ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا قازاقستاندا يپوتەكا بويىنشا جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن (جتسم) 25 پايىزدان 20 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتۋ تۋرالى شەشٸم كٷشٸنە ەندٸ. الايدا, ٷكٸمەتتٸڭ بۇل قادامى نارىقتى جانداندىرۋدىڭ ورنىنا كەرٸ ەسەر ەتكەن: ەلدەگٸ ەڭ ٸرٸ بانكتەر يپوتەكالىق باعدارلامالارىن بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ توقتاتا باستادى. بۇل تۋرالى بەلگٸلٸ ەكونوميست ەرٸ بانكير عالىم قۇسايىنوۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Digital Business باسىلىمىنا بەرگەن سۇقباتىندا قارجىگەر-مامان اتالعان داعدارىستى مەسەلە تۋىندايتىنىن الدىندا بولجاپ, بانكتەردٸڭ مۇنداي جاعدايدا يپوتەكانى جاپپاي قىسقارتۋعا مەجبٷر بولاتىنىن ەسكەرتكەنٸن دە ايتادى. بٸراق سوعان قاراماستان تيٸستٸ ورگانداردىڭ بۇل شەشٸمٸ ٶز كٷشٸنە ەنەدٸ. ماماننىڭ بولجامى دا ايداي كەلەدٸ.
يپوتەكالىق نەسيە بەرۋدٸ Halyk Bank, بانك تسەنتركرەديت, نۇربانك, تٸپتٸ مەملەكەتتٸك "وتباسى بانك" تە ۋاقىتشا توقتاتۋعا بٸردەن مەجبٷر بولدى. رەسمي تٷردە بۇل شەشٸمدٸ بانكتەر "تەحنيكالىق جۇمىستاردىڭ جٷرگٸزٸلۋٸ سەبەپتٸ" دەگەن سيپاتتا تٷسٸندٸرگەنٸمەن, شىن مەنٸندە باستى مەسەلە, يپوتەكادان تٷسەتٸن مارجانىڭ كٷرت تٶمەندەپ كەتۋٸندە ەدٸ.
اگەنتتٸك نەگە ارتقا شەگٸندٸ?
جاعدايدىڭ ۋشىققانىن تٷسٸنگەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ اسىعىس تٷردە جاڭا قۇجات قابىلداپ, يپوتەكانىڭ جتسم دەڭگەيٸن 25 پايىزعا دەيٸن ۇستاپ تۇرۋ مەرزٸمٸن 2025 جىلدىڭ 1 قاراشاسىنا دەيٸن ۇزارتتى.
عالىم قۇسايىنوۆ بۇل جايت مەسەلەنٸ شەشپەيدٸ, تەك ونى كەيٸنگە شەگەرٸپ قويدى دەگەن پٸكٸردە.
"بۇل جاعدايدىڭ وسىلاي بولاتىنى, ەۋەل باستان بەلگٸلٸ ەدٸ. بانكتەر مۇنداي تٶمەن مارجامەن يپوتەكا بەرۋگە دايىن ەمەس. سوندىقتان, رەتتەۋشٸ بانكتەردٸڭ نارازىلىعىن ەسكەرٸپ, شەگٸنٸس جاساۋعا مەجبٷر بولدى. الايدا, بۇل مەسەلەنٸ تٷبەگەيلٸ شەشپەيدٸ", – دەيدٸ ساراپشى.
شەكتەۋ نارىقتى تۇنشىقتىرادى
عالىم قۇسايىنوۆ يپوتەكا نارىعىنداعى باعانى تەك نارىقتىڭ ٶزٸ رەتتەۋٸ تيٸس ەكەنٸن العا تارتادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مەملەكەت يپوتەكالىق سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن ەكٸمشٸلٸك جولمەن تٶمەندەتۋدٸڭ ورنىنا, بانكتەردٸڭ كەپٸلگە قويعان مٷلٸكتٸ قايتارىپ الۋ پروتسەدۋراسىن جەڭٸلدەتۋٸ قاجەت. سوندا بۇل بانكتەردٸڭ تەۋەكەلٸن ازايتىپ, پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ تابيعي تٷردە تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتەر ەدٸ.
