ستراتەگييالىق مٸندەتٸمٸز – IT مەملەكەتكە اينالۋ
بٸزدٸڭ بايقاعانىمىز, قۇرعاق سٶز ەمەس, ەل بولاشاعىن ەلەڭ ەتكٸزەتٸن ٶتكٸر مەسەلەلەر مەن ۇلت بولاشاعىنا ارنالعان جوسپار بولىپ تابىلادى. ونىڭ نەگٸزگٸ مازمۇنىندا ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك, بٸلٸم, تەربيە, عىلىم, ەكولوگييا, دەموگرافييالىق, ٶنەركەسٸپ ت.ب. مەسەلەلەردٸ شەشۋ باعىتىن قۇرايدى. ياعني دٷنيەجٷزٸندەگٸ احۋالدى تالداي وتىرىپ: «تەحنولوگييالىق بەسەكە قىزىپ تۇر. بارلىق جەردە رەسۋرستار ٷشٸن تالاس جٷرٸپ جاتىر. كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە دەموگرافييالىق تۇرعىدان ورنىقتى دامۋ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالدى.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ادامزات تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان سىن-قاتەرلەر مەن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر دەۋٸرٸ باستالدى. وسىنداي اسا ماڭىزدى شاقتا زور ەكونوميكالىق سەرپٸلٸس جاساۋعا ەلٸمٸزدٸڭ تولىق مٷمكٸندٸگٸ بار. ول ٷشٸن بٸز بٸرتٸندەپ جاڭا ەكونوميكالىق ٷلگٸگە ٶتۋٸمٸز كەرەك. بۇل جۇمىستى باتىل جٷرگٸزۋٸمٸز قاجەت. باستى ماقسات – قاعاز جٷزٸندەگٸ بيٸك جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكٸزۋ ەمەس, شىن مەنٸندە حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ بولۋعا تيٸس», – دەيدٸ. دەمەك, جالاڭ پايىزدىق ٶسۋدەگٸ جالعان دەرەكتەر ەمەس, شىنايى حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ قاجەتتٸگٸ ناقتى ايتىلدى.
سونىمەن قاتار حالىقتىڭ اراسىندا پروبلەماعا اينالعان اتوم ەلەكتر ستانتسيياسى تۋرالى: «اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ اسا ماڭىزدى ەكونوميكالىق جەنە ساياسي مەسەلەگە اينالدى. قازاقستان – ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ ۋران ٶندٸرۋشٸ مەملەكەت. ەندەشە ٶز جەرٸمٸزدە اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋعا ەبدەن قاقىمىز بار. كەيبٸر ساراپشىلار شاعىن يادرولىق ستانتسييالار سالۋ كەرەك دەگەن پٸكٸر ايتادى.
الايدا كٶپتەگەن ازاماتتار مەن بٸرقاتار ساراپشىلار يادرولىق ستانتسييانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كٷمەنمەن قارايدى. اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ نەمەسە سالماۋ مەسەلەسٸ – بۇل ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعىنا قاتىستى اسا ماڭىزدى مەسەلە. سوندىقتان ونى جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم ارقىلى شەشكەن جٶن دەپ سانايمىن. ناقتى مەرزٸمٸن كەيٸن انىقتايمىز», – دەدٸ پرەزيدەنت. دەمەك, ەلدٸڭ پروبلەماسى سىن ساعاتىندا تۇرعاندا حالىقپەن اقىلداسىپ, «جەتٸ رەت ٶلشەپ, بٸر رەت كەس» دەمەكشٸ, ەلدٸڭ مٷددەسٸن جوعارى قويىپ, شەشۋ جولىن ۇسىنۋى شىنايى دەموكراتييالىق تۇرعىدان ٷلكەن ماڭىزعا يە دەپ بٸلەمٸز.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تاراعان جەنە قوعامدا رەزونانس تۋدىرىپ وتىرعان جاسٶسپٸرٸمدەرگە زورلىق-زومبىلىق ٷلكەن پروبلەماعا اينالدى. مەملەكەت باسشىسى كەمەلەتكە تولماعاندارعا جاسالعان زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە قاتىستى جازانى كٷشەيتۋدٸ, زورلىق-زومبىلىققا جەنە قىسىمعا, ياعني بۋللينگكە تاپ بولعاندارعا كٶمەك كٶرسەتۋگە ارنالعان باعدارلاما ەزٸرلەۋ كەرەك ەكەنٸن باسا ايتتى. سونىمەن قاتار: «عيمارات, كيٸم-كەشەك, ازىق-تٷلٸك, ياعني بارلىعى بالالار ٷشٸن قاۋٸپسٸز بولۋى كەرەك. بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ پسيحولوگييالىق قولداۋ قىزمەتٸن ينستيتۋتسيونالدى تٷردە كٷشەيتۋ قاجەت. بٸرىڭعاي سەنٸم تەلەفونىن ۇيىمداستىرعان جٶن», – دەدٸ پرەزيدەنت. ياعني بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن جالپىۇلتتىق دەڭگەيدە قولعا الۋدى ۇسىندى. بۇل مىقتى شەشٸم, سەبەبٸ بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ول ۇلتتىڭ بولاشاعى بولاتىن تۇلعالاردىڭ, ەلدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ دەپ بٸلەمٸز.
