت مەدەنيەتٸنٸڭ دامۋىنا ەڭبەك سٸڭٸرگەن تۇلعالارعا بەرٸلەدٸ. بيىل اباي جىلىنا ارناپ اكادەمييالىق باسىلىم, تىڭ زەرتتەۋلەر, كٸتاپتار مەن ماقالالار دايىنداعان عالىمدار مەن وسى عىلىمي شىعارماشىلىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرعان باسشىلاردىڭ ەڭبەگٸن ەسكەرۋگە تىرىستىق.
بٸزگە وسىنداي شارانى ۇيىمداستىرۋعا مٷمكٸندٸك جاساعان اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەدوگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ۇجىمىنا, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى تاكير وسپانۇلى بالىقباەۆ مىرزاعا شەكسٸز العىسىمدى ايتامىن. – وسىلاي دەگەن د.قاسەيٸنوۆ «اباي» البومىن كٶپشٸلٸككە تانىستىرىپ, ونىڭ لەنتاسىن قيعىزدى. سونداي-اق ول اباي شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋعا ٷلەس قوسقان ازاماتتاردى «اباي» مەدالٸمەن جەنە ارناۋلى گراموتالارمەن ماراپاتتادى.
جيىندا سٶز العان قازاقستان جازۋشىلدار وداعى باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى ۇلىقبەك ەسدەۋلەت قازاقتىڭ مەدەنيەتٸن, ەدەبيەتٸن, مۋزىكاسىن تٷركٸ ەلەمٸنە تانىتۋعا زور ٷلەس قوسىپ جٷرگەن د.قاسەيٸنوۆ باسقاراتىن TURKSOY ۇيىمىنا العىس ايتتى. ج.دەدەباەۆ, م.مىرزاحمەتۇلى, س.قاسقاباسوۆ جەنە باسقا دا عالىمدار اباي ەڭبەكتەرٸن تٷركٸ دٷنيەسٸنە كەڭٸنەن تانىتىپ وتىرعان TURKSOY ۇيىمى مەن ونىڭ باس حاتشىسى د.قاسەيٸنوۆتٸڭ ەڭبەگٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
جيىنعا قاتىسۋشىلار ٸس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسقان ن.كەلٸمبەتوۆ اتىنداعى تٷركٸتانۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اسقارجان تۇرعىمباەۆ پەن تەربيە دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىلىعىنا العىس ايتتى.
مىرزاحان احمەتوۆ, اباي اتىنداعى قازۇپۋ قوعاممەن بايلانىس بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى.