"باعانى رەتتەۋگە كەز كەلگەن ەكٸمشٸلٸك ارالاسۋ بانكتەردٸڭ تەۋەكەلدٸ كليەنتتەرگە نەسيە بەرۋٸن كٷرت قىسقارتادى. نەتيجەسٸندە يپوتەكانىڭ جالپى قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەيدٸ", – دەيدٸ ول.
بانكتەردٸڭ يپوتەكادان باس تارتۋىنىڭ سەبەبٸ تەك مارجادا ەمەس. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸر بانكتەر جاڭا ەرەجەلەرگە بايلانىستى سكورينگتٸك مودەلدەردٸ قايتا قاراۋعا جەنە تەۋەكەلدەردٸ باسقاشا باعالاۋعا مەجبٷر.
يپوتەكا: نارىق قالاي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن?
قۇسايىنوۆ الداعى ۋاقىتتا يپوتەكانىڭ تولىق جويىلمايتىنىن, بٸراق بۇرىنعىدان ەلدەقايدا قولجەتٸمسٸز بولاتىنىن ايتادى.
"بانكتەر نەسيەنٸ تەك جوعارى تٶلەم قابٸلەتٸ بار كليەنتتەرگە عانا بەرە باستايدى. بۇدان بٶلەك, بانكتەر يپوتەكاعا بالاما رەتٸندە جىلدام ەرٸ تيٸمدٸ تۇتىنۋشىلىق نەسيە تٷرلەرٸنە باسىمدىق بەرە باستايدى دەگەن دە بولجام بار. نەتيجەسٸندە, تۇرعىن ٷي نەسيەلەرٸ كەيدە تۇتىنۋشىلىق نەسيە تٷرٸندە دە رەسٸمدەلٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن. نارىق ويىنشىلارى بۇل جاعدايدا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرمايدى, مٸندەتتٸ تٷردە وسىنداي تٷرلٸ جولدار ٸزدەيدٸ. تٸپتٸ, كەيبٸر بانكتەر يپوتەكا نارىعىنان مٷلدە كەتٸپ, تەك باعالى قاعازدار نارىعىندا عانا جۇمىس ٸستەي باستاۋى ىقتيمال", – دەيدٸ ساراپشى.
قازٸر يپوتەكالىق نەسيە الۋعا قولايلى كەزەڭ بە?
Digital Business تٸلشٸسٸنٸڭ "قازٸر يپوتەكاعا ٷي الاتىن ناعىز قولايلى ۋاقىت پا?" دەگەن ساۋالىنا ەكونوميست بٸردەن: "قازٸر يپوتەكالىق نەسيەگە ٷي رەسٸمدەيتٸندەي قولايلى ۋاقىت ەمەس", – دەپ جاۋاپ بەردٸ.
"بٸر-ەكٸ جىل كٷتكەن جٶن. بازالىق مٶلشەرلەمە تٶمەندەگەن سوڭ عانا يپوتەكالىق نەسيە رەسٸمدەۋ تيٸمدٸ بولادى. ال, ەزٸرگە اقشانى جيناقتاعان دۇرىس. ٶيتكەنٸ قازٸرگٸ بازالىق مٶلشەرلەمە تىم جوعارى كەزدە تەڭگە تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتٸڭ تابىستىلىعى تۇرعىن ٷي باعاسىنىڭ ٶسٸمٸنەن ەلدەقايدا جوعارى بولماق", – دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ عالىم قۇسايىنوۆ.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "بانكتەردٸڭ يپوتەكالىق نەسيە بەرۋدٸ دوعاراتىنى راس پا - ساراپشى پٸكٸرٸ" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن. سونداي-اق بٸزدە "قازاقستان “يپوتەكالىق سكاندال” الدىندا تۇر — DALA INSIDE دەرەككٶزٸ" اتتى ماتەريال دا جارييالانعان بولاتىن.
