ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇلى ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شارالاردىڭ قورىتىندىسىن تالقىلاۋعا ارنالعان عىلىمي كەڭەس وتىرىسى ءوتتى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

​جيىنعا ق ر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيسە-مينيسترى گۇلزات كوبەنوۆا، وقۋ-اعارتۋ ۆيسە-مينيسترى شىنار اقپاروۆا، ق ر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى ءىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى عالىمجان ماحان، الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆ، الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني مايلىبايەۆ، قازۇۋ باسقارما ءتوراعاسى – رەكتور جانسەيىت تۇيمەبايەۆ، سونداي-اق وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ، مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى،   ءار وڭىردەن كەلگەن ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىلارى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى مەن عالىمدارقاتىستى.  

جيىندى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ باسقارما ءتوراعاسى – رەكتور جانسەيىت تۇيمەبايەۆ اشىپ، وقۋ ورداسىندا ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي  وتكەن عىلىمي، مادەني جانە اعارتۋشىلىق ءىس-شارالاردىڭ قورىتىندىسى تۋرالى اقپارات بەردى.

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ قىزىلوردادا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا سويلەگەن سوزىندە: «اباي ءىلىمى ءبىزدىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدىڭ، ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ وزەگى بولۋعا ءتيىس. ءبىز ابايدىڭ «قارا سوزدەرىن» يۋنەسكو-نىڭ «الەم جادى» دەرەكتى مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزۋىمىز كەرەك»، – دەپ اتاپ ءوتتى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسى» جانە «اباي ءىلىمى» وقۋ پاندەرى ازىرلەنىپ، ءبىلىم بەرۋ پروسەسىنە ەنگىزىلدى. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ازىرلەگەن «ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسى» وقۋ كورپۋستارى مەن جاتاقحانالارعا ءىلىندى. بۇل اۋقىمدى باستامانى باسقا جوو-لار مەن مەكتەپتەردە جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىنامىز. «ابايتانۋ. تاڭدامالى ەڭبەكتەر» سەريالىق باسىلىمىنىڭ 1-50 تومدارى، «ابايتانۋ انتولوگياسى» سەريالىق باسىلىمىنىڭ 1-10 تومدارى جارىق كوردى، سونداي-اق «ابايتانۋ انتولوگياسى» اتتى سيفرلىق فورماتتاعى ينتەللەكتۋالدىق ەلەكتروندىق رەسۋرستار بازاسى قالىپتاستىرىلدى. اتالعان جۇمىستاردى قازۇۋ بازاسىنداعى اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى جۇزەگە اسىردى»، – دەدى رەكتور.

عىلىمي كەڭەس وتىرىسىندا ق ر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيسە-مينيسترى گۇلزات كوبەنوۆا: «قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى 127 جوعارى وقۋ ورنىندا 727 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەڭ ءبىرىنشى ماقساتى – ازاماتتى قالىپتاستىرۋ، ابايدىڭ فيلوسوفياسىنا سايكەس، «تولىق ادامدى»تاربيەلەۋ. مەكتەپ قابىرعاسىندا وقۋشىنىڭ بويىندا ادال ازاماتتىڭ پرينسيپتەرى قالىپتاسادى. ال ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇسىپ، قولىنا زاڭدى ديپلومىن العان كەزدە تولىق ادام بولىپ، ۇلكەن ومىرگە قادام باسادى. وسى تۇرعىدا ابايدىڭ فيلوسوفياسى وتە ماڭىزدى»، – دەدى.

ءوز كەزەگىندە وقۋ-اعارتۋ ۆيسە-مينيسترى شىنار اقپاروۆا  اباي شىعارماشىلىعىن قازىرگى زامان تالاپتارىنا ساي زەردەلەۋ، ونىڭ فيلوسوفيالىق، ەتيكالىق جانە قوعامدىق ويلارىن ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە توقتالدى.

ق ر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى عالىمجان ماحان قازۇۋ بازاسىندا دايىندالعان «ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسىندە» ويشىلدىڭ تەرەڭ مازمۇندى سوزدەرى جيناقتالعانىن اتاپ ءوتىپ، شارانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

«ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسى ستۋدەنت جاستار عانا ەمەس، وقۋشىلاردىڭ دا ساناسىنا ورنىعۋى ماڭىزدى.  دەگەنمەن، جاس ۇرپاقتىڭ ابايدى تولىق ءتۇسىنۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىنىڭ كەڭ بولۋى شارت. وزدەرىڭىزگە ءمالىم، قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن سيفرلىق كەڭىستىكتە دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى جانىنان ۋيكيپەديانى قازاق تىلىندەگى تانىمدىق ماقالالارمەن تولتىرۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا «ۇيلەستىرۋ كەڭەسى» قۇرىلدى.  مينيسترلىكتىڭ اقپاراتىنا سايكەس 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۋيكيپەدياعا قازاق تىلىندە 3000-نان استام جاڭا ماقالا ورنالاستىرىلعان. بۇل جۇمىسقا ەلىمىزدىڭ ءبىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارى اتسالىسۋدا»، - عالىمجان ماحان.

الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆ ابايدىڭ جاۋاپكەرشىلىك، ەڭبەك ادامى تۋرالى وي-تولعامدارى ءادىلەتتى قازاقستان تۇجىرىمداماسىمەن تولىق ۇندەسەتىنىن جەتكىزدى.

«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ ءوز سوزىندە: «اباي مۇراسى – باعاسى ولشەۋسىز رۋحاني قازىنا. ونى ساقتاۋ مەن دامىتۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز»، – دەگەن بولاتىن. وسى ماقساتتا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىعىن الماتى قالاسىندا لايىقتى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ ءۇشىن اكىمدىك تاراپىنان فيلوسوفيالىق-رۋحاني، مادەني-اعارتۋشىلىق، تاربيە باعىتتارىن قامتىعان كەشەندى جوسپار ىسكە  اسىرىلدى. ءتۇرلى عىلىمي كونفەرەنسيالار، فورۋمدار، سەمينارلار وتكىزىلدى»، – دەدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى.

شارادا اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، عالىم جانعارا دادەبايەۆ ءسوز سويلەپ، ينستيتۋتتىڭ اتقارعان جۇمىس ناتيجەلەرىن تانىستىردى.

عىلىمي كەڭەس مۇشەلەرى مەن ارنايى شاقىرىلعان وكىلدەر اباي مۇراسىن زاماناۋي قوعامدىق سانادا جاڭعىرتۋدىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالىپ، ناقتى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.

كەڭەيتىلگەن عىلىمي كەڭەس شەشىمىمەن ۋنيۆەرسيتەتتە ازىرلەنگەن «ابايتانۋ انتولوگياسى» ەلەكتروندى زياتكەرلىك رەسۋرستار بازاسى، «اباي ءىلىمى» وقۋ ءپانى، ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسى مەن اباي تاكسونومياسى قازۇۋ-دىڭ زياتكەرلىك مەنشىگى رەتىندە بەكىتىلدى. «اباي ءىلىمى» وقۋ ءپانى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر سيكلى بويىنشا تاڭداۋ كومپونەنتى رەتىندە قابىلداندى.

سونىمەن قاتار ابايدىڭ كىسىلىك كودەكسى مەن اباي ءىلىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن قۇندىلىقتارىن ىسكە اسىرۋدىڭ يننوۆاسيالىق قۇرالى رەتىندە ايقىندالىپ، ولاردى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە، مادەني-اعارتۋشىلىق جانە قوعامدىق كەڭىستىكتەردە كەڭىنەن پايدالانۋ جونىندە ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىككە ۇسىنىستار جولداندى.