جولداۋداعى بٸلٸم سالاسىنا قاجەتتٸ ەڭ ماڭىزدى مەسەلە «ساپالى بٸلٸم» بەرۋ تۋرالى, ينتەرنەتتٸڭ جىلدامدىعى مەن مۇعالٸم كادرلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ دە نازارعا الىندى, ياعني: «ساپالى ورتا بٸلٸم الۋ – ەربٸر بالانىڭ مىزعىماس قۇقىعى. مۇنداعى ەڭ تٷيٸندٸ سٶز – «ساپا». سوندىقتان بٸلٸم ساپاسىن جاقسارتۋ جەنە مۇعالٸمدەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ اۋاداي قاجەت. بەرٸنە بٸردەي بٸلٸم بەرۋ ٷشٸن ينتەرنەت جىلدامدىعى جوعارى جەنە بٸلٸم بەرۋدٸڭ تسيفرلىق رەسۋرستارى تەگٸن ەرٸ قولجەتٸمدٸ بولۋى شارت. بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىسىنا قاراي ٶزگەرٸپ وتىرۋى كەرەك», – دەدٸ. مۇنىڭ استارىندا ورتا بٸلٸم مازمۇنىندا تٷيتكٸلدٸ مەسەلەنٸ دەر كەزٸندە شەشپەسەك, ول مەملەكەتتٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ بولاتىنى سٶزسٸز دەگەن وي جاتىر. سەبەبٸ ساپالى بٸلٸمنٸڭ ارقاسىندا جوو-عا بٸلٸكتٸ, تالانتتى وقۋشىلار قابىلدانىپ, بولاشاقتا بٸلٸكتٸ ماماندار قالىپتاسىپ شىعادى.
سونداي-اق حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن كٶتەرۋ ماقساتىندا, كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ مەن جالاقى تۋرالى: «2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى 85 مىڭ تەڭگە بولادى. بۇل شارا 1 ميلليون 800 مىڭ ادامنىڭ, ونىڭ ٸشٸندە بيۋدجەت سالاسىندا ەڭبەك ەتەتٸن 350 مىڭ ازاماتتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. جالپى, ەڭبەك نارىعىن جان-جاقتى دامىتۋ ٷشٸن ٷكٸمەت قىسقا مەرزٸمدە 2030 جىلعا دەيٸنگٸ كەشەندٸ جوسپاردى بەكٸتۋٸ كەرەك», – دەپ تاپسىردى مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا. ياعني قوعامداعى ەلەۋمەتتٸك سالانى كٷشەيتٸپ, جالاقىنى كٶبەيتٸپ, حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ قاجەتتٸگٸ باسا ايتىلدى. قازٸرگٸ كەزدە ەلەمدە ٶركەنيەتتٸ ەلدەردٸڭ دامۋ كٶرسەتكٸشٸ ٸت سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەرٸمەن كٶش ٸلگەرٸلٸپ بارا جاتقانى دا جولداۋدا نەگٸزگە الىندى. اتاپ ايتار بولساق: «بٸزدٸڭ ماڭىزدى ستراتەگييالىق مٸندەتٸمٸز – قازاقستاندى ٸت مەملەكەتكە اينالدىرۋ. تسيفرلاندىرۋ ٸسٸندە ناقتى جەتٸستٸكتەرٸمٸز دە جوق ەمەس. بٸز ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸ جەنە فينتەحتٸ دامىتۋ يندەكسٸ بويىنشا ەلەم كٶشباسشىلارىنىڭ قاتارىندا تۇرمىز», – دەگەن بولاتىن. سوندىقتان تسيفرلاندىرۋ مەن اقپاراتتىق قوعامنىڭ العىشارتتارىنا توقتالىپ, ونىڭ بولاشاعىنا زور مەن بەرٸلدٸ.
جولداۋ سوڭىندا پرەزيدەنتٸمٸز ۇرپاق تەربيەسٸنە قاجەتتٸ, ماڭىزدى ۇلتتىق تەربيەگە مەن بەرۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى: «ەركٸم وتانشىل, بٸلٸمپاز, ەڭبەكقور, تەرتٸپتٸ, ادال, ەدٸل, ٷنەمشٸل ەرٸ جاناشىر بولسا, الىنبايتىن اسۋ جوق. ابايدىڭ «تولىق ادام» ٸلٸمٸنەن باستاۋ الاتىن «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىنىڭ تٷپكٸ مەنٸ – وسى. تاعى دا قايتالايمىن: «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» جەنە «ادال ازامات» ۇعىمدارى ەگٸز قۇندىلىق رەتٸندە ەردايىم قاتار جٷرۋگە تيٸس. شىن مەنٸندە ادالدىق جوق جەردە ەشقاشان ەدٸلدٸك بولمايدى. ەربٸر ادام ٸسٸ مەن سٶزٸ بٸر جەردەن شىعاتىن ادال ازامات بولسا, ەدٸلدٸك ورنايدى», – دەپ, ەلدٸڭ ەربٸر ازاماتىنىڭ حالقىمىزدىڭ تەربيەسٸن, پاتريوتتىق سەزٸمٸن نىعايتىپ, ادال بولۋىن مەڭزەيدٸ.
اباي دٷيسەنباەۆ, پەداگوگيكا جەنە بٸلٸم بەرۋ مەنەدجمەنتٸ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ, پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى
