ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە «تٸل قازىناسى – بٸرلٸك نەگٸزٸ» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسى ٶتٸپ, تٷركولوگيياعا قاتىستى بٸرقاتار كٸتاپتىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ.
اتاپ ايتقاندا قازۇۋ رەكتورى, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ «تٷركٸ-موڭعول لەكسيكالىق پاراللەلدەرٸن تاريحي-گەنەتيكالىق تۇرعىدان اجىراتۋدىڭ تەورييالىق قاعيدالارى مەن كريتەرييلەرٸ» اتتى مونوگرافييالىق ەڭبەگٸ, اقىن, عالىم بەكير چوبانزادەنٸڭ «تٸلتۇتقا» جيناعى, سونداي-اق «تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ تەرمينولوگييالىق سٶزدٸكتەرٸ». اتالعان كٸتاپتار قازۇۋ مەن تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ ىنتىماقتاستىعى اياسىندا باسىلىپ شىقتى.
اۋقىمدى شاراعا تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ اسحات كەسٸكباەۆ, تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتىداعى باس كونسۋلى ەۆرەن ميۋدەرريسوگلۋ, قازۇۋ باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – بٸرٸنشٸ پرورەكتور ەركٸن دٷيسەنوۆ, ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجان, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەلەونورا سٷلەيمەنوۆا, شەتەلدٸك عالىمدار, تٷركولوگ ماماندار, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن بٸلٸم الۋشى جاستار قاتىستى.
دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىندا تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ اسحات كەسٸكباەۆ سٶز سٶيلەپ, كٸتاپتاردىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «بٷگٸنگٸ جاڭادان باسىلىپ شىققان كٸتاپتار بٸز بەن باۋىرلاس مەملەكەتتٸڭ عىلىمي بايلانىسىن ودان ەرٸ ارتتىرۋعا ٷلكەن مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 2024 جىلى تٷركٸ اكادەميياسى 64 كٸتاپتى جارىققا شىعارۋدى جوسپارلادى. اكادەمييانىڭ باستاماسىمەن اقىن, عالىم بەكير چوبانزادەنٸڭ بٸرقاتار ەڭبەكتەرٸ العاش رەت قازاق تٸلٸنە اۋدارىلىپ, جاقىن ارادا وقىرمانعا «تٸلتۇتقا» دەگەن جالپى اتاۋمەن ۇسىنىلادى. بٸز وسى باسىلىمعا 2007 جىلى باكۋ قالاسىندا ارحيۆتٸك ماتەريالدار نەگٸزٸندە دايىندالعان بەس تومدىقتى پايدالاندىق.
جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ كٸتابىندا تٷركٸ جەنە موڭعول تٸلدەرٸنٸڭ لەكسيكاسى سەمانتيكالىق جەنە مورفولوگييالىق دەڭگەيدە جان-جاقتى قارالعان. كٸتاپتا اۆتور بۇرىن زەرتتەلمەگەن قازاق تٸلٸنٸڭ تاريحي لەكسيكولوگيياسىنىڭ بٸرقاتار اسپەكتٸلەرٸن اشقان. بۇل باسىلىم تٷركولوگييا جەنە التايتانۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارشا وقىرمانعا ارنالعان. سوڭعى ەكٸ جىلدا تٷركٸ اكادەميياسى «تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ تەرمينولوگييالىق سٶزدٸكتەرٸ» جوباسىن جٷزەگە اسىردى. وسى سٶزدٸكتەردٸ دايىنداۋ باستاماسى تٷرلٸ سالالارداعى تەرمينولوگييانى ستاندارتتاۋعا, ورتاق تەرميندەردٸ انىقتاۋعا جەنە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ عىلىمي تٸلدەرٸن دامىتۋعا باعىتتالدى.
«تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ تەرمينولوگييالىق سٶزدٸكتەرٸ» سەريياسى ەكونوميكا, مەديتسينا, ەسكەري ٸس, اۋىل شارۋاشىلىعى, قورشاعان ورتا, مەدەنيەت پەن ٶنەر, ساياسات, قۇقىق, كٶلٸك جەنە ت.ب. كٶپتەگەن سالالاردى قامتيدى», – دەدٸ اسحات كەسٸكباەۆ.
ٶز كەزەگٸندە قازۇۋ باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – بٸرٸنشٸ پرورەكتور ەركٸن دٷيسەنوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
«بۇل جاڭا باسىلىمدار عىلىمنىڭ, مەدەنيەتتٸڭ جەنە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ودان ەرٸ جاندانۋىنا ىقپال ەتەدٸ. بۇل ەڭبەكتەر اكادەمييالىق قوعامداستىقتىڭ دامۋىنا جەنە جاس عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر ٷشٸن پايدالى بولادى دەپ سەنەمٸن. بٸزدٸڭ جوو-نىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى بٸلٸم بەرۋدە ٷزدٸك تەسٸلدەرگە سٷيەنە وتىرىپ, جاستاردى وقىتادى. بٷگٸنگٸ كٸتاپتار تٷركولوگ جەنە تٸل ماماندارىن دايارلاۋدا تاپتىرماس قۇرال بولارى سٶزسٸز», – دەدٸ پرورەكتور.
سونداي-اق جيىندا ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجان, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەلەونورا سٷلەيمەنوۆا, تٷركٸتانۋ جەنە تٸل تەوريياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, پروفەسسور راۋشان اۆاكوۆا بايانداما جاسادى.
