مەسكەۋ قازاقستاننىڭ قاپتاما ٶندٸرٸسٸن رەسەي شيكٸزاتىنا تەۋەلدٸ ەتۋدٸ كٶزدەپ وتىر دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ويىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن كرەمل ەۋرازييالىق وداق اۋماعىندا يمپورتتىق باج سالىعىن ەنگٸزبەك. مۇنداي جاعدايدا قازاقستاندىق قاپتاما ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن كەرەكتٸ شيكٸزاتتى وسى وداققا قوسىلماعان شەت مەملەكەتتەردەن ساتىپ الۋ تيٸمسٸز بولماق.
قازاقستاننىڭ قاپتاماشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى باتىربەك ەۋبەكٸروۆتٸڭ ايتۋىنشا اقپان ايىندا رەسەي جاعى وداققا كٸرمەيتٸن ەلدەردەن تاسىمالدانار پوليمەر شيكٸزاتى ٷشٸن 6,5 پايىز كٶلەمٸندە يمپورتتىق باج سالىعىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنعان.
“وسى شيكٸزاتتان اس-سۋعا, جۇرت جاپپاي تۇتىناتىن تاۋارلارعا جەنە قۇرىلىس ماتەريالىنا ارنالعان قاپتاما جاسالادى. ٸندەت اۋا جايىلعان شاقتا قاپتاماعا سۇرانىس ارتا تٷستٸ”, – دەيدٸ ول.
ال يمپورتتىق باج سالىعىن ەنگٸزۋ تٶڭٸرەگٸندەگٸ تالقىلاۋ اقپان ايىنان بەرٸ تولاستاعان جوق.
“سەنٸمدٸ دەرەككٶزدەن انىقتاعانىمداي مەسكەۋ ٶز دەگەنٸنە جەتتٸ. ەۋرازييالىق وداقتىڭ ەكونوميكالىق كوميسسيياسى مۇنداي سالىق تٷرٸن ەنگٸزۋدٸ ماقۇلداعان”, – دەيدٸ قازاقستاننىڭ قاپتاماشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى.
ەزٸر بۇعان بايلانىستى قانداي دا بٸر رەسمي مەلٸمەت بەرٸلگەن جوق.
ەۋبەكٸروۆتىڭ ايتۋىنشا 2015 جىلى قازاقستاندىق قاپتاما ٶندٸرۋشٸلەر رەسەي زاۋىتتارىنىڭ ٷگٸتتەۋٸنە كٶنٸپ, ولاردان شيكٸزات ساتىپ الۋعا سٶز بايلاسقان. الايدا ونىڭ ساپاسى سىن كٶتەرمەي شىققان.
“ونىڭ ٷستٸنە جەتكٸزۋ مەسەلەسٸندە اقاۋ كٶپ بولدى. قاپتاماعا سۇرانىس ارتاتىن كٶكتەم, جاز, كٷز ماۋسىمىندا ەلگٸ زاۋىتتار الدىمەن رەسەيلٸك كومپانييالارعا شيكٸزات جەتكٸزٸپ, بٸزدٸ ەكٸنشٸ كەزەككە قالدىردى. ونىڭ ٷستٸنە باعانى اسپانداتىپ جٸبەردٸ”, – دەيدٸ ەۋبەكٸروۆ.
امال جوق, قازاقستاندىق قاپتاماشىلار شيكٸزاتتى ۋاقتىلى جەتكٸزٸپ بەرەر ەرٸپتەستٸ شۆەيتسارييا, ساۋد ارابيياسى, وڭ.كورەيا جەنە يراننان ٸزدەي باستاعان. ەۋبەكٸروۆتىڭ ايتۋىنشا رەسەيدەن شالعاي جاتسا دا بۇلاردىڭ شيكٸزاتى كٶرشٸنٸڭ تاۋارىنا قاراعاندا ەلدەقايدا ساپالى ەرٸ باعاسى دا قالتا كٶتەرەرلٸك.
“وسىنىڭ ٶزٸنەن-اق بٸزگە رەسەيمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ٶتە-مٶتە تيٸمسٸز ەكەنٸن كٶرۋگە بولادى”, – دەيدٸ وسى ورايدا قازاقستاننىڭ قاپتاماشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى.
“رەسەيدٸڭ مۇنايحيمييا زاۋىتتارى كلينەتتەن ايىرىلىپ, تابىسى ورتايا باستاعان تۇستا بٸزدٸ كەرٸ قايتارۋدىڭ امالىن ٸزدەپ الاسۇردى. وسى ماقساتتا وداققا ەنبەيتٸن ەلدەردەن تاسىمالدانار پوليمەر شيكٸزاتى ٷشٸن 6,5 پايىز كٶلەمٸندە يمپورتتىق باج سالىعىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنىپ كرەملدٸ قولقالاۋعا كٶشتٸ. قازٸر بٸزدٸ ەلگٸ زاۋىتتاردىڭ قوراسىنا ەكەپ قايتا قاماماق…”, – دەيدٸ ول.
يمپورتتىق باج سالىعى ەنگٸزٸلسە قازاقستاندىق قاپتاماشىلاردى شيكٸزاتپەن قامتىپ وتىرعان شەتەلدٸك ەرٸپتەستەر باعانى كٶتەرۋگە مەجبٷر بولادى. بۇدان وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر شىعىنعا ۇشىراپ, ونىڭ ورنىن تولتىرۋ ٷشٸن تاۋار باعاسىن كٶتەرۋگە تۋرا كەلەدٸ.
“ەگەر قاپتامانىڭ قۇنىن كٶتەرسەك تيٸسٸنشە ازىق-تٷلٸك باعاسىنا ەسەر ەتەدٸ. بۇل قازٸرگٸدەي قىسىلتاياڭ شاقتا حالىقتىڭ قالتاسىن قاعىپ, ينفلياتسييانىڭ ٶسۋٸنە الىپ كەلەدٸ”, – دەيدٸ ەۋبەكٸروۆ.
يمپورتتىق باج سالىعى ەنگٸزٸلگەنٸ رەسمي راستالسا تاۋار باعاسىن كٶتەرۋدەن ٶزگە جول جوق. قازاقستاندىق قاپتاماشىلار باعانى بۇرىنعى دەڭگەيدە ۇستار بولسا, جاپاتارماعاي بانكروتقا ۇشىرايدى. وتاندىق نارىقتى رەسەيلٸك قاپتاماشىلار “وتارلايدى”.
“رەسەيدٸڭ وسى سالاداعى سولاقاي شەشٸمٸنەن بٸز عانا ەمەس, وسى وداققا ەنگەن قىرعىزستان مەن ارمەنييا دا سورلايدى”, – دەدٸ سٶزٸنٸڭ تٷيٸنٸندە قازاقستاننىڭ قاپتاماشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى.
…
اتالعان جاعداي كٶكشەتاۋداعى “نوۆوپەك” قاپتاما كومپانيياسىنىڭ ديرەكتورى رٷستەم وسمانوۆتى دا الاڭداتۋدا. ايتۋىنشا مۇنداي سالىق تٷرٸ پوليمەر شيكٸزاتىن ٶندٸرەتٸن رەسەيلٸك زاۋىتتارعا تيٸمدٸ, ال قازاقستاندىق قاپتاماشىلار وسىنىڭ كەسٸرٸنەن قىپ-قىزىل شىعىنعا باتادى.
“قاپتامانىڭ قۇنىن كٶتەرە المايمىز. بٷيتەر بولساق ەزٸربايجان, ٶزبەكستان, تٷركٸمەنستان ٶندٸرۋشٸلەرمەن بەسەكەلەسۋدەن قالىپ, سۇرانىستى جوعالتامىز. سەبەبٸ ولاردىڭ تاۋارى وداق اياسىنداعى يمپورتتىق باج سالىعىنىڭ تالابىنا باعىنبايدى, تيٸسٸنشە باعاسى بٸزگە قاراعاندا كٶپ تٶمەن بولادى”, – دەيدٸ ول.
ەڭ قىزىعى رەسەي زاۋىتتارى اتالعان ەلدەرگە شيكٸزاتتى قازاقستانعا قاراعاندا ەلدەقايدا ارزان باعامەن ساۋدالايدى ەكەن. نەگە دەسەڭٸز, بۇلاردا شيكٸزات تاسىمالداۋشىلار اراسىنداعى بەسەكەگە شەكتەۋ قويىلماعان.
“سالاداعى كومپانييالار قۇردىمعا كەتسە, ٷكٸمەتتٸڭ شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە بٶلگەن قىرعىن قاراجاتى زايا كەتكەنٸ دەپ بٸلٸڭٸز. ەۋرازييالىق وداق رەسەيدٸڭ جەكەمەنشٸگٸ سىندى. رەسەي وداق ارقىلى ٶز ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدا. مۇنىڭ بەرٸ سونىڭ سالدارى…” , – دەيدٸ وسمانوۆ.
…
رەسەي بيلٸگٸنٸڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ باعدارىنا قايشى كەلەتٸن شەشٸم قابىلداۋى جالعىز بۇل ەمەس.
2018 جىلى مەسكەۋ ەۋرازييالىق وداققا كٸرمەيتٸن ەلدەردەن قانت كٸرگٸزۋگە كەدەندٸك باج سالىعىن كٶتەرٸپ جٸبەردٸ.
سونىڭ كەسٸرٸنەن قازاقستاندا قانت تاپشىلىعى تۋىنداپ, ٶنٸمدٸ رەسەيدەن ساتىپ الۋعا تۋرا كەلدٸ. بٸرقاتار وتاندىق قانت كومپانييالارىنىڭ جۇمىسى تۇرالاپ قالدى.
بىلتىر تاعى دا سول مەسكەۋدٸڭ ۇيعارىمىمەن سٷت ٶنٸمدەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن انىقتايتىن ەرەجەلەر ەنگٸزٸلدٸ. سالاداعى ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە بۇل قازاقستانداعى سٷت شارۋاشىلىعىن شاراسىز كٷيگە تٷسٸردٸ.
مەسكەۋ ەكونوميكانىڭ شەڭبەرٸنەن شىعىپ, وداقتاستار ەلدەردٸڭ دەنساۋلىق, عىلىم-بٸلٸم سالاسىنا دا تۇمسىق تىققىسى كەلەدٸ.
مەسكەۋدٸڭ بۇل ويىن تٷنەۋكٷنٸ پرەزيدەنت توقاەۆ تەجەپ تاستاعان.
“اتالعان سالالاردى ەۋرازييالىق وداقتىڭ قاراۋىنا ەنگٸزۋ ۇيىمنىڭ ەۋەل باستاعى ماقسات-مۇراتىنا كەراعار”, – دەگەن بولاتىن توقاەۆ وداقتىڭ ەكونوميكالىق دامۋ باعدارى تالقىلانعان جيىندا.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
